هم اکنون عضو شبکه تلگرام رجانیوز شوید
طرح دو روزه‌ی عراقچی چیست؟
بعد از سفر پرحاشیه و پرانتقاد رئیس‌جمهور و وزیر امور خارجه به نیویورک و عدم پذیرش طرف آمریکایی برای پیشبرد یک فرآیند مذاکراتی که به دلیل امید بستن به طرح وزیر خزانه‌داری این کشور مبنی بر فروپاشی اقتصادی ایران در دو هفته بود، که نهایتاً با اخراج عراقچی از آمریکا منجر شد، یک طرح با عنوان «بازگشایی هفت‌روزه تنگه هرمز از سوی دستگاه دیپلماسی کشورمان» مطرح شد.
این طرح در واقع واکنشی بود به تأکید رهبر انقلاب بر تحقق هفت شرط اصلی برای اتمام جنگ؛ شروطی مانند خروج قطعی نیروهای نظامی آمریکا از منطقه، پرداخت نقدی اموال بلوکه‌شده‌ی ایران، اتمام قطعی جنگ در تمام جبهه‌های مقاومت، رفع کامل محاصره‌ی دریایی، رفع کامل تحریم نفتی و پذیرش اعمال مدیریت ایران بر تنگه هرمز. همان‌طور که در جریان تفاهم‌نامه‌ی اسلام‌آباد، فرآیندها از سوی وزارت امور خارجه به نحوی تنظیم شد که دستور تأکید رهبر انقلاب مبنی بر عدم انجام مذاکرات هسته‌ای قبل از پایان جنگ دور زده شد، در طرح هفت‌روزه‌ی بازگشایی تنگه هرمز نیز تلاش شد تا از بازگشت اسمی آمریکا به تعهدات پیشین خود به عنوان مجوزی برای پیشبرد مذاکرات هسته‌ای استفاده شود. با مخالفت طرف آمریکایی با این طرح، «دیپلماسی التماس» در دستور کار دستگاه دیپلماسی قرار گرفت و این طرح هفت‌روزه از سوی دکتر عراقچی به طرح‌های پنج و دو روزه تقلیل پیدا کرد و حالا نهایتاً به یک طرح بازگشایی یک‌روزه‌ی تنگه هرمز رسیده است؛ یعنی اگر طرف آمریکایی همین امروز اعلام کند که تعهداتش را در قبال ایران و برای پایان جنگ انجام خواهد داد، طرف ایرانی همین فردا و بدون امکان راستی‌آزمایی اقدامات واشنگتن، تنگه هرمز را باز خواهد کرد.
اما چرا این راهبرد نهایتاً همانند دو فرآیند مذاکراتی پیشین نتیجه‌ای به جز افزایش احتمال شکل‌گیری یک جنگ جدید علیه کشورمان نخواهد داشت؟
تجربه‌ی تاریخی در حوزه‌ی نظام بین‌الملل و همچنین وضعیتی که در شکست سنگین حزب جمهوری‌خواه در انتخابات کنگره‌ی ایالات متحده شکل گرفت، بار دیگر اثبات کرد که تنها مسیر برای ایجاد فرآیند پایان جنگ، وارد کردن فشار به طرف مقابل و نه امتیاز دادن است؛ یعنی آن چیزی که تاکنون باعث شده تا کاخ سفید دست به اقدام نظامی جدید علیه کشورمان نزند، ترس از هزینه‌ها و آسیب‌هایی است که تاکنون دریافت کرده و ممکن است در جنگ احتمالی بعدی دریافت کند.
وقتی دشمن احساس کند فشار نظامی نتیجه می‌دهد، احتمال اینکه دوباره به ابزار نظامی فکر کند افزایش پیدا می‌کند. جنگ تحمیلی تصمیم طرف مقابل است؛ اما ما باید ببینیم آیا رفتار خودمان هزینه‌ی تصمیم دشمن را بالا می‌برد یا پایین می‌آورد. اگر طرف مقابل به این نتیجه برسد که ایران تحت فشار حاضر است امتیاز بدهد، طبیعی است که در محاسبات خود فشار را افزایش دهد. این فشار الزاماً فقط اقتصادی و دیپلماتیک هم نیست و می‌تواند در نهایت به گزینه‌ی نظامی برسد. در همین راستا به نظر می‌رسد که دولت و دستگاه دیپلماسی در حال تکرار سه‌باره‌ی تمام اشتباهاتی است که در دو سال اخیر انجام داد و زمینه را برای شکل‌گیری اراده‌ی جنگ در دشمن فراهم کرد.
منطق «هزینه–فایده» که اندیشمندان روابط بین‌الملل آن را یک اصل بدیهی در رفتار بازیگران جهانی می‌دانند، تأکید می‌کند که افزایش قیمت نفت و همچنین احتمال آسیب به زیرساخت‌های تولید انرژی در کشورهای حاشیه‌ی خلیج فارس، عامل اصلی در ایجاد بازدارندگی برای کشورمان بوده است.
به عنوان مثال، علت اصلی عدم پیگیری برنامه‌ی آسیب به زیرساخت‌های برق و گاز ایران در میانه‌ی جنگ ۹۳ روزه از سوی آمریکا و اسرائیل، پاسخ سریع و محکم ایران در هدف قرار دادن تأسیسات گازی قطر در منطقه‌ی رأس‌لفان بود. در چنین شرایطی، اظهارات التماس‌گونه‌ی مقامات دستگاه دیپلماسی و تصویرسازی از یک احساس نیاز فوری ایران به هرگونه توافق با طرف آمریکایی، حتی ظرف یک روز و دو روز، مدلی از بازنمایی ضعف برای کشورمان به همراه دارد که می‌تواند منجر به جسارت مجدد طرف مقابل شود. در سیاست بین‌الملل، بازنمایی ضعف می‌تواند محاسبات طرف مقابل را تغییر دهد.
