عبادت ما برای این است که به خداوند بگوییم در مقابل دستورات تو «یاغی» نیستیم

 

 

 

 

خداوند در آیه 30 از سوره آل‌عمران می‌فرماید: «يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُّحْضَراً وَ مَا عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَهَا وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً وَ يُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَ اللَّهُ رَئوفٌ بِالْعِبَادِ» 

 

بنابراین آیه، هر خیری مانند عبادت، خدمت به خلق، به کار گرفتن فضائل و حسنات اخلاقی که از انسان صادر می‌شود، ماندگار است و هر شری هم از انسان صادر می‌شود، بقاء و دوام دارد. البته خداوند در آیات دیگر قرآن می‌فرماید ماندگاری خیر به شرطی است که در معرض حادثه بسیار خطرناک گناهان کبیره، مخصوصا ظلم و ستم قرار نگیرد و ماندگاری شر هم به این شرط است که با توبه و روی کردن به پروردگار عالم، اصلاح نشود.

 

 

قرآن می‌فرماید روز قیامت، روزی است که هر کسی هر عمل خیری انجام داده باشد، آن را حاضر می‌بیند، حتی اگر این عمل به وزن دانه ارزن باشد.  البته به شرط ایمان. خدا این شرط را از زمان حضرت آدم گذاشته و به وسیله همه انبیاء به ما رسانده است. در قرآن هم عمل صالح همیشه در کنار ایمان آمده است.

 

«إِنَّ اَلَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا اَلصّالِحاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ اَلرَّحْمٰنُ وُدًّا»، «وَعَدَ اَللّهُ اَلَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا اَلصّالِحاتِ»، «اَلَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا اَلصّالِحاتِ طُوبىٰ لَهُمْ وَ حُسْنُ مَآبٍ» و نمونه‌های فراوان دیگر. 

 

حال این‌که اعمال خیر روز قیامت در برابر انسان حاضر می‌شود، چگونه است؟ ما روز قیامت، نماز و روزه و صدقه را به این شکل که در این دنیا انجام دادیم، نخواهیم دید. حسنات در دنیا به شکل عبادت و خدمت و اخلاق نیکوست و در قیامت، به صورت نعمت‌های بهشتی. 

 

خداوند در آیه 25 سوره بقره می‌فرماید: «كُلَّما رُزِقُوا مِنْها مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقاً قالُوا هذَا اَلَّذِي رُزِقْنا مِنْ قَبْلُ» 

 

بهشتیان نعمت‌ها را که می‌بینند، می‌گویند آن وقت که در  دنیا بودیم، همین روزی‌ها را به ما می‌دادند. کاخ، ازواج مطهره، باغ‌هایی که زیر درختانش نهرها جاری است و گوشت پرندگان و آب گوارا. در دنیا بهشت به شکل نماز و روزه بود و این‌جا به این شکل است. درواقع کل بهشت، انعکاس خوبی‌های‌ خودمان است.

 

خداوند در آیه دهم از سوره مؤمنون می‌فرماید: «أُولئِكَ هُمُ اَلْوٰارِثُونَ، اَلَّذِينَ يَرِثُونَ اَلْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيها خالِدُونَ» مردم مؤمن فردوس را ارث می‌برند. حال از چه ارث می‌برند؟ از اعمال خودشان. عبادات‌شان، خدمات‌شان، اخلاق خوب‌شان.

 

 

در بخش بعدی آیه سی سوره آل عمران آمده است: «وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَهٰا وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً» انسان‌های شروری که توبه نکردند و برنگشتند و اعمال بد خود را اصلاح نکردند و تا لحظه آخر عمرشان، آدم‌های مضر و مزاحمی بودند، روز قیامت عمل سوء خود را به شکل عذاب هفت طبقه جهنم مشاهده می‌کنند و ناله می‌زنند که ای کاش بین ما و عمل شرّ ما فاصله دوری بود و تا ابد آن شرور را نمی‌دیدیم. 

 

آدم‌هایی مثل ملک عبدالله و صدام که این همه جنایت کردند و این همه بچه کشتند و دل‌شان هم نسوخت و شرشان تا آخر عمر ادامه داشت، این حال و روز را دارند.

 

 

خداوند در جای دیگری می‌فرماید: «وَ أُزْلِفَتِ اَلْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ»  یعنی خداوند اینقدر هم به اهل تقوا زحمت نمی‌دهد که بگوید بروید به سمت بهشت، بلکه بهشت را نزدیک آن‌ها می‌آورد. حالا تصور کنید وقتی صورت قیامتی خیرهای‌تان را در ابتدای ورود به قیامت می‌بینید، چه حالی به شما دست می‌دهد؟ هنوز هم به بهشت وارد نشدید، اما دارید می‌بینید و این بشارت را می‌شنوید: «بُشْرئكُمُ اَلْيَوْمَ جَنّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا اَلْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها ذٰلِكَ هُوَ اَلْفَوْزُ اَلْعَظِيمُ؛ ما به شما مژده می‌دهیم بهشت‌هایی را که از زیرش نهرها جاری است و این‌ همان فوز عظیم است.» 

 

از آن طرف حال بدکاران هم به همین صورت قابل تصور است. خداوند در قرآن می‌فرماید: «لَآكِلُونَ مِنْ شَجَرٍ مِنْ زَقُّومٍ»  اهل شر در دوزخ باید از «زقوم» بخورند. این‌ها همان‌هایی هستند که در دنیا نه از شرب خمر پروا داشتند، نه از مال حرام، نه از حق مردم، نه از حق مملکت. روایت دارد وقتی پیامبر صلی‌الله علیه و آله این آیه را روی منبر خواند، فردی عرض کرد: «یا رسول‌الله! من کلمه زقوم را در این آیه نفهمیدم.» پیامبر صلی‌الله علیه و آله هم که نمی‌توانست خود زقوم را نشان آن فرد بدهد، فرمود: زقومی که از درخت جهنم می‌ریزد، ماده‌ای است که اگر یک قطره‌اش در دنیا بریزد، موجود زنده‌ای در کل دریاها و آب‌های دنیا باقی نخواهد ماند. 

 

در پایان آیه خداوند می‌فرماید: «وَ يُحَذِّرُكُمُ اَللّهُ نَفْسَهُ» من شما را از این اتفاقاتی که در جهنم می‌افتد، برحذر می‌دارم. 

 

 

انبیاء و  ائمه طاهرین و اولیاء خدا چرا اهل عبادت بودند؟ چرا اهل خدمت و اخلاق حسنه بودند؟ چون این حرف‌ها را باور داشتند. ما هم در حد خودمان این حرف‌ها را می‌فهمیم؛ بالاخره کلام قرآن است. حدیث پیامبر و امام صادق علیهم صلوات‌الله است. ما هم عبادت می‌کنیم، منتهی در حد خودمان. 

 

چوپانی داشت گوسفند می‌چراند. دید آفتاب وسط آسمان است. وضو گرفت. هشت رکعت نماز ظهر و عصرش را وسط بیابان خواند. سلام نمازش را  که داد، با یک حالی، با یک اشکی گفت خدایا این نمازی که من خواندم، نماز نیست. لایق تو نیست. فقط ‌خواستم اعلام کنم یاغی به تو نیستم.

 

عبادت ما قطعا مانند عبادت حضرات معصومین علیهم‌ صلوات‌الله نخواهد بود. امام حسن و امام حسین علیهم‌السلام می‌فرمایند ما هر وقت شب از خواب بیدار شدیم، می‌دیدیم مادرمان رو به قبله است. چه نمازی! چه مناجاتی! از بس این زن و شوهر باکیفیت نماز خواندند، سجده کردند، رکوع کردند و ناله زدند که خداوند به پیغمبر خبر داد دختر و دامادت شب را این‌گونه می‌گذرانند: «اَلَّذِينَ يَذْكُرُونَ اَللّهَ قِياماً وَ قُعُوداً وَ عَلىٰ جُنُوبِهِمْ وَ يَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ اَلسَّمواتِ وَ اَلْأَرْضِ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلاً سُبْحانَكَ فَقِنا عَذٰابَ اَلنّارِ»  انسان از این می‌سوزد که آخرش می‌فرمایند خدایا ما طاقت جهنم را نداریم.

 

علی علیه‌السلام هم طاقت جهنم را ندارد. صدیقه کبری سلام‌الله علیها هم طاقت دوزخ را ندارد. پس ما چه باید بگوییم؟! ما که نمی‌توانیم مثل آن‌ها عبادت کنیم.  عبادت ما فقط از این باب است که اعلام کنیم الهی ما نسبت به تو شانه بالا نمی‌اندازیم. لب و لوچه برنمی‌داریم. ابرو بالا نمی‌کنیم. در مقابل خواسته‌های تو یاغی‌گری نمی‌کنیم. اگر کار می‌کنیم، می‌گوییم خدایا می‌خواهیم در حد توان خودمان در این کره زمین، کار تو را انجام دهیم. تو خدای نان‌رسانی هستی، ما هم می‌خواهیم در حد بضاعت‌مان نانی برسانیم. مشکلی حل کنیم. جهیزیه‌ای آماده کنیم. بی‌خانه‌ای را خانه‌دار کنیم. اگر مهر داریم، محبت داریم، خانواده و مردم از ما راضی هستند، می‌خواهیم بگوییم دوست داریم اخلاق‌مان، اندکی شبیه اخلاق تو باشد.