هم اکنون عضو شبکه تلگرام رجانیوز شوید

 

 

 

رجانیوز را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

 

دوشنبه 21 تير 1400 ساعت 10:21
دوشنبه 21 تير 1400 10:03 ساعت
2021-7-12 10:21:28
شناسه خبر : 349449
مجمع ناشران انقلاب اسلامی همزمان با سالروز فاجعۀ خونین مسجد گوهرشاد، برای آشنایی مخاطبان با زوایای مختلف این کشتار عمومی توسط رضا پهلوی، مطالعه چند کتاب مختلف را در قالب یک بسته مطالعاتی پیشنهاد کرد.
روابط عمومی مجمع ناشران انقلاب اسلامی خبر داد:

از کجا بفهمیم در فاجعۀ مسجد گوهرشاد چه روی داده است؟

مجمع ناشران انقلاب اسلامی همزمان با سالروز فاجعۀ خونین مسجد گوهرشاد، برای آشنایی مخاطبان با زوایای مختلف این کشتار عمومی توسط رضا پهلوی، مطالعه چند کتاب مختلف را در قالب یک بسته مطالعاتی پیشنهاد کرد.

گروه فرهنگی -رجانیوز: یکی از رویدادهای برجستۀ تاریخ ایران اسلامی‌که ابعاد گوناگونی دارد و از جنبه‌های مختلفی باید به آن نگریست و تأثیر عمیقی بر جامعۀ مسلمان ایران نهاده است، رویداد دردناک حملۀ رضاخان به مردم مسلمان در مسجد گوهرشاد است. طبیعی است اهالی اندیشه و فرهنگ ایران اسلامی ‌نباید اجازه دهند این رویداد تلخ و البته تأثیرگذار و درس‌آموز، از ذهن و ضمیر جامعۀ مسلمان ایران پاک شود و ایرانیان آن را به فراموشی بسپارند و از پندها و هشدارهای آن خود را محروم سازند. واقعۀ تلخ مسجد گوهرشاد ابعاد گوناگونی دارد و اندیشمندان حوزه‌های گوناگون باید به‌دقت این ابعاد مختلف را متناسب با فهم عموم مردم و با زبان و بیانی خواندنی و جذاب تشریح و تبیین کنند.

 

به گزارش رجانیوز این واقعۀ دردناک افزون بر اینکه نمودی از نگاه و رفتار حاکمی‌دیکتاتور با عموم مردم است، چگونگی و عمق دشمنی او با اسلام را نشان می‌دهد؛ زیرا تنها گناه قربانیان این جنایت، دفاع از حدود الهی بوده است و رضاشاه در انجام این جنایت هولناک حتی حرمت خانۀ خدا و مرقد شریف امام‌رضا(علیه السلام) را هم نگه نداشت. آشکار است که برای زنده‌نگه‌داشتن این رویداد تلخ تاریخی و البته بیان تحلیل‌ها و عبرت‌های گوناگون از آن، فقط روایت تاریخی از آن، کافی نیست و باید متخصصان رشته‌های گوناگون از منظرهای مختلف به آن بنگرند و این حادثه را برای مخاطبان روایت کنند. در ادامه، مجمع ناشران انقلاب اسلامی چندین کتاب که به شیوه‌های گوناگون به حادثۀ مسجد گوهرشاد پرداخته‌اند، را معرفی می‌کند تا گام کوچکی در راستای زنده‌نگه‌داشتن یاد و راه شهدای این کشتار بی‌رحمانه بردارد.

 

عنوان کتاب: چهل‌ویکم

نویسنده: حمید بابایی

انتشارات: صاد

چهل‌ویکم رمانی است نوشتۀ حمید بابایی که در نشر صاد به چاپ رسیده است. نویسنده در این رمان، دو خط داستانی را در یکدیگر ادغام می‌کند که یکی، زندگی جوانی به نام ادریس است که در دوران رضاشاه مأمور نظمیه است و دیگری، کاتبی است که بعد از آشنایی با ادریس، می‌خواهد زندگی او را بنویسد. داستان به ماجرای فرمان کشف حجاب و یکسان‌سازی پوشش توسط رضاشاه می‌پردازد و واکنش‌های به این دستور را به‌خصوص در مشهد پی می‌گیرد و به‌طور ویژه، به درگیری‌های نیروهای نظامی با مردم در مسجد گوهرشاد توجه می‌کند. ادریس از نظامی‌هایی است که به‌اجبار در ماجرای گوهرشاد شرکت کرده و یک تیر هم شلیک کرده است. او بعد از این قضیه، دچار عذاب وجدان می‌شود و قصد توبه می‌کند و می‌خواهد چهل شب در مسجد گوهرشاد عبادت کند تا توبه‌اش پذیرفته شود. در سمت دیگر داستان، کاتب وجود دارد که به‌دلیل دِینی که پدرش به کسی داشته، باید چهل فصل از تذکرةالاولیا را برای آن شخص نگارش کند و این کار را شب‌ها در مسجد گوهرشاد انجام می‌دهد. در همان جاست که با ادریس آشنا و کنجکاو می‌شود تا بداند این چهل شب بر ادریس چگونه خواهد گذشت.

 

عنوان کتاب: پاریس‌پاریس

نویسنده: سعید تشکری

انتشارات: کتاب نیستان

درون‌مایۀ داستان پاریس‌پاریس، سودای‌ پاریسی‌‌کردن شهر مشهد به‌وسیلۀ‌ کشف حجاب زنان و در ادامه، اتفاقات مسجد گوهرشاد در سال 1314 است که در زمان حکومت رضاخان و نخست‌وزیری‌ محمدعلی‌ فروغی‌ رخ داده است. یکی از ویژگی‌های این کتاب بهره‌بردن نویسنده از مستنداتی، همچون روزنامه‌های نوبهار و بهار و شرق آفتاب است. همچنین، سعید تشکری کوشیده است به زوایای‌ پیدا و پنهان این رخداد غم‌انگیز بپردازد و افرادی‌ همچون فتح‌الله پاکروان (استاندار)، محمد رفیع نوایی‌ (رئیس شهربانی‌)، سرتیپ ایرج مطبوعی‌ (فرمانده لشکر) و افراد دیگری را معرفی کند که مستقیم یا غیرمستقیم در وقوع این حادثۀ دردناک نقش داشتند.

پاریس‌پاریس اثری داستانی و روایتی‌ خواندنی‌ از مجموعه‌حوادثی است که به کشتار مردم مظلوم در مسجد گوهرشاد منجر شد. سعید تشکری در این کتاب به‌خوبی توانسته است چهرۀ واقعی استثمار و استعمار را به تصویر بکشد. زبان روایی‌ ساده و صمیمی، استفاده از زاویه‌دید سوم‌شخص در بیان دیالوگ‌ها، خط داستانی‌ تودرتو و زنجیروار و نیز انسجام روایی‌ از ویژگی‌های این اثر به حساب می‌آیند که بر گیرایی و جذابیت و اثرگذاری آن افزوده است.

 

عنوان کتاب: قیام گوهرشاد به روایت اسناد

نویسنده: داود قاسم‌پور

انتشارات: مرکز اسناد انقلاب اسلامی

بی‌گمان، قیام مسجد گوهرشاد در سال 1314 یکی از مصادیق مقاومت و شاید جدی‌ترین مقاومت مردم علیه اقدامات ضدمذهبی‌ رضاشاه بود. یکی از ضرورت‌های پرداختن به رویدادهای مهم و سرنوشت‌ساز تاریخی، همچون واقعۀ مسجد گوهرشاد، روایت معتبر و موثق و مدلل حادثه است. داود قاسم‌پور با درک این ضرورت مهم و اساسی دست‌به‌کار نگارش چنین اثری شده است. داوود قاسم‌پور در كتاب قیام گوهرشاد به روایت اسناد در دو بخش و چهار فصل به روایت قیام مسجد گوهرشاد بر اساس اسناد موجود در آرشیو مركز اسناد انقلاب اسلامی ‌می‌پردازد. بخش اول به بسترهای شکل‌گیری و زمینه‌های حادثه و سپس شرح واقعه و پیامدهای آن اختصاص دارد. نویسنده در این بخش با تکیه بر اسناد و خاطرات، تصویری گویا از این حادثه ترسیم می‌کند که از سال‌های آغازین سلطنت پهلوی و نخستین تلاش‌های رضاشاه برای اتحاد لباس تا شکل‌گیری قیام و در نهایت، محاکمۀ مقصران آن در سال‌های بعد را در بر می‌گیرد. بخش دوم نیز شامل 117 سند تاریخی و مدارک گویا برای روشن‌شدن زوایای گوناگون این قیام مردمی‌ است.

 

عنوان کتاب: همه‌چیز دربارۀ نهال، دختر طرخان

نویسنده: مصطفی جمشیدی

انتشارات: راه یار

رمان همه‌چیز دربارۀ نهال، دختر طرخان کتابی با موضوع حمله به مسجد گوهرشاد در جریان اعتراضات مردم مشهد به کشف حجاب توسط رضاخان است. این کتاب را نشر راه یار چاپ کرده است. راوی کتاب، نهال‌سادات، نوۀ حاجی طرخان است که در آن زمان نوجوان بوده است. در واقع کتاب، حدیث نفس نهال از رویدادهای مختلف زندگی خود است. نهال که مادرش را هنگام تولد و‌ پدرش را در کودکی از دست داده و همراه با خواهر بزرگ‌ترش نزد پدربزرگش زندگی می‌کند، مشاهدات خود را در روزهای منتهی به کشتار مردم در مسجد گوهرشاد و نیز سال‌های بعدتر در جوانی و میان‌سالی روایت می‌کند. این روایات به‌گونه‌ای پراکنده و بدون ترتیب زمانی است و مخاطب با کنارهم‌گذاشتن قطعه‌های پازل، با پیشرفت کتاب کم‌کم کلیت داستان زندگی نهال را درمی‌یابد. به‌واسطۀ روایت بخشی از تاریخ، شخصیت‌های حقیقی چون محمدولی خان اسدی (دوست زمان بچگی حاجی طرخان)، فتح‌الله پاکروان، شیخ بهلول و... نیز در کتاب حضور دارند و نقش ایفا می‌کنند.

فضای عجیب رمان، ناشی از شیوۀ روایت آن است که توسط نهال سادات، نوۀ کوچک‌تر حاجی طرخان، انجام می‌گیرد و همین شیوۀ روایت است که خواندن کتاب را سخت می‌کند و شاید مناسب هر مخاطبی نباشد. نهال سادات که به نظر می‌رسد در دوران میان‌سالی قرار دارد، با یادآوری گذشتۀ خود، بخش‌هایی از آن را به‌صورت پراکنده در ذهنش مرور و برای مخاطب کتاب روایت می‌کند.