اظهارات محتشمي به معناي انکار

علی اکبر محتشمی در سخنرانی اخیر خود به بهانه گوشزد کردن خطر انجمن حجتیه به تخطئه کسانی پرداخت که نظریه قرائت های مختلف از دین را مخالف با مبانی اسلامی بر می شمارند.

به گزارش رجانیوز، این عضو مجمع روحانیون مبارز استدلال خود بر صحت نظریه قرائت های مختلف از دین را اختلاف فتاوای موجود میان مجتهدین ذکر کرده و گفت: «امروز عده‌اي مي‌گويند آن‌هايي كه حرف از قرائت‌هاي مختلف از دين به ميان مي‌آورند، بي‌دين و مرتد هستند. شما فقط دو مجتهد به من معرفي كنيد كه در تمام مواضع در فقه و اصول و تفسير قرآن و غيره يك نظر داشته باشند. آيا هركس غير از تو فكر كرد بي‌دين است؟ كجا سيره علي‌بن‌ابي‌طالب (ع) اين‌گونه بود؟ اين جز تفكر انجمن حجتيه است كه همه غير از خودشان را بي‌دين مي‌دانند؟»

در این زمینه حجت الاسلام دکتر عبدالحسین خسروپناه، از اساتید حوزه و دانشگاه در گفتگو با خبرنگار ما در تحلیل نظریه قرائت های مختلف از دین گفت: یکی از آسیبهایی که در جامعه معاصر با آن روبرو هستیم، بی دقتی در مفاهیم جدید وارداتی است که از مغرب زمین در جوامع اسلامی وارد شده است.

وی با اشاره به مفاهیمی مثل اومانیسم، اگزیستانسیالیسم، پروتستانتیزم که در گذشته وارد می شد، افزود: برخی بدون توجه به معانی حقیقی آنها یک پسوند اسلامی بر این واژگان می افزودند و ادعای اومانیزم یا اگزیستانسیالیسم و یا پروتستانتیزم اسلامی را مطرح می کردند.

خسروپناه تصریح کرد: در حالی که معنای این واژه ها شباهتی به مفاهیم مثلث هشت ضلعی داشت که نوعی اجتماع ضدین را ادعا می کردند و توجه نمی کردند که اومانیسم و پروتستانتیزم و این گونه موارد به معنای دقیق کلمه خود، هیچگاه با اسلام جمع نمی شود.

این استاد دانشگاه نظریه قرائت های مختلف از دین را مفهوم جدیدی که در سالهای اخیر وارد شده ذکر کرد و اظهار داشت: برخی به غلط گمان می کنند که این همان نظریه اجتهاد و فتاوای مختلفی است که فقها دارند.

خسروپناه به این افراد توصیه کرد مبنی بر اینکه تا زمانی که اصطلاحات و مفاهیم جدیدی را که از دنیای مدرن وارد شده است، نشناخته اند، درباره آن سخن نگویند.

وی با بیان اینکه باید از کسانی که تخصص در حوزه مباحث کلام جدید و فلسفه غرب دارند، سوال کرده و معنای دقیق این واژه ها را جویا شد، ادامه داد: بعد از آن باید دریافت که آیا این معنا و بحثی که در غرب است با مفاهیم بومی ما سازگاری و همخوانی دارد یا نه؟

به گفته خسروپناه از لحاظ بحث کلامی، هیچ ارتباطی بین نظریه قرائت های مختلف از دین با نظریه اجتهاد و فتاوای گوناگون مراجع تقلید وجود ندارد.

وی با بیان اینکه نظریه اجتهاد بر این مبناست که فقها بر اساس یک سری اصول، ضوابط و معیارهایی به استنباط مباحث جدید در نصوص دینی بر می آیند، گفت: فقها از یک سلسله قواعد و اصولی که از آن به اصول فقه و قواعد فقهیه تعبیر می کنند، استفاده کرده و مسئله مستحدثه و جدید را با کمک آن اصول و قواعد حل می کنند.

خسروپناه افزود: به تعبیر دیگر نظریه اجتهاد و فتاوای گوناگون مبتنی بر وجود و پذیرش معیار ثابت معین و مشخصی است که همه علما بر آن اتفاق نظر دارند.

وی نظریه قرائت های مختلف از دین را نظریه ای برگرفته از هرمنوتیک فلسفی گادامر عنوان کرد و اظهار داشت: هرمنوتیک فلسفی گادامر بر این باور است که نصوص و متون اعم از متون دینی و غیر دینی به تنهایی تولید کننده فهم و معنا و معرفت نیستند و هر متنی یک افق معنایی دارد که با افق معنایی مفسر تلاقی پیدا می کند و معرفت و فهم را می زاید.

خسروپناه در تعریف افق معنایی مفسر گفت: افق معنایی مفسر عبارت است از پیش فرض ها، پیش دانسته ها، سلایق، علائق، انتظارات و پرسش هایی که شخص فهمنده دارد.

وی در ادامه اظهار داشت: چون هر مفسری پیش فرض ها، اکسيوم هاي معرفتي و به تعبیری افق معنایی او با مفسر دیگر تفاوت دارد لذا از هر پیش فرضی معنایی تولید می شود غیر از معنا و معانی دیگری که از سوی مفسران و پیش فرض های دیگر به دست آمده است.

خسروپناه با بیان اینکه طبق این مبنا صدق و کذب هیچ معرفتی قابل کشف نیست افزود: هر معرفت و فهمی زاییده پیش فرض های متغیر و غیر ثابت و غیر مشترک میان فهمندگان است و یک پیش فرض فراپیش فرضی هم وجود ندارد و در نتیجه هر فهمی نسبی است و هیچ فهمی هم با معیار کشف قابل کشف صدق و کذب نیست.

وی در ادامه تأکید کرد: نظریه قرائت های مختلف از دین مبتنی بر نسبیت گرایی و نفی هرگونه معیار و قواعد و اصول است، حتی قواعد و اصولی که فقها و اصولیین بر آن باور دارند.

خسروپناه با بیان اینکه بر اساس این نظریه، فهم های متعدد به وجود می آید، اظهار داشت: نباید گمان کرد که در هر پارادایم فکری که فهم های متعددی وجود دارد فهم های متعدد آنها زاییده نظریه قرائت های مختلف از دین هستند.

وی در ادامه افزود: به همین دلیل کسانی که نظریه قرائت های مختلف از دین را می پذیرند، بدون تردید باید اجتهاد را رد کنند و فتوای هیچ فقیه و مجتهد جامع الشرایطی را حجت ندانند.

خسرو پناه با بیان اینکه کسی که این نظریه را بپذیرد، نه تنها حجیت معرفت دینی و فتاوای فقها را انکار کرده است بلکه حقانیت حجیت دین را هم نمی تواند بپذیرد، گفت: طرفداران این نظریه مبنای نسبی گرایی خود را در وحی نازل شده بر نبی اکرم (ص) نیز ساری و جاری می دانند و بر این باورند که کلام پیامبر و امامان معصوم هم طبق این معنا نباید حجیت داشته باشد.