ظرفیتی که «توسعه غربی» زیر پوست جامعه بوجود می‌آورد: وحشی‌گری!/ «جمعه سیاه» و رفتارهایی که باید از یک جامعه متمدن آمریکایی بعید باشد اما نیست + عکس و فیلم

 

«جمعه سیاه/ black friday» یکی از این مقاطع است. این روز در آمریکا روز بعد از روز شکرگزاری است که عملاً آخرین جمعه ماه نوامبر می شود و در واقع آغاز خرید برای کریسمس محسوب می‌شود. در این روز فروشگاه‌ها تخفیف‌های قابل توجهی بر روی قیمت اجناس خود اعمال می‌کنند و همین امر موجب استقبال شدید مردم از این فروشگاه‌ها می‌شود. خیلی از شرکت‌ها نیز در این روز کارمندان خود را تعطیل می‌کنند تا آنها بتوانند به خرید برای کریسمس برسند. ساعت کار بسیاری از فروشگاه‌ها در این روز از ساعت 4 صبح آغاز می‌شود و بسیاری از مردم از شب قبل جلوی فروشگاه‌ها تجمع می‌کنند تا بتوانند بعنوان اولین نفرات وارد فروشگاه‌ شده و کالاهای بهتر و بیشتری را تصاحب کنند. این سنت که از سال 1970 میلادی در آمریکا پا گرفته است این روزها به خیلی از کشورهای اروپایی همچون فرانسه و انگلستان هم سرایت کرده است. حاصل آنچه گفته شد، چیزی است که در عکس‌ها و فیلم‌های ذیل می‌بینید.

 

آنچه در این یک روز در آمریکا و اروپا می‌گذرد پوسته‌ی جامعه به ظاهر متمدن، منظم و قانون‌مند غربی را کنار می‌زند و نشان می‌دهد که در مواقع بحران (بحران؟ آیا تخفیف فروشگاهی را می‌توان بحران نامید؟) هرآنچه قرار بوده است در قالب احترام به هم‌نوع، پذیرش نظم و قانون‌مندی در اهالی آن اجتماع نهادینه شود رنگ می‌بازد و جای خود را به حرکاتی می‌دهد که باید آن را «وحشی‌گری» نامید! اتفاقات مشابه این را می‌شد در هجوم غارتگرانه مردم آمریکا به فروشگاه‌ها در مواقعی چون سیل نیز مشاهده کرد. جالب آنکه بر اساس آنچه در تصاویر و فیلم‌ها می‌بینید این یک رفتار استاندار فراگیر در این روز است و به قشر خاصی از جوامع غربی –فرضاً سیاه‌پوستان یا اقشار فرودست- اختصاص ندارد.

 

 

 

 

 

بدون اینکه بخواهیم چشم بر برخی عیوب جامعه خودمان ببندیم (و البته بالاتر بودن میانگین سطح فرهنگ عمومی در جامعه ایرانی را هم انکار کنیم)، چنین اتفاقاتی فرصت مناسبی است تا در مسیری که جامعه غربی را به اینجا کشانده است، دقت کنیم.

 

تربیت مردم بر اساس الگوی توسعه غربی و رعایت «حقوق فردی» البته می‌تواند موجب بهبود شاخص‌هایی چون نحوه رانندگی مردم یا رعایت حقوق همسایگان در آپارتمان‌ها یا زباله نریختن در معابر عمومی و... باشد، اما رشد جامعه بر اساس الگوی اسلامی و نهادینه شدن «تقوا» و «خود کنترلی» بر اساس ارزش‌های دینی، حتماً علاوه بر دستیابی به فواید توسعه غربی، موجب می‌شود تا در مواقع بحران و نبود ناظر حکومتی و فقدان خطر جریمه نیز، این حقوق رعایت شود.

 

 

 

 

 

آنچه در «جمعه سیاه» در کشورهای غربی رخ می‌دهد ثابت می‌کند که زیر پوست جوامع متمدن، منظم و قانون‌مند غرب، ظرفیت عظیمی برای پشت پا زدن به همه این ارزشها وجود دارد. حال اگر جامعه ایرانی هم برای رشد، بجای توجه به الگوی «پیشرفت بومی» به الگوی «توسعه غربی» روی بیاورد و ارتقای فرهنگ عمومی را بر آن مبنا برنامه‌ریزی کند، فقط پوسته‌ای از ارزشها بر فرهنگ عمومی‌اش خواهد نشست و این ارزشها هیچوقت عمیق و نهادینه نخواهد شد. در این صورت در مواقع بحرانی یا خاص باید منتظر اتفاقات ناگواری بود.