وقت طلاست

گروه بين الملل- نخست وزير عراق شايد اين روزها بيش از هرچيز به زمان نياز داشته باشد. زماني براي پايان حكومت نومحافظه كاران بر كاخ سفيد. در آخرين جلسه اي كه كابينه عراق براي بررسي آخرين پيش نويس اين توافقنامه برگزار كرد، وزراي عراقي خواستار بازنگري در پيش نويس توافقنامه امنيتي شدند. اين درخواست درحالي صورت گرفته است كه هوشيار زيباري، وزير خارجه كردتبار عراق از نهايي شدن پيش نويسي فعلي توافقنامه عراق و امریکا سخن گفته بود. درميان هيأت حاكمه عراق، اكراد اصلي ترين حامي امضاي توافقنامه امنيتي با عراق به حساب مي آيند. زيباري و طالباني هم نماينده و سخنگوي اين طيف محسوب مي شوند.

درخواست دولت مالكي براي انجام تغييرات در پيش نويس توافقنامه امنيتي عراق درحالي انجام مي شود كه در بهترين حالت، جمهوريخواهان مي توانند آن را نوعي وقت كشي دولت مالكي براي پايان دولت بوش تعبير كنند، به خصوص آنكه بوش در هفته هاي پاياني دولتش بيشتر درگير مسائل داخلي بخصوص اقتصاد امریکاست و شايد بيشتر ترجيح مي دهد تا فكري به حال اين بيمار محتضر كند تا عراق. بوش بهتر مي داند جانشينش چه مك كين پير باشد و چه اوباماي سيه چرده، سياست هاي وي در عراق را ادامه نخواهد داد. مك كين باهمه شباهت هايي كه به بوش دارد، تحت فشار افكارعمومي امریکا در نهايت مجبور به اتخاذ سياستي مغاير با بوش در عراق خواهد شد و اوباما هم صراحتاً اعلام كرده، تمايلي به ادامه كشتار سربازان امریکايي در عراق ندارد.

رسانه هاي امریکايي در برخي تحليل هاي خود از امضاي توافقنامه امنيتي و عملكرد دولت عراق در اين باره از تلاش مالكي براي خريد زمان سخن گفته اند. در نگاه كلي به رفتار دولت مالكي در قبال اين ماجرا هم مي توان به شواهدي دست يافت كه البته همگي در چارچوب منافع ملي عراق قابل تحليل هستند. اينگونه به نظر مي رسد كه دولت عراق بنا را بر تحمل فشارها و نوعي پاس كاري اين ماجرا به مجلس و مردم گذاشته است. اين تصميم را شايد بتوان در گفتگويي كه خبرگزاري روسي ريانووستي آن را به نقل از يك منبع مطلع عراقي نقل كرد، به وضوح ديد :"توافقنامه امنيتي عراق با امریکا به احتمال قوی تا انتخابات ریاست جمهوری در امریکا به امضا نخواهد رسید".

اگرچه پيش از اين به نظر مي رسيد بخش بزرگي از طوايف عراق با امضاي توافقنامه امنيتي با امریکا موافقت كنند اما لااقل تاكنون اينگونه نشده است و فقط اكراد اين كشور موافقت خود را با امضاي توافقنامه اعلام كرده اند. ائتلاف يكپارچه شيعيان كه حزب خود مالكي-الدعوة- هم عضو آن است و رياستش هم برعهده سيد عبدالعزيز حكيم -رئيس مجلس اعلا- است، اعلام کرده كه نکات مثبت و سایر نکات در این پیش نویس باید مورد بحث قرار گیرد. اين ائتلاف همچنين خواستار اصلاحات در برخي بندهای آن شده است. تنها خبري كه از دليل مخالفت شيعيان با اين توافقنامه به بيرون درز كرد، از مخالفت ائتلاف يكپارچه با 7 بند از پيش نويس توافقنامه حكايت داشت. يكي از مهمترين معايب اين پيش نويس از نگاه شيعيان مبهم بودن بحث مصونيت سربازان امریکايي و نحوه عملكرد آنها در عراق طي مدت توافقنامه است. اما امریکا معتقد است تا همين جا هم به طرف عراقي امتيازات فراواني داده است.

الكي در شرايط چندان مناسبي نيست و به شدت از چند سو تحت فشار است. برخي از درون حكومت- مانند هوشيار زيباري و طالباني- براي امضاي اين توافقنامه به وي فشار مي آورند و امریکايي ها هم از سوي ديگر پيام هاي نامناسبي براي او ارسال مي كنند. اكثريت مراجع و مردم عراق هم خواستار مخالفت وي با امضاي توافقنامه هستند. هفته گذشته در سطح رسانه ها فاش شد كه "نگروپونته"، معاون وزير خارجه امریکا در سفر اخير خود به عراق صراحتاً مالكي را تهديد كرده كه اگر زير بار امضاي اين توافقنامه نرود، امریکا مقدمات بركناري او از نخست وزيري عراق را فراهم خواهد كرد. "مايكل مولن"، رئيس ستاد مشترك ارتش امریکا هم هشدار داده است كه دستاوردهاي امنيتي عراق در صورت امضا نشدن توافقنامه به خطر خواهد افتاد. سخنان مولن بيش از آنكه به هشدار شبيه باشد، به تهديدي عليه دولت مركزي بغداد مي ماند. تهديدي كه نشان از درست بودن بحث هاي رسانه اي در قبال تهديد به بركناري مالكي داشت. چندي پيش هم مالكي از تلاش برخي طيف هاي ارتش براي كودتا عليه دولت خود سخن گفته بود و با توجه به نفوذ گسترده بعثي ها و امریکايي ها در ساختارهاي امنيتي عراق، اين موضوع چندان هم دور از ذهن نيست.

مالكي تاكنون تسليم فشارها نشده است و همه چيز را به تصميم نمايندگان مردم در پارلمان عراق موكول كرده است. مالكي خود بهتر از هركس مي داند كه در مجلس طيف گسترده اي از نمايندگان به شدت با امضاي اين توافقنامه مخالفند. شايد از همين رو هم بود كه فرمانده جديد نظاميان امریکا در عراق در واكنش به ادامه مخالفت هاي نمايندگان با امضاي توافقنامه، آنها را به رشوه گيري از جمهوري اسلامي ايران متهم كرد. ادعايي كه البته به شدت از سوي دولت عراق رد شد.

حاميان امضا نشدن توافقنامه امنيتي با امریکا گسترده تر از حاميان امضاي آن هستند. مالكي نيز خود اين را مي داند. شايد اگرامریکايي ها اوضاع امروز و تحولات عراق را پيش بيني مي كردند، بسيار زودتر از اينها در تدارك امضاي اين توافقنامه مي بودند. شايد دولت عراق هم چندان مانند امروز قدرت مانور نداشت. اكنون اما همه مي دانند كه فرصت دولت بوش كمتر از آن است كه بتوان مالكي و يارانش را به امضاي اين توافقنامه مجبور كرد. مي گويند وقت طلاست. مالكي امروز بيش از همه قدر اين طلا را مي داند و از همين روهم به دنبال خريد آن است.