هم اکنون عضو شبکه تلگرام رجانیوز شوید
مختصر و ساده با راهبردیترین پروژه صنعت نفت آشنا شوید/ هزینه «قطع وابستگی به واردات بنزین» معادل فقط «۲۵ روز واردات این فرآورده» است
این در حالی است که بررسی آمارهای صادراتی گمرک جمهوری اسلامی ایران در 5 ماه ابتدایی سال ۱۳۹۵ نشان میدهد که ارزش میعانات گازی صادراتی ایران بالغ بر 3 میلیارد دلار بوده است! این حجم از صادرات یعنی تشدید خام فروشیِ گازی!
اگر پالایشگاه ستاره خلیجفارس بهصورت کامل راهاندازی بشود، علاوه بر قطع واردات بنزین، از هدر رفت سرمایه کشور نیز جلوگیری خواهد شد. با این وجود، با گذشت حدود۱۰ سال از آغاز مراحل ساخت، هنوز تاریخِ دقیق افتتاح این پالایشگاه مشخص نیست! این در حالی است که واردات بنزین در سالهای اخیر در حال افزایش بوده و میزان واردات در نیمه اول سال 1395 به 12 میلیون لیتر در روز رسیده است. هر روز تأخیر در افتتاح این پروژه، زیان 20 تا 30 میلیون یورویی را بر کشور تحمیل میکند!
سیر پیشرفت پروژه پالایشگاه ستاره
در سال 1382 طراحی پالایشگاه ستاره آغاز شد و در سال 1386 عملیات اجرایی آن کلید خورد. طبق زمانبندی باید پروژه در سال 1390 به بهرهبرداری میرسید که بعد از گذشت 5 سال همچنان زمان آن نرسیده است!
این پروژه در مرداد 1392 با حدود 70 درصد پیشرفت فیزیکی به دولت یازدهم تحویل دادهشده است. در طول 5/2 سال از ابتدای فعالیت دولت یازدهم، متوسط پیشرفت کل پروژه به 7% در هر سال کاهش یافت! و در مجموع به 85 % در مرداد 1394 رسیده است.
در اینجا بازخوانی وعدههای مسئولین کشور در خصوص زمان بهرهبرداری پالایشگاه جالب توجه است!
وعدههای راهاندازی پالایشگاه ستاره خلیجفارس! | ||
اعلام وعده | مسئول | افتتاح |
1 مهر 88 | کراچیان(مجری سابق پالایشگاه) | به موقع از سال 90 |
25 فروردین 91 | رستم قاسمی (وزیر سابق نفت) | اوایل سال 92 |
12 بهمن 91 | رستم قاسمی (وزیر سابق نفت) | فاز اول تا پایان سال 92 |
31 مرداد 93 | بیژن زنگنه (وزیر نفت) | فاز اول نیمه اول سال 94 |
25 فروردین 94 | بیژن زنگنه (وزیر نفت) | فاز اول نیمه دوم سال 94 |
15 آبان 94 | ادیب(مجری پالایشگاه) | تا پایان آذر 94 |
29 فروردین 95 | بیژن زنگنه (وزیر نفت) | فاز اول اواخر نیمه اول 95 |
18 اردیبهشت 95 | عبداللهی(فرمانده قرارگاه خاتم) | تولید بنزین در فاز اول در 6 ماه آینده |
24 خرداد 95 | کاظمی(معاون وزیر نفت) | تا ماه مارس (اواخر اسفند) |
مشکل کجاست؟
مسئله اصلی در تکمیل پروژه «تأمین مالی پروژه» عنوان شده است. عملکرد مسئولین در تأمین مالی پروژه به شرح زیر است:
سیر عملکرد مسئولین در تأمین مالی پروژه | ||
زمان | اقدام | نتیجه |
1386 | واگذاری 70 درصد فاینانس بهطرف خارجی | عدم تحقق |
در ادامه | وام از صندوق توسعه ملی و سایر نهادهای مالی | عدم تحقق کامل |
1391 | تزریق 1 میلیارد دلار توسط وزارت نفت | شروع دوباره توسعه پالایشگاه |
1393 | اختصاص 650 میلیون یورو توسط صندوق توسعه از طریق بانک ملت | تحقق تنها 250 میلیون یورو تا سال 95! |
1395 | انتشار ٣٠٠ میلیارد تومان اوراق سلف | استقبال مردم و فروش اوراق در چند ثانیه |
در سال 13۸۶ مقدار سرمایه لازم برای ساخت این پالایشگاه ۱٫۷ میلیارد یورو برآورد شده بود، ولی با ارزیابی مجدد پروژه در سال 13۹۲، هزینههای سرمایهگذاری با بیش از 2 برابر افزایش به 3.8 میلیارد یورو تغییر یافت. اما تاکنون با اینکه مبلغی بیش از 4 میلیارد یورو به پروژه تزریق شده است، ولی حتی یک فاز آن هم به بهرهبرداری نرسیده است!
ریشه مسئله
به نظر میرسد اظهارنظر مسئولین مبنی بر مشکل تأمین مالی پروژه، اظهارنظر دقیق یا صادقانهای نیست، زیرا:
- اولاً با توجه به واردات روزانه 9.5 میلیون لیتر بنزین به کشور در سال 1394، منابع مالی مورد نیاز برای وارد مدار شدن فاز نخست پالایشگاه ستاره خلیجفارس، معادل با هزینهای است که تنها در 25 روز برای واردات بنزین از کشور خارج شده است!
- ثانیاً تجربه انتشار اوراق سلف در سال 95 نشان داد، استقبال مردم از پروژههای نفت و گاز بسیار زیاد است و میتوان از طریق مشارکت مردمی مسئله تأمین مالی را حل کرد.
در نتیجه تأمین مالی پروژه، مسئله اصلی نیست!
مسئله اصلی «اولویت نداشتن پروژه» برای وزارت نفت است. تا جایی که میزان پیشرفت پروژه در دولت یازدهم کاهش چشمگیری داشته است. این کاهشِ پیشرفت در شرایطی است که در دولت قبل مسئله تحریم یک مسئله جدی بوده است، اما دولت یازدهم ادعا کرده در پسا برجام موضوع تحریمها مرتفع شده است!
میزان پیشرفت پروژه در دولت نهم و دهم | در مدت 6 سال | 70 درصد |
میزان پیشرفت پروژه در دولت یازدهم | در مدت 3 سال | 15 درصد |
این اولویت نداشتن ریشه در تفکر وابسته اقتصادی دارد. در این تفکر یک تقسیم کار جهانی بین کشورها وجود دارد. کشورهای پیشرفته مسئول تولیدات با تکنولوژی و ارزش افزوده بالا هستند و کشورهای عقب افتاده (که به آنها در حال توسعه میگویند) مسئول تأمین مواد اولیه لازم برای کشورهای پیشرفته. در این تفکر، خام فروشی یک اقدام درست است و در نتیجه پروژههایی که منجر به تغییر این رویه بشود، اولویت جدی پیدا نخواهند کرد.
این مسئله تا آنجا گسترش مییابد که در بعد از پیروزی انقلاب اسلامی (که عمدتاً همین تفکر وابسته در حوزه مدیریت نفت و گاز کشور حاکم بوده است)، در مقابل ساخت بیش از 40 مجموعه پتروشیمی در کشور، تنها و تنها 2 پالایشگاه نفتی ساختهشده است!
جمعبندی و نتیجهگیری
پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیجفارس، تنها پالایشگاه در دست احداث کشور است که تنها یک گام تا بهرهبرداری فاصله دارد. این مجموعه برای حرکت جدی به سمت «کاهش خامفروشی، قطع وابستگی کشور به واردات بنزین و همچنین کاهش ضربهپذیری در برابر تحریم فروش نفت» طراحی شده است. با توجه به اهمیت راهبردی این پالایشگاه برای کشور ضروری است، وزارت نفت این پروژه در اولویت خود قرار داده و برای راهاندازی سریعتر آن اقدامات لازم برای انجام دهد.
مقاله مفید ، مستند به آمار، جامع و در عین حال به دور از کلی گویی های بیهوده بود . لطفا این نمونه از تحلیل ها را که هم برای آگاهی خوانندگان مفید است و نیز ساختار تحلیلی و آماری خوبی نیز دارد ، در رجانیوز توسعه دهید