صندوق مهرورزي دولت نهم براي جو

تسهيلات صندوق مهر رضا(ع) از معدود مواردي است که به زوج هاي جوان در آستانه ازدواج تعلق مي گيرد. اين تسهيلات که با توافق 3 جانبه بين اين صندوق، بانک هاي عامل و فروشگاه هاي معتبر تا سقف يک ميليون تومان به هريک از زوجين فراهم شده بود، اين روزها به 2 ميليون تومان افزايش يافته است.

صندوق مهر رضا در تاريخ 25 تير ماه سال 85 افتتاح شد. اين اقدام مثبت جزء اولين طرح‌هاي اقتصادي دولت جهت کمک به جوانان بود. مهر رضا در اولين جلسه هيات دولت که در جوار بارگاه امام رضا علبه السلام برگزار شد، تصويب گرديد.

براساس لايحه صندوق مهر رضا، دولت به مجلس پيشنهاد داد تا بودجه‌اي معادل 1200 ميليارد تومان به استان‌هاي کشور، البته با اولويت استان‌هاي محروم اختصاص داده شود تا اين صندوق در قالب تعاوني‌هاي موجود با هدف تامين بخشي از هزينه‌هاي اشتغال، ازدواج و مسکن ميان جوانان توزيع شود.

در ابتداي اجراي اين طرح، صندوق مهر رضا با دادن وام يک ميليون توماني به زوجين در جهت رفع مشکلات زوجهاي جوان برآمد که کمک خوبي به شمار مي رفت. اما اجراي اين طرح زياد دوام نياورد. موسسين اين صندوق بعد از مدتي تصميم به تغيير نوع وام نمودند. اين بار صندوق مهر رضا تصميم به دادن وام يک ميليون توماني کالا به زوجين گرفت.

با نهايي شدن توافق 3 جانبه بين صندوق مهر رضا، بانک‌هاي عامل و فروشگاه‌هاي معتبر طرف قرارداد، شرايط تحويل کالا تا سقف 1 ميليون تومان کالا به زوجين فراهم شد.

اما بعد از آن تعدادي از وام گيرندگان از صندوق مهر رضا در ارتباط با نوع خريد کالا اظهار نارضايتي نموده‌اند. اين زوجين با بيان اينکه تعدادي از کالاهاي ايراني داراي مرغوبيت کافي نبوده و فروشگاه‌هاي معرفي شده نيز کالاهاي خارجي يا ايراني مرغوب را با قيمت‌هاي بالاتر از سطح شهر عرضه مي‌کنند اظهار نارضايتي نموده‌اند.

اما اين روزها خبر پرداخت وام 2 ميليوني به صورت نقدي به هريک از زوجين جاي زيادي در محافل خبري به خود اختصاص داده است.

محمد حائري مدير کل صندوق مهر رضاي استان تهران در گفت و گوي کوتاهي برنامه هاي اين صندوق را شرح داد.

تسهيلاتي که صندوق مهر رضا براي زوجهاي جوان در نظر گرفته است چيست؟

صندوق مهر رضا بر اساس دستور رييس جمهور محترم 3 ماموريت مشخص دارد.

اول اينکه با ارائه تسهيلات و وام بانکي به امر ازدواج جوانان کمک کند. دومين ماموريت مهر رضا اينست که باز هم با ارائه وام اشتغال گام مثبتي را درجهت اشتغال جوانان بردارد. و بحث بعد ايست که با راهکارهاي جديد معضل مسکن جوانان را حل کند که البته اين بحث هنوز به مرحله اجرا نرسيده است و فعلاً در مرحله ازدواج و اشتغال جوانان فعاليت داريم.

اکنون سقف وام ارائه شده به زوج هاي جوان چه ميزان و به چه صورت است؟

سقف اين وام براي ازدواج جوانان براي هر يک از زوجها 2 ميليون وام است که تا به حال به صورت 1 ميليون نقد و يک ميليون کالا به زوج هاي جوان پرداخت مي شد.

اما جديداً با توجه به بخشنامه بانکها موظف به اين مساله شده اند که اين يک ميليون هم به صورت نقدي پرداخت شود. اما باز هم اين مساله هنوز به مرحله اجرا درنيامده است.در واقع اين مساله در هيات دولت به تصويب رسيده اما دستور العمل آن به بانکها نرسيده است.

کساني که سند ازدواج آنها از تاريخ 10 آبان به بعد در دفاتر اسناد رسمي ثبت شده باشد، مي توانند بصورت نقدي 2 ميليون را دريافت کنند. اما به کساني که سند ازدواجشان براي قبل از اين تاريخ است، يک ميليون تومان کالا و يک ميليون تومان نقد تعلق مي گيرد.

چرا دولت به اين فکر افتاد که پول وام را به صورت نقدي ارائه دهد؟

ظاهرا مردم از ارائه وام به صورت کالا استقبال زيادي نکردند و دولت براي حمايت از تمايل جوانان به خريد اجناس دلخواه خود اين تصميم را گرفته است.

اما سوال ديگري که در اينجا مطرح اين است که ارائه دهندگان تسهيلات، اجناس را با قيمت هاي بالا در اين فروشگاه ها به خريداران عرضه مي کردند! به نظر شما اگر قيمت کالاهاي اين فروشگاه ها نسبت به ديگر مکان ها کمتر بود مردم استقبال بيشتري از اين طرح نداشتند؟

نه، من فکر مي کنم در اينجا بحث فرهنگي در ميان است. يعني مردم تمايل دارند پول نقد بگيرند و بروند به دلخواه خود جنس بخرند. متاسفانه مردم ما بيشتر تمايل به خريد اجناس خارجي دارند.

منابع ارائه وام به جوانان را چه کساني تامين مي کنند؟

اين منابع دولتي است. چه بانکها بدهند چه از صندوق بپردازيم، منابع دولتي است

آيا خيريه ها هم در ارائه اين وام سهيمند؟

هنوز نه. ولي صندوق مهر رضا به دنبال ايجاد شعبه هاي دريافت و پرداخت و جذب کمکهاي مردمي است که مايل در شريک شدن در اين امر خير هستند. در اين صورت افراد خير مي توانند در شعب صندوق مهر رضا سرمايه گذاري کنند و از محل اين سپرده ها ما خواهيم توانست خدمات بيشتري به مردم تهران ارايه دهيم.

طرح اوليه ارائه وام به صورت کالا از ابتدا بر چه مبنايي پايه گذاري شد و بر چه اساسي تغيير يافت؟

هدف مهر رضا از عرضه کالاي ايراني دو بحث است. اول حمايت از توليدات داخلي و بعد از آن عدم توزيع نقدينگي فراوان در جامعه است که خود به نوعي باعث تورم در جامعه مي شود.

براي نيل به اين مقصود هم صندوق مهر رضا با بزرگترين شبکه توزيع کالا در کشور قرار داد بست و آنها اين توزيع را بر عهده داشتند.

فروشگاه هايي مثل فرهنگيان، اتکا، امکان، بسيجيان، اسکات و کارکنان دولت از جمله فروشگاه هايي بود که اين وظيفه را بر عهده گرفتند. بنابراين طبيعي است که توليد اين کالاها و ارسال آنها به سراسر کشور هزينه زيادي را در بر داشته باشد.

اما با گذشت مدتي از شروع به کار اين صندوق آمار نشان مي دهد که مردم تمايل چنداني به خريد جنس ساخت داخل نداشته و ترجيح مي دهند تا وام را به صورت نقدي دريافت کنند.

اما اکنون هم اگر زوجي بخواهد اين 4 ميليون تومان را به صورت 2 ميليون کالا و 2 ميليون نقد بگيرد، مي توانند اين کار را بکنند

براي پرداخت 2 ميليون تومان نقدي چه زماني را پيش بيني مي کنيد؟

اين مساله حل شده و هفته گذشته در هيئت دولت تصويب شد تا پول به صورت نقدي پرداخت شود اما دستور العمل به بانکها نرسيده است و با اينکه ما معرفي به بانک مي دهيم اما بانکها فعلا اين پول را پرداخت نمي کنند. بنابراين زمان مشخصي براي اين منظور قابل پيش بيني نيست.

ميزان مراجعه به اين صندوق براي دريافت وام نسبت به ديگر نهاد ها به چه اندازه است؟

جوانان ما براي تشکيل زندگي با مشکلات زيادي دست و پنجه نرم مي کنند. مشکل اشتغال، مسکن و جهيزيه از اهم مشکلات يک جوان ايراني است.

همچنين هيچ نوع وامي از نهادهاي ديگر به جوانان پرداخت نمي شود و اين مساله باعث شده تا تعداد مراجعه به صندوق مهر رضا بسيار زياد باشد.

ما در زمينه اشتغال نيز به افراد بيکار وام مي دهيم. اگر نهاد هاي ديگر نيز براي تسهيل در ازدواج و اشتغال و مسکن جوانان همکاري کنند وضعيت اين قشر جامعه رو به بهبود خواهد رفت.

وام اشتغال جوانان به چه صورتي است و به چه کساني تعلق مي گيرد؟

کمک صندوق مهررضا به جوانان کمک به اشتغال فرد است؛ يعني کمک به اشتغال يک و دو نفره. به اين معني که راهکاري انديشيده شده که اگر جواني جوياي کار باشد بتواند با وامي که در اختيار مي گيرد حرفه اي براي خود دست و پا کند.

سقف اين وام حداقل 3 ميليون و حداکثر 10 ميليون تومان است و به افراد بيکاري تعلق مي گيرد که يکي از سه شرط ذيل را دارا باشند. اول جواناني هستند که هيچ حرفه و شغلي نداشته و به نوعي بيکار به حساب مي آيند.

الويت بعد ما براي پرداخت وام فارغ التحصيلان دانشگاه ها و کساني است که داراي مدرک فني و حرفه اي باشند.

و الويت بعد هم خانم هايي هستند که سرپرستي يک خانواده را برعهده دارند.

همچنين بخشي از تسهيلات اشتغال علاوه بر ثبت نام شدگان در سايت صندوق مهر امام رضا(ع) به متقاضياني اختصاص يافته است که پس از مراجعه به دستگاه هاي مختلف و نمايندگان مجلس شوراي اسلامي به اين صندوق معرفي مي شوند و بخشي از اين تسهيلات نيز به نامه هاي رسيده از جانب مردم در سفرهاي استاني رئيس جمهور اختصاص يافته است.
سود اين وام چقدر و بازپرداخت آن به چه صورت است؟

اين وام به صورت قرض الحسنه و کارمزد آن 4 درصد است. زمان بازپرداخت آن نيز براي متقاضيان که در مرکز استانها مانند شهر تهران هستند 3 سال ، در شهرستانهاي استان (4 سال) و در روستاهاي استان تهران ( 5 سال است).

آيا وام به نسبت رفاه زوجين و وضعيت اقتصادي آنها تعريف شده است؟

نه. وام به همه اقشار جامعه به يک ميزان پرداخت مي شود و ملاکي براي اختصاص آن به زوج هاي جوان وجود ندارد. البته ما آماري داريم که در بحث وام ازدواج در صندوق شميرانات درخواست وام کم است. ولي در اسلامشهر – ورامين و شهرهاي ديگر بدون استثنا اين وام را دريافت مي کنند. اين درست است که اين مبلغ جوابگو نيست ولي در حقيقت ما مي خواهيم به امر ازدواج جوانان کمکي کرده باشيم.

کارآفرينان هم سهمي از اين تسهيلات مي برند؟

بحث کارآفرينان اگر در طرحهاي بزرگ باشد از حيطه ما خارج است. يعني اگر در حد همان طرحهاي اشتغال فردي باشد،در الويت ماست.

همچنين ما به مخترعين – نخبگان و کارآفرينان وام پرداخت مي کنيم.

در حقيقت ما وظيفه خود مي دانيم که به جوانها کمک مي کنيم تا وارد بازار کار شوند.

اين مساله را هم در نظر داشته باشيد که در بحث اشتغال هم جواني که مي خواهد وام اشتغال بگيرد بايد خود نيز طرح و آورده ايي داشته باشد. مثلاً آرايشگاه يا کارگاه قالي بافي – يا مکانيکي و تعميرگاه و امثال اينها. اين وام منوط به آن است که خود فرد يک آورده
به عنوان مدير صندوق مهررضا چه پيشنهادي داريد براي اينکه سازمانهاي ديگر هم با تسهيلات ديگر جوانان را در امر ازدواج ياري کنند؟

من فکر مي کنم بزرگترين انتقاد به سازمان ملي جوانان وارد است. اين سازمان با داشتن بودجه هنگفت 70 ميليارد توماني در سال جاري مي تواند راهگشاي بسياري از مشکلات جوانان باشد.

اين سازمان به گفته مقام معظم رهبري بايد در سه محور تحصيل، تهذيب و ورزش جوانان کار کند که اين مساله مستلزم فرهنگ سازي است. سازمان ملي جوانان به نوعي مدعي ما نيز هست. کار ما نيز در راستاي کار آنهاست.

همچنين براي نيل به اهداف اين سازمان بايد تمام دستگاه هايي که تحت نظارت سازمان ملي جوانان هستند تعامل بيشتري با آن برقرار کنند.

من فکر مي کنم آنچه مورد نياز جامعه ماست هماهنگي بيشتربين دستگاه هاي ذيربط است تا ما بتوانيم کميته مشترک کاري داشته باشيم و دربحث جوانان بتوانيم کاري کرده باشيم.

همچنين ممکن است دستگاه هاي مختلف به اين امر کمک کنند اما محور کارها با يک دستگاه خاص است. براي همين است که محوريت کار جوانان بايد توسط سياست گذاري و سازمان ملي جوانان باشد. اما در کوچکترين بعد آن متاسفانه هيچ هماهنگي بين سازمان ملي صندوق مهررضا وجود ندارد.

هدف مشترک ما با سازمان ملي هم اين ضرورت را ايجاب مي کند که تعامل بيشتري با اين سازمان داشته باشيم.

به نظر شما مبلغي که به صورت نقدي واگدار مي شود اگر در انبوه سازي به کار گرفته شود مي تواند تاثيرات بيشتري بر وضعيت فعلي آنان داشته باشد يا نه؟

اين به اين صورت درست است که ما در آينده بتوانيم مانند الگوهايي که در کشورهاي ديگر وجود دارد عمل کنيم و موفق شويم .يعني نهادينه کردن الگوهاي کار جمعي در برابر فعاليت هاي فردي.

اما اين نياز به کار فرهنگي دارد. متاسفانه در کشور ما کار جمعي هنوز نهادينه نشده است و اين نقيصه در کشور وجود دارد.

مثلا اگر ما بتوانيم به جاي وام به افراد، کارگاه بزرگي ايجاد کنيم، فردي که به ما مراجعه مي کند به آن کارگاه براي کار معرفي مي شود. اين وامي هم که به يک فرد تعلق مي گيرد، براي همه کساني خواهد شد که مي خواهند شاغل شوند.

اين ايده در کشورهاي ديگر انجام شده اما در ايران هنوز اجرا نشده است.

وام اشتغال براي فرد چه اندازه تعيين مي شود و اين وام به چه معياري بستگي دارد؟

فردي که متقاضي وام اشتغال است از يکي از 3 نوع وام خانگي، مشارکتي يا مختلط برخوردار مي شود.

صندوق مهر رضا کساني که متقاضي وام اشتغال خانگي هستند تا سقف 3 ميليون تومان در نظر گرفته است.

به اين صورت که فرد ابزار کار را تهيه کند يا در منزل فضايي داشته و مشغول به کار شود. آنجا فقط از ما ابزار کار مي خواهد و به همين خاطر فقط 3 ميليون وام مي گيرد.

نوع دوم ايجاد اشتغال مشارکتي است. يعني فردي مي خواهد با شريکش ايجاد اشتغال کند و دو نفره کار کنند.

سقف پرداخت وام براي ايجاد اشتغال مشارکتي حداکثر تا 7 ميليون تومان است و براي وام هاي مستقل تا سقف 10 ميليون تومان و وام پرداخت مي کنيم.

همزمان با تاسيس صندوق مهررضا در قانون تسهيل ازدواج مسئله صندوق ذخيره ازدواج نيز روي کار آمد. اين مساله به گونه ايي موازي کاري نيست؟

ابتکار صندوق مهررضا از ابتکارات رئيس جمهور بود براي کمک به امر ازدواج جوانان و به صورتي علني و عملي نه تئوري.

بحث او وارد شدن عملي به تسهيل ازدواج بود چرا که در آن زمان سقف پرداخت وام بانکها کمتر و گزينشي بود و مدت زمان زيادي طول مي کشيد. اما صندوق مهررضا اين مسائل را حل کرد و به جهت اينکه مستقيماً بتواند در امر ازدواج جوانان سهيم شود تشکيل شد.

ما در صندوق مهر رضا محدوديت مالي نداريم و بانکها موظفند به تامين منابع پرداخته و همکاري با مردم داشته باشند.

از طرفي صندوق ذخيره ازدواج بايد متولي جدا داشته باشد و اين متولي يا بايد سازمان جوانان باشد يا سازماني ديگر تا به مرحله اجرا درآيد.

با اجرايي شدن صندوق ذخيره ازدواج ايا ممکن است صندوق مهررضا جمع شود؟

نه! هيچ منافاتي ندارد. صندوق مهر رضا همچنان به فعاليت خود در زمينه خدمت رساني به جوانان ادامه خواهد داد.

تا کنون چند نفر براي دريافت وام به اين صندوق مراجعه کرده اند؟

از ابتداي راه اندازي صندوق تا کنون 324 هزار نفر براي دريافت وام به اين صندوق مراجعه و 310 هزار نفر به بانک ها معرفي شده اند.

از اين تعداد نيز 185 هزار نفر وام دريافت نموده اند.

همچنين در سال 87 تا کنون صد هزار و پانصد نفر متقاضي وام داشته ايم که 94 هزار و 600 نفر آنها به بانک ها معرفي شده و 33 هزار و 300 نفر آنها وام دريافت کرده اند.