گزیده اشعار «علی معلم دامغانی»؛ شاعری که تکراری نمی‌شود/ این کتاب با پاورقی‌های خود از دشواری‌های شعر معلم گره گشوده است

 

این کتاب که دارای چهار بخش است (مثنوی‌های رجعت سرخ ستاره، مثنوی‌های پس از رجعت سرخ ستاره، قصیده‌ها، گزیده ترانه‌ها) با پاورقی‌هایی از دشواری‌های شعر معلم گره گشوده.

 

علی معلم دامغانی شاعری پیشرو از لحاظ تکنیکی و محتوایی است. اندیشه او مدام درحال گسترده‌تر شدن است و در یک تکنیک و فرم خاصی گرفتار نمی شود و مدام در حال تغییر فرم در اشعار جدید خود است.

 

قالب اصلی و مهم علی معلم مثنوی است. مثنوی‌های علی معلم با وزن بلند سروده می‌شود که این کار در شعر فارسی کم‌سابقه بوده هرچند پیش از این هم تجربه‌هایی از این دست وجود داشت، اما این علی معلم است که این کار را به نحوی جدی پیگیری کرده و از ظرفیت‌های جدید آن به خوبی استفاده کرده است. برای مثال بیت: «به دریا های بی پایاب برگردان صدف ها را / به ماهی ها، به شهر آب، برگردان صدف ها را» نسبت به مثنوی های معمول دیگر وزن بلند تری دارد.

 

 

علی معلم از جهت فخامت و پختگی زبان یادآور سبک خراسانی است و حتی در بیت‌هایی می بینیم که از سه قافیه تشکیل شده است و از جهت موسیقی درونی و کناری بسیار غنی است. برای مثال به این بیت توجه کنید: «تفنگی عطسه کرد از بام، رشکی توخت بر خشمی/ دوتاری ضجه کرد از کوه، اشکی سوخت در چشمی» همانطور که ملاحظه می کنید این بیت از سه قافیه تشکیل شده است. یا نحوه تکراری که در این بیت وجود دارد نیز یادآور سبک خراسانی است: «سفته ناسفته، ناسفته سفته / گفته نا گفته، نا گفته گفته». و یا این بیت: «هِزار مرغ در این عرصه زار می‌خوانند / از این هِزار یکی را هَزار می خوانند».

 

 

اما از لحاظ تکنیکی و فضاسازی های خاص مثنوی هایش یادآور فضای مدرن و استفاده هایی از نظریات و ایده های نیما یوشیج است و می توان این مسئله را لمس کرد که علی معلم با وجود زبانی دشوار و قدیمی فضای مدرن را درک کرده است و در آن نفس کشیده است. برای مثال می توان به مثنوی «زمان آبستن جنگی است، جنگی مثل عاشورا» اشاره کرد که چنین آغازی دارد:

 

 

 

 

 

 

زبان علی معلم و نازک خیالی او باعث شده تا فهم اشعارش بسیار مشکل باشد. بخشی از این دیرفهمی ریشه در تنبلی و بی حوصلگی مخاطب امروز دارد و بخشی دیگر به دشوارسرایی علی معلم باز می گردد. این مسئله در ترانه ها بر طرف شده هرچند در همه ترانه‌ها به این مسئله دست نیافته، اما به هر حال می توان گفت علی معلم در ترانه‌هایش با مخاطب عام آشتی کرده و توانسته با آن ارتباط برقرار کند. می توان به چند ترانه از علی معلم اشاره کرد که توسط خواننده‌های پاپ و سنتی اجرا شده اند: «پدرا، پدر بزرگا، مادرا، مادر بزرگا! / مثل گل مثل بهارین...» که این ترانه نیز توسط محمد اصفهانی اجرا شده است.

 

دیده بگشا ای به شهد مرگ نوشینت رضا / دیده بگشا بر عدم ای مستی هستی فزا....» که این ترانه نیز که برای مولا علی(ع) سروده شده است توسط محمد اصفهانی اجرا شده است. 

 

ترانه‌های دیگری نیز وجود دارد که توسط خواننده‌های مختلفی خوانده شده و از طرف مخاطبین نیز مورد توجه بوده اند.

 

این کتاب توسط نشر سپیده باوران منتشر شده است. قیمت جلد سخت این کتاب 29هزار تومان و قیمت شومیز آن 25هزار تومان است. این کتاب در قطع رقعی و ۵۱۰ صفحه در نوبت چاپ اول منتشر شده است.