هادي مصدق
اشاره به مصلح جهاني و ظهور منجي يكي از مسايل و اعتقادات بنيادين مكتبهاي فكري در طول تاريخ بشريت بوده است. اين امر در اديان الهي فروغ و جلوه بارزتري دارد و نويدها و بشارت ظهور مبارك وي در كتب مذهبي اهل اديان مختلف آمده است. بررسي كتبي مانند: كتاب زند، كتاب شاكموني، كتاب ديد براهمه، كتاب باسك، كتاب پاتيكل، كتاب دادنگ، كتاب ضفيناي نبي، كتاب اشعياء، كتاب حكي نبي، كتاب مكاشفات يوحناي لاهوتي، كتاب دانيال نبي، انجيل متي، انجيل لوقا، انجيل مرقس و ... نشان ميدهد كه همگي اصالت و حقيقت ظهور منجي الهي را تأييد ميكنند.
اينك براي اثبات اين مدعا قسمتي از نويدها و بشارتهاي ظهور مهدي موعود را كه در كتب مذهبي اهل اديان مختلف آمده است از كتب مقدسة هنديان، يهوديان، مسيحيان و زرتشتيان و ... نقل مينماييم: ( قابل ذكر است كه به دليل تحريفاتي كه بعضاً ريشه هاي حماسي و غيره نيز ممكن است داشته باشد، استناد
در كتاب «اوپانيشاد» كه از كتب معتبر و از منابع هندوها به شمار ميرود آمده است:
«اين مُظهر ويشنو (= نجات دهنده، منجي) در انقضاي كلّي يا عصر آهن، سوار بر اسب سفيدي، در حاليكه شمشير برهنه درخشاني به صورت ستاره دنبالهدار در دست دارد ظاهر ميشود و شريران را تماماً هلاك ميسازد و خلقت را از نو تجديد، و پاكي را رجعت خواهد داد ... اين مُظهر منجي در انقضاي عالم ظهور خواهد كرد.»[1]
2- بشارت ظهور حضرت مهدي (عج) در كتاب «باسك»
در كتاب «باسك» كه از كتب مقدسة آسماني هندوهاست، بشارت ظهور حضرت ولي عصر چنين آمده است:
«دور دنيا تمام شود به پادشاه عادلي در آخر الزمان، كه پيشواي ملائكه و پريان و آدميان باشد و حق و راستي با او باشد و آنچه در دريا و زمينها و كوهها پنهان باشد، همه را بدست آورد، و از آسمانها و زمين و آنچه باشد خبر دهد، و از او بزرگتر كسي به دنيا نيايد.»[2]
3- بشارت ظهور حضرت مهدي (عج) در كتاب «پاتيكل» از كتب مقدسه هنديان:
«چون مدت روز تمام شود، دنياي كهنه نو شود و زنده گردد،
درك معاني تعابير و الفاظ اين بشارت، اين نويد را روشن تر خواهد كرد.
1- مقصود از «ناموس آخر الزمان»، ناموس اعظم الهي، پيامبر اكرم است.
2- پشن، نام هندي حضرت علي بن ابيطالب (ع) است.
3- صاحب ملك تازه، آخرين حجت خداوند حضرت ولي عصر (عج) است و راهنما، نام مبارك حضرت مهدي (عج) است كه بزرگترين نمايندة راهنمايان الهي و نام مقدس وي نيز، هادي و مهدي و قائم به حق است.
4- كلمة «رام» به لغت «سانسكريتي» نام اقدس حضرت احديت (خدا) است.
5- اين جمله «هر كه به او پناه برد، و دين پدران او اختيار كند، در نزد رام، سرخ روي باشد» صريح است در اين كه، حضرت مهدي (عج) جهانيان را به دين اجداد بزرگوارش اسلام، دعوت ميكند.
6- سومنات ـ در كتاب لغتنامه بتخانهاي بوده در «گجرات»
7- «جگرنات» به لغت سانسكريتي، نام بتي است كه هندوها آن را مظهر خدا ميدانند.
4- بشارت ظهور حضرت بقيه الله (عج) در كتاب «وشن جوك»
در كتاب «جوك» كه رهبر جوكيان هندو است و او را پيامبر ميدانند، دربارة بشارت ظهور حضرت «بقيه الله» (عج) و رجعت گروهي از اموات در دوران حكومت عدالت گستر آن حضرت، چنين آمده است:
«آخر دنيا به كسي برگردد كه خدا را دوست ميدارد و از بندگان خاص او باشد و نام او «خجسته» و «فرخنده» باشد. خلق را كه در دينها اختراع كرده و حق خدا و پيامبر را پايمال كردهاند، همه را زنده گرداند و بسوزاند و عالم را نو گرداند، و هر بدي را سزا دهد، و يك «كرور» دولت او باشد كه عبارت از چهار هزار سال است، خود او و اقوامش پادشاهي كنند.»[4]
دو كلمة «فرخنده» و «خجسته» در عربي (محمد و محمود) ترجمه ميشود و اين هر دو اسم، نام مبارك حضرت مهدي (عج) ميباشد و شايد هم اشاره به «محمد» و «احمد» باشد. زيرا در روايات اسلامي وارد شده است كه حضرت مهدي (عج) دو نام دارد، يكي مخفي و ديگري ظاهر است، نامي كه مخفي است «احمد» و آن كه ظاهر است «محمد» ميباشد.
5- بشارت ظهور حضرت ولي عصر (عج) در كتاب «ديد»
در كتاب «ديد» كه از كتب مقدسة هنديان است بشارت ظهور مبارك حضرت ولي عصر (عج) چنين آمده است:
«پس از خرابي دنيا، پادشاهي در آخر الزمان پيدا شود كه پيشواي خلايق باشد، و نام او «منصور» باشد. و تمام عالم را بگيرد، و به دين خود درآورد، و همه كس را از مؤمن و كافر بشناسد، و هر چه از خدا بخواهد برآيد.»[5]
در برخي روايات اسلامي، ائمه معصومين، «منصور» را يكي از اسامي مبارك حضرت خواندهاند، و آيه شريفه: «و مَن قُتِلَ مَظلوما فَقَد جَعَلناهُ لِوَليِّهِ سُلطاناً فَلا يُسرِف في القَتلِ اِنَّهُ كانَ مَنصورا» را به آن حضرت تفسير نمودهاند كه آن امام همان وليّ خون مظلومان و منصور و مؤيد مِن عِندِ الله است.
6- بشارت ظهور حضرت قائم (عج) در كتاب «دادتگ»
در كتاب «دادتگ» كه از كتب مقدسة برهمائيان هند است، بشارت ظهور مبارك حضرت «قائم(ع)» چنين آمده است:
«بعد از آنكه مسلماني به هم رسد، در آخر الزمان، و اسلام در ميان مسلمانان از ظلم ظالمان و فسق عالمان و تعدّي حاكمان و رياي زاهدان و بي ديانتي امينان و حسد حاسدان برطرف شود و به جز نام از آن چيزي نماند و دنيا مملو از ظلم و ستم شود، و پادشاهان ظالم و بيرحم شوند و رعيت بيانصال گردند و در خرابي يكديگر كوشند و عالم را كفر و ظلالت و فساد بگيرد، دست حق به در آيد و جانشين آخر «ممتاطا»[6] ظهور كند و مشرق و مغرب عالم را بگيرد و بگردد همه جا (همة جهان را) و بسيار كسان را بكشد، و خلايق را هدايت كند، آن در حالتي باشد كه تركان، امير مسلمانان باشند و [او] غير از حق و راستي از كسي قبول نكند.»[7]
7- بشارت ظهور حضرت حجه الله (عج) در كتاب «ريگ ودا»
در كتاب «ريگ ودا» كه يكي از كتب مقدسه هند است، بشارت ظهور حضرت حجه الله (عج) چنين آمده است:
«ويشنو، در ميان مردم ظاهر ميگردد ... و از همه كس قويتر و نيرومندتر است ... در يك دست «ويشنو» (= نجاتدهنده) شمشيري به مانند ستاره دنبالهدار و دست ديگر انگشتري درخشنده دارد هنگام ظهور وي، خورشيد و ماه تاريك ميشود و زمين خواهد لرزيد.»[8]
در اين بشارت، از ظهور انساني ممتاز و با عظمت و برخي از نشانههاي ظهور وي سخن رفته است كه در وقت ظهور با شمشير آتشبار كه به سان ستارة دنبالهدار است، قيام ميكند و اين تعبير (يعني قيام با شمشير تعبير دقيق و لطيفي است كه مظمون آن در رابطه با ظهور حضرت ولي عصر (عج) در احاديث اسلامي نيز آمده است.)
8- بشارت ظهور آخرين حجت خدا در كتاب «شاكموني»
در كتاب «شاكموني» كه از كتب مقدسه هنديان ميباشد و به اعتقاد كفرة هند، پيغمبر صاحب كتاب است و ميگويند: وي بر اهل خطا و ختن مبعوث بوده است، بشارت ظهور آخرين حجت خدا حضرت ولي عصر (عج) چنين آمده است:
«پادشاهي و دولت دنيا به فرزند سيد خلايق دو جهان «گشن» بزرگوار تمام شود، و او كسي باشد كه بر كوههاي مشرق و مغرب دنيا حكم براند و فرمان كند، و بر ابرها سوار شود، و فرشتگان كاركنان او باشند، و جن و انس در خدمت او شوند، و از «سودان» كه زير خط «استوا» است تا سرزمين «تسعين» كه زير قطب شمالي است و ماوراي بحار و ماوراي اقليم هفتم و گلستان ارم تا باغ شداد را صاحب شود، و دين خدا يك دين شود و دين خدا زنده گردد و نام او «ايستاده» باشد و خداشناس باشد.»[9]
«گشن» در لغت هندي نام پيامبر اكرم (ص) است كه در اين بشارت، فوق فرزند برومند وي را به نام «ايستاده» و «خداشناس» ناميده، چنان كه شيعيان او را «قائم(عج)» و حضرت مهدي (عج) ميخوانند.
9- بشارت ظهور حضرت مهدي عليه السلام در«زبور داود»
در زبور حضرت داود عليه السلام كه تحت عنوان «مزامير» در لابلاي كتب «عهد عتيق» آمده، نويدهايي دربارة ظهور حضرت مهدي عليه السلام به بيانهاي گوناگون داده شده است و ميتوان گفت: در هر بخشي از «زبور» اشارهاي به ظهور مبارك آن حضرت، و نويدي از پيروزي صالحان بر شريران و تشكيل حكومت واحد جهاني و تبديل اديان و مذاهب مختلف به يك دين محكم و آيين جاويد و مستقيم، موجود است.
و جالب توجه اين كه، مطالبي كه قرآن كريم دربارة ظهور حضرت مهدي عليه السلام از «زبور» نقل كرده است عيناً در زبور فعلي موجود و از دست برد تحريف و تفسير مصون مانده است.
قرآن كريم چنين ميفرمايد:
«وَ لَقَدْ كَتَبْنا فِي الزَّبور مِنْ بَعْدَ الذِّكرِ أنَّ الأرضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصّالِحُونَ).[10]
«ما علاوه بر ذكر (تورات) در «زبور» نوشتيم كه [در آينده] بندگان صالح من وارث زمين خواهند شد».
مقصود از «ذكر» در اين آية شريفه، تورات موسي عليه السلام است كه زبور داود عليه السلام پيرو شريعت تورات بوده است.
اين آية مباركه از آيندة درخشاني بشارت ميدهد كه شرّ و فساد به كلي از عالم انساني رخت بربسته، و اشرار و ستمكاران نابود گشتهاند، و وراثت زمين به افراد پاك و شايسته منتقل گرديده است. زيرا كلمة «وراثت و ميراث» در لغت، در مواردي استعمال ميشود كه شخص و يا گروهي منقرض شوند و مال و مقام و همة هستي آنها به گروهي ديگر به وراثت منتقل شود.
به هر حال، طبق روايات متواتره اسلامي ـ از طريق شيعه و سني ـ اين آية شريفه مربوط به ظهور مبارك حضرت مهدي عليه السلام ميباشد، و قرآن كريم اين مطلب را از زبور حضرت داود عليه السلام نقل ميكند، و عين همين عبارت در زبور موجود است. و اينك متن زبور:
«(9) زيرا كه شريران منقطع ميشوند. اما متوكّلان به خداوند، وارث زمين خواهند شد. (10) و حال اندكست كه شرير نيست ميشود كه هر چند مكانش را جستجو نمايي ناپيدا خواهد بود (11) اما متواضعان وارث زمين شده از كثرت سلامتي متلذذ خواهند شد (12) شرير به خلاف صادق افكار مذمومه مينمايد، و دندانهايش خويش را بر او ميفشارد (13) خداوند به او متبسم است چون كه ميبيند كه روز او ميآيد (14) شريران شمشير را كشيدند و كمان را چلّه كردند تا آن كه مظلوم و مسكين را بيندازند، و كمانهاي ايشان شكسته خواهد شد (16) كمي صدّيق از فراواني شريران بسيار بهتر است. (17) چون كه بازوهاي شريران شكسته ميشود و خداوند صديقان را تكيهگاه است (18).خداوند روزهاي صالحان را ميداند و ميراث ايشان ابدي خواهد بود (19) در زمان «بلا» خجل نخواهند شد و در ايام قحطي سير خواهند بود (20) لكن شريران هلاك خواهند شد، و دشمنان خداوند، مثل پيه برّهها فاني بلكه مثل دود تلف خواهند شد؛ (22) زيرا متبركان خداوند، وارث زمين خواهند شد، اما ملعونان وي منقطع خواهند شد (29) صديقان وارث زمين شده ابداً در آن ساكن خواهند شد (34) به خداوند پناه برده، راهش را نگاهدار كه تو را به وراثت زمين بلند خواهند كرد و در وقت منقطع شدن شريران اين را خواهيد ديد (38) اما عاصيان، عاقبت مستأصل، و عاقبت شريران منقطع خواهند شد».[11]
در فصل ديگر ميفرمايد:
« ... قومها را به انصاف داوري خواهند كرد. آسمان شادي كند و زمين مسرور گردد. دريا و پري آن غرش نمايند. صحرا و هر چه در آن است به وجد آيد. آنگاه تمام درختان جنگل ترنّم خواهند نمود به حضور خداوند . زيرا كه ميآيد، كه براي داوري جهان ميآيد: ربع مسكون را به انصاف داوري خواهد كرد. و قومها ره به امانت خود».[12]
و از جمله در مزمور 72 در مورد پيامبر بزرگوار اسلام و فرزند دادگسترش حضرت مهدي عليه السلام، چنين ميفرمايد:
«(1) اي خدا ! شرع و احكام خود را به «ملك» و عدالت خود را به «ملك زاده» عطا فرما (2) تا اين كه قوم تو را به عدالت و فقراي تو را به انصاف حكم نمايد (3) به قوم كوهها سلامت و كويرها عدالت برساند (4) فقيران قوم را حكم نمايد، و پسران مسكينان را نجات دهد، و ظالم را بكشند (5) تا باقي ماندن ماه و آفتاب دور به دور از تو بترسند (6) بر گياه بريده شده مثل باران و مانند امطار- كه زمين را سيراب ميگرداند ـ خواهد باريد (7)و در روزهايش صديقان شكوفه خواهد نمود، و زيادتي سلامتي تا باقي ماندن ماه خواهد بود (8) از دريا تا به دريا و از نهر تا به اقصي زمين سلطنت خواهد نمود (9) صحرانشينان در حضورش خم خواهند شد و دشمنانش خاك را خواهند بوسيد (10)ملوك طرشيش و جزيرهها، هديهها خواهند آورد، و پادشاهان شبا و سبا پيشكشها تقريب خواهند نمود (11) بلكه تمامي ملوك با او كرنش خواهند نمود، و تمامي امم او را بندگي خواهند كرد (12) زيرا فقير را وقتي كه فرياد ميكند و مسكينان را نجات خواهد داد (14) جان ايشان را از ظلم و ستم نجات خواهد داد، و هم در نظرش خون ايشان قيمتي خواهد بود (15) و زنده مانده از شبا به او بخشيده خواهد شد (16) در زمين به سر كوهها مشت غلّه كاشته ميشود كه محصول آن مثل اسنان متحرّك شده، اهل شهرها، مثل گياه زمين شكوفه خواهند نمود (17)اسم او ابداً بماند، مثل آفتاب باقي بماند، در او مردمان بركت خواهند يافت، و تمامي قبايل او را خجسته خواهند گفت (19) بلكه اسم ذوالجلال او ابداً مبارك باد، و تمامي زمين از جلالش پر شود (20) دعاي داود پسر يسّي تمام شد».[13]
10- بشارت ظهور حضرت مهدي عليه السلام در كتاب «حزقيال نبي»
در اين كتاب در مورد ظهور حضرت حجت بن الحسن العسكري عليهما السلام و سرنوشت رژيم اسلائيل و جهاني شدن آيين توحيد، و اجراي احكام و حدود الهي در آن عصر درخشان، چنين آمده است:
« ... و اما تو اي پسر انسان! خداوند يَهْوَهَ چنين ميفرمايد: كه به هر جنس مرغان و به همه حيوانات صحرا بگو: جمع شويد و بياييد و نزد قرباني من كه آن را براي شما ذبح مينمايم فراهم آييد: قرباني عظيمي كه بر كوههاي اسرائيل، تا گوشت بخوريد و خون بنوشيد.
و خداوند يَهْوَه ميگويد: كه سر سفره من از اسبان و سواران و جبّاران و همه مردان جنگي سير خواهيد شد. و من جلال خود را در ميان اُمتها قرار خواهم داد و جميع اُمتها داوري مرا كه آن را اجرا خواهم داشت و دست مرا كه برايشان فرود خواهد آورد، مشاهده خواهند نمود. و خاندان اسرائيل از آن روز و بعد، خواهند دانست كه يَهوَه خداي ايشان، من هستم. و اُمّتها خواهند دانست كه خاندان اسرائيل به سبب گناهان خودشان جلاي وطن گرديدند؛ زيرا كه به من خيانت ورزيدند».[14]
11- بشارت ظهور حضرت مهدي عليه السلام در كتاب «دانيال نبي»
در كتاب دانيال نبي نيز بشارت ظهور حضرت مهدي عليه السلام مطابق بشارات انبياي گذشته، چنين آمده است:
« ... امير عظيمي كه براي پسران قوم تو ايستاده (قائم) است، خواهد برخاست. و چنان زمان تنگي خواهد شد كه از حيني كه امّتي به وجود آمده است تا امروز نبوده، و در آن زمان هر يك از قوم تو، كه در دفتر مكتوب يافت شود رستگار خواهد شد. و بسياري از آناني كه در خاك زمين خوابيدهاند بيدار خواهند شد، اما اينان به جهت حيات جاوداني و آنان به جهت خجالت و حقارت جاوداني و حكيمان مثل روشنايي افلاك خواهند درخشيد، و آناني كه بسياري را به راه عدالت رهبري مينمايند مانند ستارگان خواهند بود تا ابد الآباد.
اما تو اي دانيال! كلام را مخفي دار و كتاب را تا زمان آخر مهر كن. بسياري به سرعت تردّد خواهند نمود و علم افزوده خواهد گرديد ... خوشا به حال آن كه انتظار كشد».[15]
12- بشارت ظهور حضرت مهدي عليه السلام در كتاب «انجيل»
براساس بشارات فراواني كه در كتاب انجيل آمده است، حضرت مسيح عليه السلام به دنبال قيام حضرت قائم «عجل الله تعالي فرجه الشريف» در «فلسطين» آشكار خواهد شد و به ياري آن حضرت خواهد شتافت، و پشت سر حضرتش نماز خواهد گزارد، تا يهوديان و مسيحيان و پيروان وي تكليف خويش را بدانند و به اسلام بگروند و حامي حضرت مهدي عليه السلام گردند. از اين رو، در آخرين روزهاي زندگي ـ و شايد در طول دوران حيات ـ به ياران و شاگردان خود توصيهها و سفارشهاي اكيدي دربارة بازگشت خود به زمين نموده و آنان را در انتظار گذارده و امر به بيداري و هوشياري و آمادگي فرموده است.
اينك به جهت اثبات اين مدّعا و بيداري مسلمانان متن برخي از آن بشارات كه در انجيل آمده است را بيان مي كنيم:
انجيل مرقس
«و چون او ـ عيسي ـ از هيكل بيرون ميرفت يكي از شاگردانش بدو گفت: اي استاد! ملاحظه فرما چه نوع سنگها و چه عمارتها است!
عيسي در جواب وي گفت: آيا اين عمارتهاي عظيمه را مينگري. بدان كه سنگي بر سنگي گذارده نخواهد شد مگر آن كه به زير افكنده شود.
و چون او بر كوه زيتون مقابل هيكل نشسته بود ... از وي پرسيدند: ما را خبر ده كه اين امور كسي واقع ميشود؟ و علامت نزديك شدن اين امور چيست؟
آن گاه عيسي در جواب ايشان سخن آغاز كرد كه: زنهار كسي شما را گمراه نكند. زيرا كه بسياري به نام من آمده خواهند گفت كه: من [مسيح] هستم، و بسياري را گمراه خواهند نمود. اما چون جنگها و اخبار جنگها را بشنويد مضطرب مشويد؛ زيرا كه وقوع اين حوادث ضروري است. ليكن انتها هنوز نيست. زيرا كه اُمّتي بر اُمّتي و مملكتي بر مملكتي خواهند برخاست، و زلزلهها در جايها حادث خواهد شد و قحطيها و اغتشاشها پديد ميآيد، و اينها ابتداي دردهاي زه ميباشد. ليكن شما از براي خود احتياط كنيد ....
ولي از آن روز و ساعت غير از پدر هيچ كس اطلاع ندارد. پس بر حذر و بيدار شده دعا كنيد، زيرا نميدانيد كه آن وقت كي ميشود.
مثل كسي كه عازم سفر شده خانه خود را واگذارد و خادمان خود را قدرت داده هر يكي را به شغلي خاصّ مقرر نمايد و دربان را امر فرمايد كه بيدار بماند. پس بيدار باشيد! زيرا نميدانيد كه در چه وقت صاحب خانه ميآيد. در شما يا نصب شب يا بانگ خروس يا صبح. مبادا ناگهان آمده شما را خفته يابد.
اما آنچه به شما ميگويم به همه ميگويم بيدار باشيد!»[16]
انجيل لوقا
«كمرهاي خود را بسته، چراغهاي خود را افروخته بداريد. و شما مانند كساني باشيد كه انتظار آقاي خود را ميكشند، كه چه وقت از عروسي مراجعت كند، تا هر وقت آيد و در را بكوبد بيدرنگ براي او باز كنند. خوشا به حال آن غلامان كه آقاي ايشان چون آيد ايشان را بيدار يابد ... پس شما نيز مستعد باشيد؛ زيرا در ساعتي كه گمان نميبريد پسر انسان ميآيد».[17]
آنچه در فوق ذكر شد فقط گوشه اي از حقيقت بزرگي است كه جهان امروز سعي در كتمان و يا فراموش كردن آن دارد، ليكن گذر زمان، پاره كردن پرده هاي غفلت را اراده كرده و اينك جهان تشنه معنويت در حال رجعتي بزرگ به سوي اديان الهي مي باشند.
به اميد روزي كه تشنگي انسانها، فرج حضرتش را رقم بزند.
منابع:
ظهور حضرت مهدي (ع) از ديدگاهخ اسلام و مذاهب جهان،سيد اسد الله هاشمي شهيدي.
پيشگوييها و آخر الزمان،رسول نيمروزي،نشر موعود.
جهان بعد از ظهور يا فروغ بينهايت،محمد خادمي شيرازي.
به نقل از ‹موعود تاريخ›،بسيج دانشجويي دانشگاه هنر اصفهان.
[1] - اوپانيشاد، ترجمه محمد دارا شكوه (از متن سانسكريت) ج2، ص637
[2] - بشارت عهدين، ص246
[3] - علائم الظهور كرماني ص17؛ لمعات شيرازي، ج1، ص18؛ نورالانوار، نور هفتم؛ بشارات عهدين، ص246 به نقل از كتاب زبده المعارف، ذخيره الالباب و تذكره الاولياء.
[4] - بشارات عهدين، ص272 ـ علائم الظهور كرماني، ص18.
[5] - بشارات عهدين، ص 245؛ او خواهد آمد، ص66؛ علائم الظهور كرماني، ص18.
[6] - ممتاطا: در زبان هندي به معني «محمد» است.
[7] - علائم الظهور كرماني، ص18؛ او خواهد آمد، ص80.
[8] - او خواهد آمد، ص65 به نقل از كتاب ريگ ودا، ماندلاي 4 و 16 و 24.
[9] - بشارت عهدين، ص242؛ علائم الظهور كرماني، ص17؛ او خواهد آمد، ص65.
[10] - سورة انبياء، آية 105.
[11] - عهد عديق، كتاب مزامير، مزمور 37، بندهاي 9-38.
[12] - همان، مزمور 96، بندهاي 10-13، ص1247، كتاب مقدّس.
[13] - عهد عتيق، كتاب مزامير، مزمور 72، بندهاي 1-2، به نقل أنيس الاعلام، ج5، ص93، 92.
[14] - كتاب مقدس، كتاب حزقيال نبي، ص1265، باب 39، بند 17-23.
[15] - كتاب مقدس، كتاب دانيال نبي، ص1309، باب دوازدهم، بندهاي 1-12.
[16] - كتاب مقدس، انجيل مرقس، ص77، باب 13، بندهاي 1-9 و 32 الي 37.
[17] - كتاب مقدس، انجيل لوقا، ص116، بندهاي 35 و 36 و 37-40.

هم اکنون عضو شبکه تلگرام رجانیوز شوید













