هم اکنون عضو شبکه تلگرام رجانیوز شوید
گروه معارف رجانیوز: ابتدای قیام حضرت است و هنوز حکومت جهانی امام مستقر نشده که اعتراضات مردمی و پدیدار شدن آشوبها در عراق شکل میگیرد، شاید اشتباهاتی نیز از سوی کارگزاران حضرت در عراق صورت گیرد. مجموع عوامل مختلف دست به دست هم میدهد تا حوادث تلخی رقم میخورد. در این میان شخصیت عراقی صاحبنفوذ به این حوادث و قتلها اعتراض میکند.
فتنه و آشوب جریان همپیمان با سفیانی
امام عصر وارد عراق میشود اما فتنهها و آشوبهای اجتماعی در میان شیعیان موج میزند. البته عمده دلیل این اتفاقات و اجتماعات مردمی، تحتتأثیر نفوذ جریان سفیانی در میان مردم عراق است:
«الْقَائِم...يَسِيرُ حَتَّى يَنْتَهِيَ إِلَى الْقَادِسِيَّةِ وَ قَدِ اجْتَمَعَ النَّاسُ بِالْكُوفَةِ وَ بَايَعُوا السُّفْيَانِيَّ»[1]
تحریک اعتراضات و آمیختن حق و باطل
این اجتماعات مردمی در اثر تحریک جریانهای همپیمان با سفیانی و مثلث «غربی، عبری، عربی» است. بقایای جبهه نفود و در رأس آن «جریان صاحب البرقع» که ولاء سفیانی موردحمایت غربیها را دارد، از اعتراضات بهحق مردمی سوءاستفاده میکند، حق و باطل را به هم میآمیزد و امر مشتبه میشود:
«کَأَنِّی بِالسُّفْیَانِی...بِالْکُوفَةِ...و کَأَنِّی أَنْظُرُ إِلَی صَاحِبِالْبُرْقُعِ...مِنْکُمْ...فَیعْرِفُکُمْ وَ لَا تَعْرِفُونَه»[2]
مدارای آغازین امام عصر
ورود به فاز نظامی بدون احتجاج و آگاهی دادن میسّر نیست. ابتدا حضرت با مردم مدارا میکند:
«فَيَدْعُوهُمْ وَ يُنَاشِدُهُمْ حَقَّهُ وَ يُخْبِرُهُمْ أَنَّهُ مَظْلُومٌ مَقْهُورٌ وَ يَقُولُ مَنْ حَاجَّنِي فِي اللَّهِ فَأَنَا أَوْلَى النَّاسِ بِاللَّه»[3]
جدا شدن صف معترضین از اغتشاشگران
معترضین صف خود را از اغتشاشگران جدا میکنند و مردم بدون کشتار و خونریزی، متفرق میشوند:
«فَيَتَفَرَّقُونَ مِنْ غَيْرِ قِتَال»[4]
بازگشت فتنه و درگیری خونین
اما مجدداً حامیان سفیانی به همراه اغتشاشگران حوادثی را در عراق رقم میزنند:
«يَقْدَمُ الْقَائِمُ حَتَّى يَأْتِيَ النَّجَفَ فَيَخْرُجُ إِلَيْهِ مِنَ الْكُوفَةِ جَيْشُ السُّفْيَانِيِّ...وَ النَّاسُ مَعَه»[5]
کارگزاران حضرت مجبور به خاموش کردن شعلههای فتنه شده به گونهای که بخشی از محلات و مناطق کوفه، صحنه جنگ و درگیری و پر از خون میشود:
«فَيَقْتُلُهُمْ حَتَّى يُدْخِلَهُمْ أَبْيَاتِ الْكُوفَة»[6]
و البته در این میان بخشی از مردم نیز آسیب میبینند. معمولاً در فتنه و بلاء «تر و خشک» باهم میسوزد:
«النَّقِمَة إِذَا نَزَلَتْ لَمْ يَكُنْ لَهَا عَمَّنْ قَارَبَ الْمُذْنِبَ، دِفَاعٌ»[7]
اعتراض شخصیتها به امام عصر
ابتدای قیام حضرت است و هنوز حکومت جهانی امام مستقر نشده که اعتراضات مردمی و پدیدار شدن آشوبها در عراق شکل میگیرد، شاید اشتباهاتی نیز از سوی کارگزاران حضرت در عراق صورت گیرد. مجموع عوامل مختلف دست به دست هم میدهد تا حوادث تلخی رقم میخورد. در این میان شخصیت عراقی صاحبنفود به این حوادث و قتلها اعتراض میکند:
«يَقْتُلُ الْقَائِمُ حَتَّى يَبْلُغَ السُّوقَ قَالَ فَيَقُولُ لَهُ رَجُلٌ مِنْ وُلْدِ أَبِيهِ إِنَّكَ لَتُجْفِلُ النَّاسَ إِجْفَالَ النَّعَمِ فَبِعَهْدٍ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ أَوْ بِمَا ذَا قَالَ وَ لَيْسَ فِي النَّاسِ رَجُلٌ أَشَدَّ مِنْهُ بَأْساً فَيَقُومُ إِلَيْهِ رَجُلٌ مِنَ الْمَوَالِي فَيَقُولُ لَهُ لَتَسْكُتَنَّ أَوْ لَأَضْرِبَنَّ عُنُقَكَ فَعِنْدَ ذَلِكَ يُخْرِجُ الْقَائِمُ عَهْداً مِنْ رَسُولِ اللَّه»[8
البته سرانجام این شخصیت صاحبنفوذ عراقی توجیه شده و با امام عصر بیعت میکند و بسیاری از پیروان وی نیز با او همراه خواهند شد و صف خود را از بقایای جریان های همپیمان با سفیانی جدا میکنند:
«رَجُلٌ مِنْ صُلْبِ أَبِيهِ وَ هُوَ مِنْ أَشَدِّ النَّاسِ بِبَدَنِهِ وَ أَشْجَعِهِمْ بِقَلْبِهِ مَا خَلَا صَاحِبَ هَذَا الْأَمْرِ فَيَقُولُ يَا هَذَا مَا تَصْنَعُ فَوَ اللَّهِ إِنَّكَ لَتُجْفِلُ النَّاسَ إِجْفَالَ النَّعَمِ أَ فَبِعَهْدٍ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ أَمْ بِمَا ذَا فَيَقُولُ الْمَوْلَى الَّذِي وَلِيَ الْبَيْعَةَ وَ اللَّهِ لَتَسْكُتَنَّ أَوْ لَأَضْرِبَنَّ الَّذِي فِيهِ عَيْنَاكَ فَيَقُولُ لَهُ الْقَائِمُ...فُلَانُ إِي وَ اللَّهِ إِنَّ مَعِي عَهْداً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ...فَيَقْرَؤُهُ الْعَهْدُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ فَيَقُولُ جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ أَعْطِنِي رَأْسَكَ أُقَبِّلْهُ فَيُعْطِيهِ رَأْسَهُ فَيُقَبِّلُ بَيْنَ عَيْنَيْهِ ثُمَّ يَقُولُ جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكَ جَدِّدْ لَنَا بَيْعَةً فَيُجَدِّدُ لَهُمْ بَيْعَة»[9]
دستور ویژه امام زمان به نظامیان
بنابراین، حضرت دستور ویژهای صادر میکند. امام دستور میدهند که مجروحین را به قتل نرسانید و همچنین کسانی که از معرکه و فتنه فرار کردند و به اشتباه خویش پیبردند، تعقیب نکنید و بدینسان با این تدبیر امام عصر، صفوف مردم فریبخورده با اغتشاشگران جدا میشود:
«لَا تَتْبَعُوا مُوَلِّياً وَ لَا تُجْهِزُوا عَلَى جَرِيحٍ وَ يَسِيرُ بِهِمْ كَمَا سَارَ عَلِيٌّ يَوْمَ الْبَصْرَة»[10]
و همانطور که بیان گردید، بستر فتنه در عراق در مناطق شیعی از بین میرود. اما کماکان مناطق سنینشین آبستن حوادث است.
تکرار تاریخ برای فرزند امام علی
لازم به ذکر است عبارت «یوم البصره»، اشاره به جنگ جَمل در دوره خلافت امام علی است که جنگ میان دو گروه مسلمان بود و در ابتدای حکومت امام علی در بصره به راه افتاد. امام علی، پرچم رسولالله را برافراشت و فتنه از میان رفت و این پرچم دیگر برافراشته نمیشود تا زمان ظهور:
«لَمَّا الْتَقَى أَمِيرُالْمُؤْمِنِينَ وَ أَهْلُ الْبَصْرَةِ نَشَرَ الرَّايَةَ رَايَةَ رَسُولِ اللَّهِ فَزَلْزَلَتْ أَقْدَامُهُمْ فَمَا اصْفَرَّتِ الشَّمْسُ حَتَّى قَالُوا آمِنَّا يَا ابْنَ أَبِي طَالِبٍ فَعِنْدَ ذَلِكَ قَالَ لَا تَقْتُلُوا الْأَسْرَى وَ لَا تُجْهِزُوا الْجَرْحَى وَ لَا تَتْبَعُوا مُوَلِّياً وَ مَنْ أَلْقَى سِلَاحَهُ فَهُوَ آمِنٌ...إِنَّ هَذِهِ رَايَةٌ لَايَنْشُرُهَا بَعْدِي إِلَّا الْقَائِم»[11]
گویی تاریخ برای امام عصر عج، فرزند امام علی نیز تکرار میشود. این بار نیز امام زمان، پرچم رسولالله را آشکار میکند:
«يَقْدَمُ الْقَائِمُ حَتَّى يَأْتِيَ النَّجَف...فَيُقَالُ إِنَّ فُلَاناً قَدْ قُتِلَ فَعِنْدَ ذَلِكَ يَنْشُرُ رَايَةَ رَسُولِ اللَّهِ...فَيَقْتُلُهُمْ حَتَّى يُدْخِلَهُمْ أَبْيَاتِ الْكُوفَةِ وَ يُنَادِي مُنَادِيهِ أَلَا لَاتَتْبَعُوا مُوَلِّياً وَ لَاتُجْهِزُوا عَلَى جَرِيحٍ وَ يَسِيرُ بِهِمْ كَمَا سَارَ عَلِيٌّ يَوْمَ الْبَصْرَةِ»[12]
-----------------------------------------------------
مصطفی امیری
-----------------------------------------------------
پینوشت:
1. نیلی نجفی، سرور أهل الإیمان، ص۱۰۱. مجلسی، بحارالأنوار، ج۵۲، ص۳۸۷.
2. طوسی، الغیبۀ، ص۴۵۰. حر عاملی، إثبات الهداۀ، ج۵، ص۳۵۸.
3. نیلی نجفی، سرور أهل الإیمان، ص۱۰۱. مجلسی، بحارالأنوار، ج۵۲، ص۳۸۷.
4. نیلی نجفی، سرور أهل الإیمان، ص۱۰۱. مجلسی، بحارالأنوار، ج۵۲، ص۳۸۷.
5. نیلی نجفی، سرور أهل الإیمان، ص۱۰۱. مجلسی، بحارالأنوار، ج۵۲، ص۳۸۷.
6. نیلی نجفی، سرور أهل الإیمان، ص۱۰۱. مجلسی، بحارالأنوار، ج۵۲، ص۳۸۷.
7. کلینی، الکافی، ج ۲، ص ۳۷۵.
8. نیلی نجفی، سرور أهل الإیمان، ص۱۰۰. مجلسی، بحارالأنوار، ج۵۲، ص۳۸۷.
9. عیاشی، التفسیر، ج۲، ص۵۸-۵۹. مجلسی، بحارالأنوار، ج۵۲، ص۳۴۳.
10. نیلی نجفی، سرور أهل الإیمان، ص۱۰۱. مجلسی، بحارالأنوار، ج۵۲، ص۳۸۷-۳۸۸.
11. نعمانی، الغیبة، ص۳۰۷.
12. نیلی نجفی، سرور أهل الإیمان، ص۱۰۱. مجلسی، بحارالأنوار، ج۵۲، ص۳۸۷-۳۸۸.
