3 دهک بالا انتظار جبران مصرف ا

دبير شوراي تخصصي اصلاح نظام يارانه‌ها جزئیات بیشتری از طرح تحول اقتصادی به ویژه در بخش هدفمند کردن یارانه ها را بیان کرد.

به گزارش رجانیوز، علي عسگري عضو کارگروه تحول اقتصادی و دبير شوراي تخصصي اصلاح نظام يارانه‌ها در گفتگو با نشریه برنامه درپاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه "آيا هدفمند كردن يارانه‌ها كه در قالب طرح تحول اقتصادي دنبال مي‌شود، همان طرحي بوده كه در قانون برنامه چهارم توسعه به آن اشاره شده است؟"، گفت: در ماده‌هاي 93 و 103 قانون برنامه چهارم توسعه، بحث هدفمند كردن يارانه‌ها ذكر شده است. عمده مسأله‌اي كه در برنامه چهارم به آن تأكيد شده، اين است كه گرو‌ه‌هاي هدف مورد حمايت قرار گيرند. در واقع شكاف فقر در جامعه كاهش پيدا كند و در عين حال اين هدف به سمت نظام جامع تأمين اجتماعي سوق يابد و افراد تحت پوشش، شناسايي شوند و يارانه‌ها به صورت هدفمند توزيع شود. در برنامه چهارم با توجه به مواد قانوني يادشده بايد هدفمند كردن يارانه‌ها به نحوي سازماندهي شود كه كاهش سهم طبقات با درآمدهاي بالا در مقابل افزايش سهم طبقات با درآمد پايين رخ دهد.

در عين حال در برنامه چهارم اين مسأله پيش‌بيني شده كه هدفمند كردن يارانه‌ها بايد به نحوي صورت بگيرد كه با توزيع يارانه‌ها به شكل فعلي اين روش به صورت تدريجي به سمت طرح‌هاي رفاه اجتماعي به جاي پرداخت يارانه‌هاي فعلي سوق يابد. اين طرح هم در راستاي اهداف برنامه‌چهارم طراحي شده كه در ابتدا اقشار جامعه شناسايي مي‌شوند و با توجه به اين شناسايي، روش‌هاي پرداخت يارانه اصلاح مي‌شود. از سوي ديگر، آثار يارانه‌ها در بخش‌ها و گروه‌هاي مختلف جامعه مورد تحليل قرار مي‌گيرد و روش‌هاي باز توزيع از اين طريق اتخاذ مي‌شوند به نحوي كه بتوانند يارانه‌ها را به سمت گروه‌هاي هدف سوق دهند. بنابراين مي‌توان گفت اين كار در راستاي برنامه چهارم توسعه قرار دارد اما ابعاد آن گسترده‌تر است.

اگر قيمت برخي كالاهايي كه دولت به عنوان خدمات عمومي ارايه مي‌كند، آزاد شود در آن صورت يارانه‌اي كه به صورت مستقيم پرداخت مي‌شود، پاسخگوي اين ميزان درخواست خواهد بود؟

ما گروه‌هاي هدف را به چند گروه طبقه‌بندي‌كرديم. يعني چهار دهك اول را يك گروه و به ترتيب دو دهك دوم و سوم را در دو گروه ديگر جاي داديم. براي گروه‌هاي هدفي كه در طبقات پايين قرار دارند، پرداخت‌ها به نحوي صورت مي‌گيرد كه افزايش قيمت‌ها با بازتوزيع جبران شود اما نبايد انتظار داشته باشيم در موردكساني كه در سه دهك بالاي درآمدي هستند اين بازتوزيع پوشش لازم براي افزايش قيمت‌ها را داشته باشد زير ا آنها گروه‌هايي هستند كه سطح مصرفشان بالاست. بنابراين نبايد انتظار داشته باشيم بازتوزيع، مصرف آنها را جبران كند.

قرار است طرح تحول اقتصادي تا چه زماني اجرا شود آيا برنامه زمانبندي مشخصي براي اجراي آن در نظر گرفته شده است؟

فرض بر اين است كه از اواسط نيمه دوم سال جاري، طرح عملياتي شود.

به عنوان مثال، در مورد قيمت برق سؤال اين است كه اگر قيمت آن واقعي شود آيا مردم توان پرداخت آن را دارند؟

ما به اين مسأله اذعان داريم كه براي توليد برق نهاده‌اي لازم است كه اگر قيمت آن نهاده آزاد شود، روي قيمت برق تأثير مستقيم خواهد داشت و آن نهاده سوخت است اگر به عنوان مثال، قيمت گاز، گازوييل و نفت كوره متوسط قيمت بين‌المللي باشد و اين نهاده‌ها را با قيمت واقعي به صنعت برق بدهيم قيمت برق بسيار بالا خواهد رفت و برخي از مردم توان پرداخت آن را نخواهند داشت. پس بهتر است ما نهاده انرژي را كه به صنعت برق مي‌دهيم در يك بازه زماني چندساله به قيمت‌هاي واقعي برسانيم تا هم فناوري صنعت برق بتواند خود را با شرايط جديد سازگار كند و هم سبد توليد برق در بين انرژي‌هاي مختلف بهتر توزيع شود.

به عنوان مثال، اگر انرژي برق را از نيروگاه‌گازي يا سيكل تركيبي يا برق – آبي مي‌گيريم در يك بازه زماني اين فناوري‌ها بتوانند خود را با شرايط بازار و قيمت‌هاي انرژي هماهنگ كنند. از طرف ديگر، مردم هم بتوانند شرايط بازار را تحمل و الگوي مصرف خود را اصلاح كنند. به‌همين خاطر است كه اين كار در يك دوره زماني چندساله سازماندهي و برنامه‌ريزي مي‌شود. در واقع بحث اين نيست كه ما به يكباره قيمت‌ها را آزاد كنيم. اگر قيمت‌ها را در يك استراتژي مشخصي در صنعت و براي مصرف‌كنندگان برنامه‌ريزي كنيم، مي‌توانيم خيلي از مسايل طرح را كنترل كنيم. از اين‌رو، براي برخي از فعاليت‌ها و رشته‌هاي اقتصادي اين كار به اين صورت دنبال خواهد شد.

يارانه‌ها چه مواردي را شامل مي‌شود و قرار است قيمت چه كالاها و خدماتي آزاد شود؟

اگر كالاهايي را كه مشمول يارانه مي‌شود به دو بخش مجزا تقسيم كنيم، يكي، حامل‌هاي انرژي است كه شامل بنزين، گازوييل، نفت سفيد، نفت كوره، گاز مايع، برق و ساير حاملها شبيه اينها مي‌شود. اينها يك بخش از كالاهايي هستندكه تعريف شده‌اند. بخش دوم، شامل كالاهاي اساسي است كه در حال حاضر در قالب يارانه كالاهاي اساسي پرداخت مي‌كنيم. كالاهاي اساسي كه به‌طور عمده مشمول يارانه است شامل نان، روغن، شكر، شير و دارو مي‌شود. ‌

آيا در مورد آزادسازي قيمت آب نيز تصميمي گرفته خواهدشد؟

در حال حاضر خير. ‌

قيمت دارو تحت چه شرايطي آزاد خواهد شد؟

چنانچه پوشش سيستم بيمه‌خدمات درماني در قالب اين طرح قرار گيرد دارو را مشمول آزادسازي مي‌كنيم اما در غير اين صورت دارو خارج از طرح خواهد بود.

به نظر جناب‌عالي برنامه پنجم از چه ويژگي‌هايي برخوردار بوده و نسبت به برنامه‌هاي قبل چه تفاوت‌هايي كرده است؟

در برنامه پنجم، ضمن اينكه به مسايل كلان اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جامعه پرداخته مي‌شود، جهت‌گيري‌هاي برنامه در قالب بسته‌هاي سياستي تدوين مي‌شود كه در برنامه‌هاي قبل به‌طور مشخص اين اقدام‌صورت نمي‌گرفت.

انتظار مي‌رود هدف‌هايي كه در قالب بسته‌هاي سياستي تدوين مي‌شود با منابع و مصارف برنامه هماهنگ شود ضمن اينكه در اين برنامه به ابعاد فرهنگي و اجتماعي نيز توجه جدي شده است.

بسته‌هاي سياستي چه مواردي را شامل مي‌شوند؟

حدود 70 بسته سياستي در قالب موضوع‌هاي مختلف فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي، امنيتي، اداري و تقنيني طراحي و در هر كدام از اين موضوع‌ها بسته‌هاي مربوط تدوين شده است.

علت خاموشي‌هاي اخير چيست و وزارت نيرو چه برنامه‌هايي را براي برون‌رفت از اين مشكل ارايه كرده است؟

در كشور، با توجه به ظرفيت‌هايي كه براي توليد برق ايجاد شده نزديك 45 هزار مگاوات ظرفيت اسمي براي توليد برق نصب شده است اما از اين ميزان حدود 37 تا 40 هزار مگاوات قابليت ورود به مدار را دارد كه مي‌تواند توليد شود. با اين ظرفيت اگر مي‌توانستيم توليد را انجام دهيم نبايد در كشور دچار خاموشي مي‌شديم اما در سال جاري خشكسالي مزيد بر علت شد و بخشي از ظرفيت نيروگاه‌هاي برق- آبي ما كه هر سال در مدار توليد برق بودند و در دوره پيك مصرف هم وارد مدار توليد مي‌شدند، امسال از مدار توليد خارج شده‌اند و ما از بخشي از اين ظرفيت محروم مانديم.

اميدواريم كه با ظرفيت‌ها و سرمايه‌گذاري‌هايي كه ايجاد مي‌شود بتوانيم اين پديده را مهار كنيم اما آنچه الان مهم بوده، اين است كه در چند سال اخير به دليل شرايطي كه بر اقتصاد كشور حاكم بوده، رشد مصرف برق نسبت به رشد توليد بيشتر بوده است و اين امر باعث شده كه ما در ايجاد ظرفيت‌هاي توليد به رشد مصرف نرسيم. هر چند با محدوديت‌هايي كه براي ايجاد ظرفيت در يكي، دو سال اخير از طريق فاينانس خارجي براي سرمايه‌گذاري‌هاي جديد، به وجود آمد بخشي از سرمايه‌گذاري‌ها سرعت لازم را پيدا نكرد و محدوديت منابع مالي باعث شد برخي از پروژه‌هاي ما از لحاظ زمانبندي اجرا به تعويق بيفتد. بنابراين اميدواريم سرعت سرمايه‌گذاري در زمينه برق در آينده افزايش پيدا كند تا بتوانيم به تقاضاي مصرف پاسخ دهيم اما تأكيد من اين است كه در كشور و در اقتصاد ما رشد مصرف انرژي برق بسيار بالاست شايد ما يكي از كشورهايي در دنيا هستيم كه سرانه بالاي مصرف انرژي برق داريم و اين مصرف بالاي انرژي با ناكارآمدي مصرف در اقتصاد مواجه است. ما صرفه‌جويي لازم را در مصرف انرژي نداريم. بنابراين توصيه مي‌كنيم كه خانوارها در مصرف برق صرفه‌جويي كنند و اگر تنها 10 درصد صرفه‌جويي در مصرف برق داشته باشيم به‌طور يقين با اين خاموشي‌ها مواجه نخواهيم شد. با 10 درصد صرفه‌جويي، در واقع با 37 هزارمگاوات انرژي كه وارد مدار مي‌شود حدود 3 هزار و 700 مگاوات صرفه‌جويي صورت مي‌گيرد كه اين رقم معادل خاموشي هايي است كه در پيك تابستان با آن مواجه هستيم. البته اگر پيك تابستان بگذرد خاموشي‌ها كم خواهد شد اما دردوره پيك تابستان و اوج مصرف باتوجه به محدوديت‌هاي موجود هر سال اين خاموشي‌ها تكرار مي‌شود. از اين‌رو، دو هدف بايد همراه با هم دنبال شود. يكي، تأمين منابع ارزي و ريالي براي افزايش سرمايه‌گذاري و دوم، صرفه‌جويي و بهينه‌سازي مصرف برق.