تورم در ایران سال‌‎ها است که به پدیده‌ای مزمن تبدیل شده اما در چند سال اخیر شدت بیشتری گرفته است. در یک سال گذشته هم تورم نقطه به نقطه به آستانه 90 درصد رسیده که رقم قابل توجهی به حساب می‌آید. این تورم بزرگترین دشمن برای حفظ ارزش سرمایه و دارایی افراد است و باعث می‌شود توان مالی آنها کاهش پیدا کند. مهمترین مساله در چنین شرایطی، شناخت گزینه‌های سرمایه‌گذاری است که بتوانند بازدهی بالایی داشته باشند و دست کم تورم را پوشش دهند. با این حال، انتخاب چنین گزینه‌هایی معمولا ریسک بالاتری نیز دارند و اگر در زمان یا گزینه نامناسبی وارد آنها شویم، ممکن است به جای پوشش دادن تورم حتی زیان هم کنیم. از طرف دیگر، گزینه‌هایی که امنیت بالاتری دارند، بازدهی چندان خوبی ندارند و در شرایط تورم بالا، نمی‌توانند ارزش سرمایه را حفظ کنند. اما راهکار بهینه چیست و چطور میان این دو نوع دارایی تعادل برقرار کنیم؟

سرمایه‌گذاری‌‎های پربازده در شرایط تورمی

اگر بخواهیم سرمایه‌گذاری‌های پربازده را ذکر کنیم، به فهرستی از چند بازار می‌رسیم. در ادامه برخی از این بازارها و فرصت‌ها و ریسک‌هایشان را بررسی می‌کنیم.

بازار سهام، پربازده اما پرریسک

در روزهای تورمی برخی بازارها قابلیت کسب بازدهی خوبی دارند. بازار سهام یکی از این گزینه‌ها است. کافی است به بازدهی بازار سهام در یک دهه اخیر یا حتی 5 سال گذشته نگاه کنید. حتی در همین امسال شاخص کل از 3.7 میلیون واحد به حدود 8.5 میلیون واحد رسیده است که بازدهی بسیار چشمگیری به حساب می‌آید. سرمایه‌گذاری در بازار سهام مزایا و معایب خاص خودش را دارد. سرمایه گذاری آنلاین و آسان در بورس معمولا به دو طریق صورت می‌گیرد. روش اول، خرید مستقیم سهام است. در این روش، شما با استفاده از دانش و تحلیل خود اقدام به خرید سهام شرکت‌های مختلف می‌کنید و از رشد قیمت آنها سود کسب می‌کنید. مشخص است که این شیوه بیشتر برای کسانی مناسب است که بازار را به خوبی می‌شناسند و زمان کافی نیز صرف تحلیل آن می‌کنند. از جمله مزایای روش مستقیم، امکان کسب سود تقسیم شده در کنار رشد قیمت سهم است. معایب آن نیز کارمزد نسبتا بالا در مقایسه با شیوه‌های جایگزین، ریسک بالا و مشکل نقدشوندگی است. ضمن آن که به وقت و دانش خاص تحلیل بازار نیز نیاز دارد.

روش دوم، خرید صندوق‌های سهامی است. این صندوق‌ها برای حل مشکل زمان و دانش به وجود آمده‌اند و به مشتریان خود کمک می‌کنند تا در سبدی متنوع از سهام انتخابی مدیر صندوق سرمایه‌گذاری کنند. این روش معمولا ریسک کمتری نسبت به خرید مستقیم سهام دارد، کارمزدش پایین‌تر است و به دلیل داشتن بازارگردان فعال، نقدشوندگی بهتری نیز دارد. همچنین این صندوق‌ها تنوع گسترده‌ای نیز دارند. بازدهی صندوق های سهامی بسته به نوع آنها متفاوت است. به عنوان مثال، صندوق‌های اهرمی سهامی بازدهی بسیار بالایی دارند اما ریسک بالایی نیز دارند. اگر به فهرست بازدهی یکساله این صندوق‌ها نگاهی بیندازید، اعداد چشمگیری را مشاهده خواهید کرد. به عنوان مثال، 5 صندوق برتر یک سال اخیر (در بازه منتهی به 24 مهر 1405) از نظر بازدهی را به ترتیب صندوق‌های اهرمی دوایکس، جهش، بیدار، نارنج اهرم و موج تشکیل می‌دهند که بازدهی آنها از 327 تا 536 درصد است. بازدهی صندوق‌های شاخصی مطابق با شاخص مورد نظرشان یعنی شاخص کل، شاخص هم‌وزن یا شرکت‌های بزرگ باید باشد و بازدهی صندوق‌های کلاسیک یا عادی سهامی نیز بسته به انتخاب سهام مدیر صندوق می‌تواند متفاوت باشد. به عنوان مثال، سه صندوق خبرگان، رشدی کیان و پرتوسا در بازه یکساله موفق به کسب بازدهی 200 تا 220 درصدی شده‌اند که رقم قابل توجهی محسوب می‌شود. در پایان، صندوق‌های بخشی نیز نوع دیگری از صندوق‌های سهامی هستند که عمدتا روی یک صنعت خاص تمرکز می‌کنند. صدرنشین این صندوق‌ها به دلیل رشد قابل توجه صنعت فلزات و دارو در یک سال گذشته، صندوق‌های آلیاژ، فارما کیان و متال با کسب بازدهی 289 تا 302 درصد بوده‌اند. این اعداد و بازدهی‌ها از تورم جلوتر هستند اما ریسک نیز دارند.

خرید طلا، پرسود با ریسک متوسط

یک گزینه دیگر که به خصوص در یکی دو سال گذشته بازدهی خوبی داشته و از گذشته تا امروز هم جایگاه خود را در سبد سرمایه‌گذاری خانوارها حفظ کرده، طلا است. سرمایه‌گذاری در طلا در گذشته تنها با خرید فیزیکی آن ممکن بود که با وجود پتانسیل‌های خوبش در حفظ ارزش، ریسک نگهداری شامل جعل، سرقت و گم شدن را داشت. در بعضی مواقع نیز عیار طلای خریداری شده استاندارد نبود یا اجرت بالایی برای ساخت آن گرفته می‌شد. از سال 1396 با معرفی صندوق‌های طلای بورسی مانند طلای لوتوس، زر زرافشان، گوهر کیان و عیار مفید، امکان سرمایه‌گذاری آسان و آنلاین در طلا، بدون داشتن ریسک‌‌های نگهداری آن فراهم شد. این صندوق‌ها البته مزایای دیگری نیز دارند. آنها پشتوانه امن طلا دارند که در انبارهای بورس کالا و تحت نظارت سازمان‌های رسمی و اعتبار قرار دارد و امکان سرمایه‌گذاری در طلا و کسب سود معادل رشد آن را حتی با پول کم امکان‌پذیر می‌سازند. بهترین صندوق‌های طلا در یک سال گذشته از نظر بازدهی سودی بین 137 تا 139 درصد داشته‌اند. این صندوق‌ها عبارتند از: عیار، زروان، ناب، گنج و گوهر. طلا در مقایسه با سهام ریسک کمتری دارد اما همچنان همراه با ریسک است.

بهترین گزینه برای کاهش ریسک سرمایه‌گذاری

در بالا به دو گزینه سرمایه‌گذاری برای حفظ قدرت خرید اشاره کردیم. این دو گزینه البته ریسک نیز دارند و ممکن است بسته به شرایطی که در اقتصاد یا بازارها پیش می‌آید، با افت سرمایه نیز مواجه شویم. در این شرایط، برای کسانی که کاملا ریسک ‌گریز هستند ، خرید صندوق درآمد ثابت گزینه مناسبی است. صندوق‌های درآمد ثابت با توجه به بازدهی بالاتر از بانک، پرداخت سود روزشمار و نداشتن جریمه برداشت زودهنگام گزینه‌ای جایگزین سپرده بانکی هستند. بازدهی سالانه برخی از این صندوق‌ها اکنون به 40 درصد رسیده است که اختلاف قابل توجهی با سپرده بانکی دارد. اما مساله اینجاست که با وجود بازدهی و نقش خوب این صندوق‌ها، در شرایطی که تورم سطوح فعلی را تجربه می‌کند، عملا هنوز هم با افت زیادی در ارزش سرمایه روبرو می‌شویم. پس راهکار چیست؟

چطور میان امنیت سرمایه و بازدهی تعادل ایجاد کنیم؟

برای این که هم ارزش سرمایه‌مان را حفظ کنیم و هم ریسک زیادی قبول نکنیم، بهترین کار ایجاد یک سبد از دارایی‌های مختلف ذکر شده است. وزن هر یک از دارایی‌ها هم باید به اندازه ریسک‌پذیری یا ریسک‌گریزی فرد باشد. مثلا اگر ریسک‌پذیر هستیم باید سهم درآمد ثابت در سبد ما بیشتر باشد و سهم سهام کمتر، اما ریسک‌پذیرها بهتر است وزن بیشتری به سهام و صندوق‌های سهامی و صندوق‌های طلا بدهند. این موضوع البته به شرایط بازار نیز بستگی دارد. زمانی که بازار سهام رو به رشد است، خرید صندوق‌های سهامی می‌تواند وزن بیشتری پیدا کند و سهم درآمد ثابت کمتر شود اما در صورت اصلاح بازار، این موضوع برعکس است. با این کار هم ریسک سرمایه خود را پایین نگه می‌دارید و هم بازدهی خوبی کسب می‌کنید.