رشد چشمگیر کتاب‌هایی درباره تکفیری‌ها

 

نگاهی به بخش عربی سال جاری نشان از پیشرفتی جدی و جدید در بخش عربی دارد؛ چه اینکه علاوه بر افزایش غرفه‌های ناشران و توزیع‌کنندگان عرب، کتاب‌های متنوع‌تر از گذشته در این بخش عرضه شده است.

 

 

از لحاظ نظم در برپایی نمایشگاه و بخش عربی، مسئولان غرفه از سال‌های پیش راضی‌تر هستند و معتقدند هر سال بهتر از سال بعد می‌شود.

 

عماد رفاعی از انتشارات دارالقلم عربی سوریه نیز که تا کنون 26 بار در نمایشگاه شرکت کرده می‌گوید: سال به سال نمایشگاه بهتر می‌شود و هر سال منظم‌تر از گذشته و امسال منظم‌تر است.

 

اما از لحاظ فروش مشکلاتی در این بین وجود دارد گو اینکه ناصر حسین از انتشارات نیوبوک‌حورس مصر که 11 دوره در نمایشگاه شرکت کرده، می‌گوید: استقبال نسبت به سال‌های دیگر ضعیف است و به نظرم علت آن مشکلات اقتصادی است که در همه منطقه از جمله ایران دیده می‌شود و مردم را خسته کرده است.

 

وی که در نمایشگاه‌های شارجه، ریاض، قاهره و ابوظبی شرکت کرده و البته امسال به علت همزمانی دو نمایشگاه ابوظبی و تهران نمایشگاه نمایشگاه تهران را ترجیح داده، می‌افزاید: نمایشگاه تهران از نمایشگاه‌های خوبی است اما امیدوارم امسال و سال آینده دولت ایران به مسائل مالی توجه کند و حمایت‌هایی داشته باشد.

 

وقتی از او درباره برتری نمایشگاه‌ها می‌پرسم، تاکید می‌کند که «نمی‌شود بین این نمایشگاه‌ها یکی را بهتر دانست مثلا قاهره بزرگ است و اینجا به نحوی دیگر موفق است و در کل هر کدام از یک بعد برتری دارند».

 

بنابر این گزارش، نکاتی که گشت و گذاری در کتاب‌های بخش عربی چشم هر بازدیدکننده‌ای را به خود جلب می‌کند وجود دو نوع کتاب بیش از کتب دیگر است.

 

 

اول از همه و مثل همیشه، این کتاب‌های دینی و حوزوی است که بخش اعظم کتاب‌هایی را در برمی‌گیرد که در این بخش عرضه شده است و چون هر ساله بیشتر خریداران این بخش از نمایشگاه را مراکز علمی حوزوی و طلاب و علمای حوزه‌های اهل‌سنت و شیعه تشکیل می‌دهند.

 

با این حال وقتی با مسئول غرفه انتشارات «دارالمحجة البیضاء» از عراق صحبت می‌کنم و از او می‌پرسم که آیا فروش بیشتر کتاب‌های شما، کتاب‌های دینی و حوزوی است، می‌گوید: سال‌های پیش این گونه بود؛ زمانی که مردم بیشتر متدین بودند اما این سال‌ها اینگونه نیست و بیشتر دنبال داستان و رمان هستند.

 

وی می‌افزاید: طلاب هم پول آن چنانی ندارند که بتوانند کتاب‌های دینی و حوزوی بخرند؛ دیروز چند نفر پول‌شان را گذاشته بودند روی هم تا یکی از کتاب‌های ما را بخرند اما پول‌شان کفاف نمی‌داد.

 

البته ناصر حسین از انتشارات نیوبوک‌حورس مصر معتقد است همچنان کتاب‌های اسلامی در بخش عربی بیشتر فروش دارند و می‌گوید: ما در این نمایشگاه کتاب‌های مختلفی داریم چون می‌دانیم که مخاطب و خواننده ایرانی دنبال چیست؛ می‌دانیم که دنبال کتاب‌های حقوقی و فقهی و به دنبال کتاب‌هایی در حوزه مطالعات اسلامی و البته ادبیات است.

 

 

نکته دوم اما در بین کتاب‌های حاضر در این بخش، کتاب‌هایی درباره جریان‌های تکفیری به شکل قابل توجهی افزایش داشته؛ وقتی از مسئول غرفه انتشارات «دارالمحجة البیضاء» عراق می‌خواهم که بهترین کتابش را معرفی کند می‌گوید: کتاب «العقل التکفیری» نوشته دکتر شعبان الشمری که توسط «مرکز مطالعات بین‌المللی اسلامی الحجاز» در لبنان منتشر شده از کتاب‌های خوب ماست.

 

البته این تنها کتاب درباره تکفیری‌ها نیست که او عرضه کرده؛ کتاب دیگر او در این نمایشگاه، «ریشه‌های داعش» به قلم شخصیت برجسته عربستانی یعنی «حسن بن فرحان المالکی» است.

 

کتاب دیگری که در انتشارات «دارالافاق العربیه» آن را می‌بینم؛ کتاب «پادشاهی تکفیر» نوشته «سعید العکیلی» است؛ و همه اینها نشان می‌دهد که ناشر عرب از توجه منطقه و به‌ویژه خواننده محقق ایرانی به جریان‌های تکفیری آگاه است و چه خوب است که برخی مراکز تحقیقاتی این کتاب‌ها را که نویسندگان آن به جریان‌های تکفیری نزدیک‌تر بودند را ترجمه کرده و در اختیار خواننده فارسی زبان قرار دهند.

 

 

بنابر این گزارش، همانطور که مسئول غرفه انتشارات «دارالمحجة البیضاء» عراق گفته بود رمان و داستان مورد توجه ناشران عرب قرار گرفته بود و گویا مخاطب بخش عربی نمایشگاه اعم از خواننده عربی و فارسی زبان به دنبال چنین آثاری هستند.

 

در همین راستا ناصر حسین از انتشارات نیوبوک‌حورس مصر می‌گوید: آدم‌های زیادی آمده‌اند که کتاب‌هایی را بخرند تا آنها را به زبان فارسی ترجمه کنند و بیشتر آنها به دنبال کتاب‌های ادبی و رمان بودند.

 

این ناشر خود پر است از رمان‌ها و داستان‌های نویسنده‌ای به نام «دکتر نجیب الکیلانی» از مولفان قدیمی مصری و از اعضای فقید اخوان المسلمین(متوفی 1995) است.

 

این ناشر و دیگر ناشر مصری به نام «الشروق» همچنین درباره انقلاب‌های عربی آثاری دارد؛ از جمله «ادبیات تمرد» نوشته «سوزان شاندرا» و «پیش‌درآمدهای انقلابی در آثار ادبای مصر» درباره نقش ادبیات در انقلاب مصر و کتاب‌های ادوارد سعید از جمله «فرهنگ و مقاومت» و «خیانت اهل فرهنگ».

 

البته خرید کتاب‌های عربی برای ترجمه به فارسی کم شده است؛ گو اینکه عماد رفاعی از انتشارات دارالقلم سوریه که 26 دوره در نمایشگاه کتاب تهران شرکت کرده، می‌گوید: سال‌های قبل قراردادهایی برای ترجمه می‌بستیم اما امسال تاکنون مراجعات این چنینی نداشته‌ایم.

 

 

ناشران عرب حتی بعضا کتاب‌هایی را عرضه کرده‌اند که نسخه‌های فارسی آن به وفور در بخش داخلی نمایشگاه دیده می‌شود؛ کتاب‌هایی از جمله درباره جنگ تحمیلی، سخنان امام و رهبری و حتی درباره شخصیت‌های دوره قاجار و پهلوی و برخی ناشران حتی کتاب‌هایی درباره آموزش زبان فارسی به عربی عرضه کرده‌اند.

 

از یکی از مسئولان غرفه‌هایی که چنین کتاب‌هایی عرضه کرده می‌پرسم که آیا مخاطب و خریداری برای این کتاب‌ها هست وقتی که نسخه فارسی آن موجود است؟

 

او می‌گوید: خب در ایران و به‌خصوص تهران عرب‌زبان‌هایی از لبنان و سوریه و عراق زندگی می‌کنند که به این کتاب‌ها تمایل دارند و آنها را می‌خرند.

 

از جمله تعجب‌برانگیزترین غرفه‌ها غرفه «جمعیت المعارف الاسلامیة للثقافیة» لبنان بود که ترجمه آثار دفاع مقدسی چون ترجمه «پایی که جاماند»، «خاک نرم کوشک» و «هاجر در انتظار» را عرضه کرده بود.

 

از مسئول غرفه که می‌پرسم می‌گوید «در ایران لبنانی‌ها و سوری‌ها و عرب‌زبان‌هایی هستند که اینها را خریداری می‌کنند» و نکته جالب آن است که مسئول غرفه این کتاب‌ها را رو گذاشته و کتاب‌هایی درباره شهدای حزب‌الله و لبنان را عقب غرفه گذاشته است.

 

از او درباره میزان توجه به کتاب‌های دفاع مقدسی در لبنان و کشورهای عربی می‌پرسم، می‌گوید: این کتاب‌ها در میان شیعیان لبنان و حامیان مسیحی حزب‌الله طرفدار دارد و 7 هزار نسخه از «خاک نرم کوشک» در لبنان فروخته شده است.

 

وی می‌افزاید: من علاوه بر لبنان در عراق نیز در نمایشگاه کتاب شرکت کرده‌ام و این کتاب‌ها در عراق نیز طرفدار دارد.

 

به سراغ کتاب‌های نحیفی از شهدای حزب‌الله لبنان می‌روم، می‌پرسم چرا اینقدر کم است و آیا برای ترجمه آنها به فارسی تلاش شده که می‌گوید «برخی از این کتاب‌ها ترجمه شده است».

 

وی کتابی با عنوان «مهندس المحبة» نوشته «عبدالقدوس الامین» را نشانم می‌دهد که درباره شهید حسن شاطری و توسط مرکز احیاء حفظ و نشر آثار شهدای لبنان است و می‌گوید: این کتاب نیز در حال ترجمه به فارسی است.

 

 

بنابر این گزارش، علاوه بر همه اینها کتاب‌های دیگری نیز در بخش عربی نمایشگاه کتاب تهران دیده می‌شود که اگر نمایشگاه دیگری در منطقه از جمله نمایشگاه ریاض بود اجازه ورود آنها را نمی‌داد؛ کتاب‌هایی که درباره عقاید اهل‌سنت بود و نشان می‌داد جمهوری اسلامی به دنبال وحدت است چه اینکه کتاب‌هایی درباره وحدت جهان اسلام و بایدها و نبایدهای آن در نمایشگاه به خوبی دیده می‌شود.

 

یکی از این ناشران که ترکی است و معلوم نیست چرا در بخش عربی است انتشارات «سوزلر للنشر و التوزیع» است که تنها به پخش آثار چهره تقریبی «بدیع‌الزمان سعید نورسی» اختصاص دارد.

 

و همه اینها نشان می‌دهد ایران که در خارج از کشور متهم به شیعه‌گری است می‌تواند با معرفی بهتر رسانه‌ای بخش عربی نمایشگاه و حضور چنین کتاب‌هایی در این بخش چنین اتهام‌هایی را پاسخ دهد.

 

حتی درباره عربستان سعودی که این روزها فضای مخاطب ایران علیه اوست دو نوع کتاب وجود دارد؛ کتابی مثل «آیین‌های تشیع در عربستان؛ هویت و سیاست» از معارض عربستانی به نام «دکتر حمزه الحسن» و کتابی به نام «طه حسین در عربستان سعودی» درباره سفر «طه حسین» نویسنده برتر مصری به عربستان و تعریف‌های او از خاندان سعودی که کتاب به مناسبت انتخاب عربستان به عنوان مهمان ویژه نمایشگاه کتاب قاهره چاپ شده است.