«حدیث سرو» گام بلندی در تولید مستند پرتره

برنامه تلویزیونی «حدیث سرو» حدود 10 سال است که با موضوع زندگی عرفای برجسته تولید می‌شود. پخش این برنامه هرچند در سکوت و به دور از هیاهوهای تبلیغاتی صورت می‌گیرد، مورد توجه مخاطبان است و بسیاری در این یک دهه برنامه را که اتفاقا عوامل تولید آن نیز به صورت گمنام فعالیت می‌کنند، دنبال می‌کنند.

 

یکی از عوامل تولید «حدیث سرو»؛ «عبدالرسول گلبن» تهیه کنند کار است که در ادامه گفت‌وگوی فارس با وی را می‌خوانید:

 

**اندیشه تولید مجموعه مستند حدیث سرو چگونه و از چه زمانی شکل گرفت؟

 

-در اوایل سال 82، با تغییر مدیریت در شبکه چهار، شورای برنامه‌ریزی با جمعی از دوستان صاحب‌نظر – مثل سرکار خانم آقایی، آقای راعی، براهیمی و میرکریمی تشکیل شد و این جمع به دنبال ارائه راه‌کارهایی تازه برای برنامه سازی در شبکه چهار بودند. در این مسیر با توجه به مخاطبان خاص شبکه، از حیث ساختار و محتوا ایده‌های جدیدی مطرح شد.

 

یکی از مهم‌ترین چالش‌ها و سوال‌ها، چگونگی پرداخت به مفاهیم مذهبی و معنوی در شبکه‌های سیما بود. از دل این بحث و گفت‌وگوها، ساختار و محتوای مجموعه مستند حدیث سرو شکل گرفت.

 

**خاطرتان هست اولین برنامه به کدام عالم اختصاص داشت؟

 

-اولین بخش از این مجموعه تحت عنوان «نگاهی به زندگی و آثار علامه محمد حسین طباطبایی» در شبکه چهار تولید شد و سپس ادامه کار در معاونت سیما دنبال شد.

 

**تا به حال چند قسمت از این برنامه تولید شده است؟

 

-تا کنون حدود70 قسمت از این برنامه تولید و ارائه شده است. نا گفته نماند سه گروه همزمان، در زمینه تولید  مشغول کار هستند.

 

**به نظر شما تولید برنامه‌هایی از این دست، چه اهداف فرهنگی را پوشش می‌دهد؟

 

-نمی‌دانم این بیت شعر را شنیده‌اید یا نه؟

 

 از ایشان نیستی می گو از ایشان      پریشان نیستی می گو پریشان

 

شاعر این ابیات ناشناخته است ولی این شعر معنای بلندی را در ذهن می‌نشاند. ما همه مشتاق کمال هستیم، اگر چه   به هیج جا نرسیده ا یم ودست ما کوتاه و خرما بر نخیل ، اما  به ما گفته اند ،این پایان راه نیست .راه کمال و رسیدن به محبوب باز است و برای این منظور تعالیمی وجود دارد . یکی از مهم ترین شیوه های تربیت در تمامی مکاتب اخلاقی معرفی الگوهای عملی است. شناخت چهره‌های برگزیده‌ای که خود، راه تربیت و سلوک را به تمامی گذرانده‌اند و عمر خویش را به پای تربیت طالبان گذاشته‌اند، بهترین راه است. این شیوه به مشتاقان کمال می‌فهماند که مسیر رشد و سیر به سمت معارف، رفتنی است و رسیدن به مدارج بالای کمال دست یافتنی است. کما اینکه بزرگان عرصه ی اخلاق و معرفت ،کسانی از میان همین مردم و همین جامعه  کمر همت بستند  و با پایمردی، بر مطلوب خود استقامت ورزیدند و رسیدند به جایی که در ذهن و خیال ما نمی‌گنجد. شناخت و تفکر در مورد این کمال یافتگان، آتش شوق رفتن و رسیدن را در قلب و جان ما  روشن می‌کند و دروازه‌های جدیدی را در دل‌های مشتاق ما باز می‌کند. مجموعه مستند حدیث سرو قصد داشته است جای خالی این نوع معانی و مفاهیم را در سیما  به شکل  فیلم‌هایی مستند برنامه پر کند.

 

**تا کنون در مورد چه شخصیت‌هایی کار شده است و معیار و میزان شما برای انتخاب این شخصیت‌ها چه بوده است؟

 

-در گام اول بیشتر به شخصیت‌هایی پرداخته شد که در حوزه عرفان و اخلاق سر آمد بودند. مثل مرحوم آیت الله سید علی قاضی و آیت الله شیخ محمد جواد انصاری و شاگردان ایشان مثل شهید آیت الله دستغیب. (البته مجموعه مستند آیت الله شیخ محمدجواد انصاری به دلایلی که ذکر آن خارج از بحث است، متاسفانه هنوز  پخش نشده است.

 

بعدها دامنه کار گسترده‌تر شد و بعضی از بزرگان عرصه فقه و اخلاق را همچون آیت الله مرعشی نجفی در بر گرفت و هم اکنون مجموعه‌هایی در مورد شاگردان مرحوم آیت الله سید علی قاضی – مثل آیت الله شیخ علی محمد نجفی بروجردی و شیخ محمدتقی آملی در دست تولید است که انشالله پس از ماه مبارک پخش خواهد شد. ناگفته نماند که همزمان با تولید این برنامه‌ها شخصیت‌های گرانقدری همچون علامه شیخ محمدتقی جعفری، آیت الله بهجت، آیت الله شاه آبادی توسط دوستان دیگری تولید شد و هم اکنون مجموعه مستند آیت الله سیدجمال الدین گلپایگانی از شبکه دوم سیما (شب‌های جمعه ساعت 21) در حال پخش این است که انصافا دیدنی از کار در آمده است. این مجموعه را آقای عرشی تهیه کنندگی کرده‌اند و آقایان توانا و راعی کارگردانی و تدوین آن را بر عهده گرفتند.

 

**معمولا در سیما برنامه‌های معارف با نوعی کم لطفی روبرو هستند. مثلا بودجه کافی در اختیار ندارند و غالبا برنامه‌ها در گروه کیفی (ج) و یا (د) تعریف می‌شوند، همین موضوع باعث می‌شود تولید کنندگان به سمت استفاد‌ه‌ از نیروهای فنی و هنری درجه سه و چهار بروند. این موضوع باعث نمی شود سطح کیفی کار پایین بیاید؟

 

-البته این حرف شما کم و بیش درست است ولی در تولید این مجموعه، جمعی از بهترین نیروهای کیفی تلویزیون و سیما جمع شده اند. کسانی که قبلا امتحان خودشان را در پروژه‌های حرفه‌ای پس داده بودند. مثلا شما از آقای مجتبی راعی کسی بهتر برای تدوین این مجموعه ها سراغ دارید و یا تهیه کنند ه ای به سابقه و تجربه  آقای داودی می شناسید که تقریبا همه وقت و توانایی خودش را در خدمت تولید این مجموعه بگذارد و یا مدیر تصویربرداری همچون ایرج عاشوری که امضایش به هر کار اعتبار می‌دهد.

 

این دوستان واقعا به خاطر دلشان و اعتقاداتشان از جان و دل مایه گذاشتند و هنوز هم برای هر نوع همکاری حاضرند و صد البته این امکانات فراهم نمی‌شد مگر با حمایت و پشتیبانی صدا و سیما که همین جا باید از آنها تشکر کرد.

 

**اگر درست فهمیده باشم شما و دوستانتان بیش از 10 سال است که به تولید این مجموعه مشغولید. آیا واقعا خسته نشدید؟ الان که به پشت سرتان نگاه می‌کنید از نتیجه کار راضی هستید؟

 

-بنده و دوستانم از این که بخشی از عمرمان را برای شناخت و معرفی اولیای الهی صرف کردیم خیلی خوشحالیم. به نظرم تولید این مجموعه گام بلند و قابل قبولی در زمینه تولید و ساخت مستند پرتره بوده است و  خوشبختانه در این ده سال مخاطبین پرو پا قرصی یافته است. اگر الان  اطلاعات مربوط به مجموعه حدیث سرو را در فضای مجازی جستجو کنید، به ده‌ها سایت معتبر بر می‌خورید که به زبان‌های مختلف زنده دنیا ترجمه شده و بارها از شبکه‌های برون مرزی پخش شده است و هنوز این مجموعه بارها و بارها از شبکه‌های داخلی باز پخش می‌شود.

 

با همه این احوال بد نیست دوستان تازه نفسی وارد این عرصه شده و گام‌های بعدی را با فکری جدید و خلاقیت تازه‌تری آغاز کنند و طبعا برای همراهی و کمک دوستان جدید کاملا آماده هستیم.

 

**همان طور که می‌دانید امسال پرداختن به مسائل فرهنگی از اولویت خاصی برخوردار است و برخی مدعی‌اند که همین اهداف را اجرا می‌کنند. در این میان هم برخی برنامه‌ها با ساختاری مشابه برنامه شما ساخته می‌شوند، به نظر شما تفاوت عمده حدیث سرو با آثار مشابه آن در چیست؟

 

-در  مورد ادعای مدیران فرهنگی باید از خودشان پرسید ولی به نظر می‌رسد دستگاه‌های فرهنگی در زمینه برنامه‌های معارف و مذهبی، عملکرد قابل دفاعی ندارند و بسیاری از اهداف مقدس در حد ادعا، شعار و حرف باقی مانده‌اند. البته قصد تخطئه و نادیده گرفتن زحمات نیست ولی به نظر شما در این سی و پنج سال گذشته چند مستند فاخر در مورد بزرگان این سرزمین ساخته شده است؟ مثلا در مورد شهید مطهری و یا مرحوم شهید بهشتی چه مقدار برنامه‌های جذاب ساخته شده است؟ و یا حتی در مورد حضرت امام خمینی(ره) و بسیاری از مفاخر بزرگ این سرزمین چند اثر در خور ساخته شده است؟ شما نگاه کنید به برنامه‌های بزرگداشت حضرت امام (ره) که هر ساله در خرداد ماه برگزار می‌شود، آیا از این همه برنامه‌های کلیشه‌ای و تکراری خسته نمی‌شوید؟  انصافا کدام دستگاه  فرهنگی و تبلیغی وظیفه خود را در مورد معرفی الگوهای عملی انجام داده است؟ اگر  ارگان‌ها  و تشکیلات‌های فرهنگی نقش خودشان را ایفا کرده بودند که وضع فرهنگی جامعه ما به این صورت نبود.

 

آیا شرایط موجود جامعه ثمره همان آرمان‌های مقدسی است که به خاطر آن خون بهترین جوان‌های این مملکت ریخته شد؟ نا گفته پیداست شرایط فرهنگی جامعه تکان دهنده است و با کمی تأمل در شرایط فرهنگی جامعه می‌توان به میزان کم کاری‌ها و اهمال مدیران فرهنگی پی برد. البته باید دردمندانه اعتراف کنیم که همه – از صدر تا ذیل - در به وجود آمدن این شرایط مقصریم و شاید مسئولیت هنرمندان و فرهیختگان کمتر از بقیه نیست. غرض بنده این بود که در عرصه تبلیغات، بین ادعا و عمل، فاصله بسیار است. حال برگردیم سر اصل موضوع، جمع سازندگان این مجموعه با تواضع بسیار اذعان می‌کنند که گامی در خور بزرگی بزرگان برنداشته‌اند ولی به هر حال امیدواریم که عنایت اولیای الهی شامل حال شود و گام‌های بعدی محکم‌تر برداشته شود.