هم اکنون عضو شبکه تلگرام رجانیوز شوید
«خانه کتاب» یکی از گرههای کور ترویج و توسعه کتابخوانی در کشور است و باید اصلاح شود/ وزارت ارشاد از ناشران برای غرفهها هزینههای گزاف طلب نکند
گروه فرهنگ - رجانیوز: نشست خبری میثم نیلی مدیرعامل مجمع ناشران انقلاب اسلامی عصر امروز با محوریت نمایشگاه کتاب تهران در دفتر این مجمع برگزار شد.
به گزارش رجانیوز نشست خبری میثم نیلی، مدیرعامل مجمع ناشران انقلاب اسلامی دربارۀ نمایشگاه کتاب تهران، عصر سهشنبه، هفتم اردیبهشت، با حضور جمعی از اصحاب رسانه در دفتر مجمع ناشران انقلاب اسلامی برگزار شد.
نیلی در بخش ابتدایی این نشست به بیان گزارشی از عملکرد سال گذشتۀ مجمع ناشران انقلاب اسلامی پرداخت و گفت: بخش مهمی از گزارش عملکرد سال گذشته، مربوط به کار خود ناشران است. این کارکرد و زحمات ناشران است که در رسانهها دیده نمیشود؛ هم در فضای تولید، هم توزیع و هم ترویج. ناشران انقلاب اسلامی در حوزۀ بینالملل هم کارهای زیادی انجام دادند و کار را بهسختی، اما با صلابت به پیش میبرند.
وی افزود: خوشبختانه، سال پیش ناشران جبهه انقلاب، مانند سالهای پیش و بلکه پیش تر از سال های گذشته، هم به لحاظ تولید محتوای فاخر و متناسب با اهداف انقلاب اسلامی، هم به لحاظ بازاریابی و جذب مخاطب، خوش درخشیدند. خوشوقتم از اینکه اعلام کنم فعالترین ناشران سال گذشته، ناشران جبهۀ انقلاب بودند و پرخواهان ترین کتابها هم از جنس کتابهای فرهنگ و اندیشۀ اسلام و انقلاب اسلامی بود. البته به اندازهای که این محتوا، خواهان دارد و مخاطب طلب میکند، راه نرفتۀ بسیاری داریم و ناشران ما باید توجه بیشتری به این موضوع داشته باشند. بهرغم اینکه برخی میخواهند القا کنند که اندیشه و نگاه انقلاب، دچار قدمت و کم و کاستی شده است، خوشبختانه اصلاً چنین چیزی نیست و سال گذشته سه کتاب پرفروش کشور، همه متعلق به جبهۀ انقلاب و دو عنوان از آنها متعلق به دفاع مقدس و فرهنگ جهاد و شهادت بوده است.
مدیرعامل مجمع ناشران انقلاب اسلامی در ادامه گفت: باز خوشوقتم از اینکه اعلام کنم ناشران انقلاب، با تمام مشکلات مالی و کمبودهایی که داشتند، سال گذشته برای توسعۀ ویترین خود تلاش کردند و موفق شدند تعداد ویترینهای کتاب و کتابفروشی را افزایش دهند. این در حالی بود که آمار سال گذشته حکایت از تعطیلی بیش از ۱۰۰ کتابفروشی در کشور داشت. باز مفتخرم که عرض کنم ناشران مؤمن و انقلابی، در سال گذشته، اهتمام ویژهای به استفاده از کاغذ ایرانی داشتند و بسیاری از ناشران، با پذیرش برخی کاستیهایی که در کیفیت کار بهوجود میآمد، بسیاری از آثار خود را با کاغذ ایرانی تولید کردند. در حوزۀ بینالملل هم افتخارآفرینیهای زیادی توسط ناشران انقلاب صورت گرفت که ترجمۀ آثارشان به زبانهای دیگر و برگزاری مسابقات کتابخوانی از جملۀ این دستاوردها بود که قابلیت پرداخت در رسانهها را داشتند.
نکتۀ دیگر اینکه بسیاری از ناشران انقلاب، در سال گذشته، برنامههای ترویجی خیلی خوبی برای کتابهایشان داشتند. این ناشران چه در نمایشگاه سال گذشته و چه در طول سال و جوایز دیگر، توانستند رتبههای خوبی را به خود اختصاص دهند.
افزایش ۳۵ درصدی فروش ناشران مجمع در فروشگاههای ترنجستان
نیلی افزود: در بخش توزیع، توسعۀ فروشگاهی را داشتیم و شرکت ترنج، چهار فروشگاه را به شبکۀ فروشگاهی ترنجستان اضافه کرد. این فروشگاهها در باغموزۀ دفاع مقدس تهران، تنکابن، ارومیه و قم برپا شدند. با وجود شرایط بسیار سخت و طاقتفرسای اقتصادی موجود، شرکت ترنج ۳۰ تا ۳۵ درصد، افزایش میزان فروش را داشت. یکی دیگر از نکات مثبت سال گذشته، مرکز رسانهای شیرازه و همآهنگی آن با رسانههای جبهۀ انقلاب و رسانۀ ملی بود. کار مسابقۀ کتابوزندگی را که بهصورت متمرکز پیگیری کردند که در آن دو کتاب «خانواده» و «دختر شینا» محور عملیات بودند که تیراژهای چندصدهزاری برای کتابها رقم زد؛ مثلاً تیراژ کتاب دختر شینا به نزدیک دویستهزار رسید. اگر جریان روشنفکری چنین آمار و عددهایی داشت که کتابهایش اینقدر بین مردم پرخواهان شود، حتماً تا حالا گوش فلک کر شده بود که این اتفاقات معمولاً در جبهۀ انقلاب نمیافتد.
در سامانۀ کارشناسی مجمع هم حدود پنجاه بستۀ پیشنهادی جدید تولید شد؛ اما بهخاطر مشکلات مالی موفق به انتشارشان نشدیم که انشاءالله گشایشی بشود و بتوانیم آنها را به چاپ برسانیم. هفت اینفوگرافیِ راهنمای مطالعه در موضوعات مهم هم تولید شد. تولید و عرضۀ نرمافزار «خواندنیها» هم از دیگر دستاوردهای سال گذشته بود. جلد دوم کتاب «خواندنیها» هم که شامل مجموعۀ یکپارچۀ بستههای پیشنهادی کتاب بود، منتشر شد و انشاءالله در سالن یاس رونمایی خواهد شد.
وی در ادامه بیان کارنامه مجمع ناشران در سال گذشته گفت: ده شماره از نشریۀ شیرازه در سال گذشته منتشر شد که جزو بهترین نشریات حوزۀ کتاب محسوب میشود و خوانندگان و علاقمندان زیادی دارد. در حوزۀ نرمافزاری، نرمافزار خطخوان مجمع ناشران هم مرز بیستهزار عضو را رد کرد و آمار تعداد کتابهای بارگذاریشده در آن هم از 1700 عنوان گذشت. بهاینترتیب، بهمدد این نرمافزار، حدود چهلهزار کتاب خواندهشده را در سال گذشته داشتیم. نشستهای هماندیشی با ناشران در حوزۀ نمایشگاه مطلوب و حوزۀ روانشناسی و حوزۀ کتب کودک که در بخش کودک و نوجوان منجر به تولید سند محتوایی کتاب کودک و نوجوان هم شد، در سال گذشته برگزار شد که قابل توجه است. چند کارگاه آموزشی هم برگزار شد که با استقبال نسبی ناشران روبهرو شد. در حوزۀ ترویج کتاب، مجمع و بهخصوص مرکز رسانهای شیرازه، هماهنگیهای لازم را برای کار تیزرها با رسانۀ ملی انجام داد. فکر میکنم سال گذشته، بیش از ۲۰ کتاب مصوب برای ساخت تیزر کتاب داشتیم که امیدواریم امسال هم ادامه داشته باشد. این بخشی از کارهای بسیاری است که در سال گذشته انجام شد و مجال پرداختن به همۀ آنها نیست.
این را هم لازم میدانم بگویم که همۀ اینها با وجود همۀ مشکلات و بیتوجهیهایی که در حوزۀ فرهنگ وجود دارد انجام شده است.
امسال چندصدهزار نفر را به نمایشگاه کتاب دعوت میکنیم
مدیرعامل مجمع ناشران انقلاب اسلامی در بخش دوم این نشست که با محوریت نمایشگاه کتاب تهران ادامه پیدا کرد، در پاسخ به سئوال خبرنگاری که دربارۀ طرح دعوت و کارتهای تخفیف مجمع ناشران انقلاب اسلامی پرسید، ضمن اعلام خبر حضور سالن یاس در نمایشگاه، گفت: ما سال پیش، تجربۀ خوبی در نمایشگاه داشتیم که امسال هم سعی کردیم آن را ادامه دهیم. در این طرح، کارتهای تخفیف بهصورت حسابشده به گروههای مختلف مخاطبان از جمله دانشجویان، طلاب، دانش آموزان و... داده میشد و از آنها دعوت میشد که از نمایشگاه بازدید و خرید کنند. سال گذشته دعوت ۱۱۴ ناشر را در این طرح داشتیم و امسال این رقم ۱۱۰ ناشر شده است. این ناشران بهطور مشترک با هم از مخاطبان دعوت میکنند و کتابهایشان را با ۱۵درصد تخفیف اضافه بر تخفیف دهدرصدی نمایشگاه ارائه میکنند که مجموعاً میشود 25 درصد. این کارت تخفیف چهار تکه است که با هرکدام تا سقف پنجاههزار تومان، میتوان از یک غرفه خرید انجام شود. این طرح، با همت خود ناشران صورت میگیرد و کمکی به علاقهمندان هم هست. اصل سرمایهگذاری را هم ۱۱۰ ناشر مذکور انجام دادهاند و ما فقط تدارک کار را دیدهایم. بیشتر از ۹۵ درصد ناشران حاضر در این طرح، عضو مجمع هستند و باقی، ناشران جبهۀ انقلاب هستند؛ چون ناشران انقلاب اسلامی، بسیار فراتر از مجمع ناشران انقلاب اسلامی هستند. در این طرح، امسال بهلحاظ زمانبندی از سال قبل جلوتر هستیم و امیدواریم مشکلات معدودی که سال گذشته بهخاطر کمبود زمان رخ داد، رخ ندهد. با این حال، اجرای طرح در سال گذشته موفق بود و برآورد خرید پارسال، بالغ بر ۳۰۰ میلیون تومان بود که به نظر میرسد امسال بیشتر از دو برابر آن وارد گردونۀ مالی ناشران عزیز شود. امسال برای این طرح حدود چندصدهزار کارت چاپ میکنیم و این به آن معنی است که داریم چندصدهزار نفر را به نمایشگاه دعوت میکنیم و این حرکتی بهنفع نمایشگاه و رونق اقتصادی نمایشگاه خواهد بود. البته کارت تخفیف امسال، یک تغییر دارد و آن هم این است که این کارت از طریق کیوآر کُد به نرمافزار اطلاعرسانی نمایشگاه متصل میشود.
نیلی در بخش دیگری از سخنانش در پاسخ به خبرنگاری که از منبع هزینه برای تیزرهای تلویزیونی پرسید، گفت: تولید تیزر، طبعاً باید با سرمایهگذاری خود ناشر اتفاق بیفتد و بههمین دلیل برای هر کتاب هم اتفاق نمیافتد و آن کتاب باید قابلیت لازم را داشته باشد. برای یک کتاب، یک سناریوی ترویجی نوشته میشود و براساس آن، کار ترویج انجام میشود. در این راه، صداوسیما یک کمککار در برخی از کتابها است؛ اما در همۀ کتابها نیست. یعنی لزوماً هر کتابی که پرخواننده و پرفروش میشود، لزوماً کار تبلیغ تلویزیونی و امثالهم ندارند و عملیات ترویجی آنها از طریق همین شبکههای اجتماعی و سایتها و... رخ میدهد. در رابطه با تیزرها، جای تشکر از صداوسیما وجود دارد. البته ما با آنچه که صداوسیما باید دربارۀ کتاب انجام دهد، فاصلۀ زیادی داریم. صداوسیما محبت ویژه دارد، اما ما توقعمان خیلی بیشتر است و معتقدیم آنچه که شایسته است و رهبری خصوصاً در سال ۹۰ مطالبه کردند، هنوز محقق نشده است. البته بخشی از این شرایط، به ما و مجموعۀ نشر بر میگردد و بخشی هم به این مسئله که این کار، در آغاز راه است.
وی گفت: پیش از آن که درباره نمایشگاه و سالن یاس صحبت کنم، اجازه بدهید دو نکته را یادآوری کنم. اول این که کمافیالسابق معتقدیم نمایشگاه کتاب با وضعیت کنونی که یک فروشگاه بزرگ و مزدحم و غیرهدایتکننده است، مطلوب نیست و یک عارضه است که ما بهخاطرِ نبودن زیرساختهای اصولی و عالمانه در حوزۀ توزیع و ترویج به آن تن دادهایم. نکتۀ دوم این است که راهحل تقویت نشر را بزرگتر شدن متراژ و عظمت نمایشگاه نمیدانیم. تقویت نشر با تقویت تولید و تقویت زیرساختهای توزیع و ویترین است که محقق میشود که بهنظرم هنوز وزارت ارشاد حرکتی عملی و جدی در این زمینه انجام نداده است و ما در این حوزه، مطالبۀ بسیار جدی داریم. از این جهت باید رسانهها کمک کنند. این که معاون محترم فرهنگی وزیر ارشاد به کتابفروشیها و فروشگاههای کتاب سر میزنند، حرکت مثبت و خوبی است؛ اما اقدام اصلی، کمک به زیرساختهاست که اگر این اتفاق بیفتد، دیگر به کارهایی از قبیل خرید کتاب از سوی ارشاد و انبارکردن در کتابخانههای بیمخاطب نیازی نیست. البته کتابخانه را نفی نمیکنم؛ این را دربارۀ وظیفۀ وزارت ارشاد گفتم.
مدیرعامل مجمع ناشران انقلاب اسلامی دربارۀ نمایشگاه کتاب تهران گفت: امسال، یک اتفاق مهم رخ داد و آن جابهجایی بود. در این باره، با اینکه تشکلها راضی و موافق نبودند، سعی کردند همراهی کنند و به ارشاد کمک کنند. بهنظر ما، آنچه مهمتر از تغییر جای نمایشگاه است، آن تغییراتی است که باید در نرمافزار نمایشگاه رخ بدهد. الآن پنجمین سال است که ما حرف از نمایشگاه مطلوب میزنیم؛ ولی آنچنان که باید و شاید به این سمت حرکت نشده است. البته گامهای مثبتی برداشته شده. ادبیات نمایشگاه مطلوب در بین تشکلها و مسئولان، هم پذیرفته شده و هم دارد بههم نزدیک میشود؛ اما نیاز به اقدام عملی دارد. توجه کنیم که تغییرات و جابهجاییها و تحولات سختافزاری مهمتر از نرمافزاری نیست.
او ادامه داد: دربارۀ جابهجایی جا دارد از شهرداری بهخاطر تلاش برای آمادهسازی شهرآفتاب در زمانی چندماهه تشکر کنیم. البته ما مصلای امام خمینی(ره) را مکان بسیار مناسبی برای نمایشگاه کتاب تهران میدانستیم و میدانیم؛ یک فضای معنوی قابلعنایت بود. امیدواریم شهر آفتاب هم همان موفقیتها را تکرار کند.
نیلی در ادامه گفت: شرایط انتقال نمایشگاه، شرایط ویژهای بود و یک ریسک به ناشران تحمیل میکند؛ اما تصورمان این است که اگر رسانهها و نخبهها از مردم و فضای عمومی جامعه دعوت کنند و انگیزهبخش باشند، میشود این ریسک را از سر گذراند. من میخواهم این جابهجایی از مصلی به شهرآفتاب را با جابهجایی از نمایشگاه بینالمللی به مصلی تشبیه کنم. در سال ۸۵ به ۸۶ که این اتفاق میافتاد و نمایشگاه به مصلی میرفت، دولت وقت با حجم انبوهی از هجمههای سیاسی روبهرو شد و تیتر یک رسانهها علیه این جابهجایی بود. آن زمان فشار روانی و سیاسی بود که وارد میشد و به یاد دارم که یکی از تشکلها نمایشگاه را تحریم کرد. با وجود همۀ این فشارها، نمایشگاه در سال ۸۶ بهخوبی برگزار شد. امسال، اما این فضا وجود ندارد و تشکلها و رسانههای منتقد هم با دولت همدلی کردند و به آن فشار نیاوردند.
وی افزود: با توجه به فشاری که دارد به ناشران وارد میشود، مطالبهمان از وزارت ارشاد این است که با توجه به این که شهرداری هزینۀ مکان شهر آفتاب را از آنها نگرفته، دوستان ارشاد هم کمک کنند از ناشران در اجاره غرفهها، مبالغ گزاف طلب نکنند. ما از برخی از ناشران میشنویم که میگویند رقمی که امسال از آنها خواسته شده، از مبلغ پارسال بیشتر است.
مدیرعامل مجمع ناشران انقلاب اسلامی دربارۀ سالن یاس در بیستونهمین نمایشگاه کتاب تهران گفت: سالن یاس، رصدخانه یا رصدنامۀ کتاب و نشر ایران و یک فضا برای نخبهها و علاقهمندان اهالی حرفهای خواندن و البته برخی مدیران فرهنگی و غیرفرهنگی کشور است و وضعیت واقعی نشر کشور و حال و هوای اندیشه و فکر کشور را در یک فضای آرام نشان میدهد. ویژگی اصلی سالن یاس، چیدمان موضوعی کتابهاست که کتابها در قیاس با هم در یک موضوع مورد بررسی قرار بگیرند. بازدید از این سالن، میتواند مقدمۀ خرید کتاب باشد. این چیدمان که دههزار کتاب سال 94 را شامل میشود، همراه با کارشناسی کارشناسان زبدۀ کتاب است که به مخاطبان مشاوره میدهند. علاوه بر این، بستههای پیشنهادی کتاب به مخاطبان ارائه خواهد شد، نشستهای محتوایی و پاتوقهای فرهنگی در سالن یاس برگزار خواهد شد. حدود 14 گروه ترویجی نیز در سالن یاس کارهای خود را به مردم عرضه خواهند کرد. در سالن یاس پوسترهای کتاب، اینفوگرافیهای و پوسترهای تحلیلی نشر، وضعیتشناسیهای نشر و... عرضه خواهد شد. ما امسال، نرمافزار «پینش» را هم در نمایشگاه خواهیم داشت که راهنمای نمایشگاه و غرفههاست و میتواند کمککار کمیتۀ اطلاعرسانی نمایشگاه باشد.
مجمع ناشران امسال به صورت خاص تر به کمیته اطلاع رسانی کمک می کند
نیلی در پاسخ به خبرنگاری که از کمک مجمع به کمیتۀ اطلاعرسانی پرسید، گفت: مجمع به کل نمایشگاه کمک میکند؛ اما امسال کمک به کمیتۀ اطلاعرسانی بهصورت خاصتر در حال اتفاق افتادن است. اطلاعرسانی یکی از مشکلات مخاطبان این نمایشگاه خواهد بود. البته دوستان ما دارند تلاش میکنند که بخشی از این مشکل را حل کنند.
او در ادامه گفت: اطلاعرسانی در کار کتاب و کار ترویج کتاب که مبتنی بر داشتن اطلاعات و رسانش آن است، گمشدۀ کتابخوانی کشور است. اگر هفتادهزار عنوان کتاب در کشو تولید میشود، در بیشترین حالت ممکن برای کسی که بیشترین کتاب را میخواند، یک نفر صد کتاب میخواند مثلاً. حتی اگر چاپ اولیها و آموزشی و کمکآموزشی را کنار بگذارید، باز هم تعداد بیستوخردهای هزار عنوان کتاب است. چطور میشود فهمید که کدام کتاب بهتر است؟ بههرحال هرکسی فرصت و توان مالی محدودی دارد. دسترسی هم که مشکل خود را دارد. در این شرایط قطعاً نیاز به هدایت مطالعاتی وجود دارد. برای این کار، قطعاً به اطلاعیابی و اطلاعرسانی قوی و هوشمند نیاز است.
خانه کتاب یکی از گرههای کور ترویج و توسعه کتابخوانی در کشور است
وظیفۀ ثبت اطلاعات کتاب، سالهاست که بر عهدۀ خانۀ کتاب است و معالاسف این وظیفه در خانۀ کتاب نهتنها بهدرستی انجام نمیشود، بلکه کاملاً برعکس مأموریتی که باید انجام دهد، انجام میدهد. خانۀ کتاب یکی از گرههای کور ترویج و توسعۀ کتابخوانی در کشور ماست و باید اصلاح شود و ما از وزارت ارشاد این را میخواهیم. با این وضعیت ثبت اطلاعات، اطلاعرسانی و با این وضعیت ناامن و نامطمئن بودن آمارها نمیتوان حوزۀ کتاب و کتابخوانی کشور را مدیریت کرد. با انحصارطلبی و عدم بهرهوری و تبدیلشدن به رقیب بخش خصوصی که متأسفانه خانۀ کتاب در این سالها به سمت آن حرکت کرده است، و شائبههایی که در این زمینه بهوجود میآید و ما فعلاً تمایل نداریم آن را بیش از این باز کنیم، و با این خانۀ کتاب نمیتواند تحول در وضعیت کتابخوانی را رقم زد. این اتفاق را باید اصلاح کرد. و ما این مطالبه را پیگیر خواهیم کردیم. محرمانگی در حوزۀ کتاب بیمعنی است. دولت محترم در حوزۀ قراردادهای نفتی محرمانگی اعمال میکند که آن هم پذیرفته نیست. یا در برجام برخی اطلاعات را محرمانه نگه میدارد و برخی را نامحرم تلقی میکند و... که کار نداریم؛ اما این محرمانگی در حوزۀ کتاب چه معنایی دارد؟ برای ناشر که کتابش را به رایگان میدهد و آنها فقط اطلاعات آن را هم با پول دولت ثبت میکنند، چه معنا دارد که دوباره برای گرفتن اطلاعات خودش دوباره پول بپردازند. اینها گرههایی است که باید آنها را باز کرد و سمت کارآمدی و سلامت بیشتر و آیندۀ روشنتر حرکت کرد.
فرصت حضور روسیه در نمایشگاه کتاب را غنیمت می شماریم
مدیرعامل مجمع ناشران انقلاب اسلامی در پایان سخنانش دربارۀ حضور روسیه بهعنوان مهمان ویژۀ نمایشگاه کتاب گفت: روسیه کشور کتابخوانهاست. متأسفانه بهدلیل نامأنوس بودن خط و زبان، فاصلۀ ما با آنها زیاد شده است. این رویداد، یک فرصت است. سعی کنیم این فرصت را غنیمت بشماریم و تلاش کنیم با توجه به رویکرد ضدامپریالیستی که در برخی از اندیشمندان و مردم و همچنین روسیه وجود دارد، برای کتابهای خوب اندیشۀ انقلاب و اسلام را مبادله را انجام دهیم.
