پالایشگاه‌ فراسرزمینی مسیر جدید بی‌اثر کردن تحریم‌‎ها/ بازارسازی نفت ایران با صادرات خدمات فنی مهندسی/ پایان ناترازی بنزین کشور

گروه اقتصادی-رجانیوز: ادبیات پالایشگاه‌‌داری فراسرزمینی با شروع دولت سیزدهم در اقتصاد کشورمان به وجود آمد؛ موضوعی که پیش از این با توجه به تاکید دولت‌های یازدهم و دوازدهم بر تسهیل فروش نفت خام از طریق برجام و دیگر توافقات بین‌المللی با غرب، هیچگاه پیگیری نشده بود.

پیش از دهه نود نیز به دلیل نبود تحریم‌های نفتی اساسا هیچگاه دولت‌های وقت به این سمت حرکت نکرده بودند.

به گزارش رجانیوز، اغلب کشورهای نفتی مانند کویت و عربستان برای تضمین فروش نفت خود، در کشورهای هدف صادراتی اقدام به ایجاد پالایشگاه‌هایی می‌کنند که صرفا با مشخصات نفت کشورشان فعالیت می‌کند.

با این اقدام به نوعی امنیت انرژی کشور هدف را وابسته با نفت خود می‌کنند و در صورتیکه آن کشور روزی تصمیم به قطع واردات بگیرد باید هزینه قطع انرژی را در سطوح مختلف به جان بخرد.

موضوع اصلی اینجاست که در حال حاضر ایران توان مالی چنین سرمایه‌گذاری را ندارد اما می‌تواند با صادرات خدمات فنی-مهندسی و بازسازی پالایشگاه‌های نیمه فعال سهامدار پالایشگاه‌های فراسرزمینی شود. در اصل نقطه قوت کشورمان در حال حاضر توان علمی مهندسان نفتی است.  

به این ترتیب دولت سیزدهم، اقدام به بازسازی پالایشگاه‌های نیمه‌فعال و با ظرفیت بسیار پایین‌تر از ظرفیت اسمی در ونزوئلا کرده است و از طریق صادرات خدمات فنی- مهندسی علاوه بر بازسازی پالایشگاه کشور هدف، خوراک ورودی پالایشگاه را نیز منطبق بر نفت خام ایران تعبیه کرده است.

بدین ترتیب علاوه بر صادرات خدمات فنی - مهندسی دانش‌بنیان، زمینه صادرات نفت خام ایران و تبدیل نفت خام به فرآورده‌های نفتی از طریق پالایشگاه‌های فراسرزمینی را فراهم آورد.  

این راهکار جدید که ایران با صادرات خدمات فنی- مهندسی به بازسازی پالایشگاه‌های نیمه‌فعال کشورهای همسو اقدام می‌کند، سیاستی است که در بسیاری از کشورهای تحریمی این امکان را به ایران خواهد داد از سرمایه‌گذاری مستهلک شده اولیه کشورهای تحریمی برای تبدیل کردن آن پالایشگاه‌های ساخته شده به یک پالایشگاه فراسرزمینی سازگار با نفت خام ایران برای خوراک ورودی استفاده کند.

در شرایط سهامداری کشورمان در این پالایشگاه‌ها، نه تنها به سرمایه‌گذاری اولیه و صرف زمان برای ساخت نیاز نیست، بلکه ایران در ازای سهام دریافت شده، یک خدمت یا کالا ارائه می‌دهد؛ مفهومی که از سال‌ها قبل در مفاهیم اقتصاد انرژی دنیا وجود داشته و دارد.

بنابراین سهامداری ایران در پالایشگاه‌های فراسرزمینی علاوه بر خنثی‌سازی تحریم‌ها، امکان فروش نفت ایران به این پالایشگاه‌ها و همچنین ایجاد درآمدهای ارزی جدید را فراهم می‌کند.

بازارسازی برای فروش نفت

یکی از اصلی‌ترین مزایای پالایشگاه‌های فراسرزمینی بازارسازی برای فروش نفت ایران به خصوص در زمان تحریم‌ است.

در شرایطی که فروش نفت کشورمان عملا به دلیل تحریم کاهش محسوس داشته است و از سوی دیگر نقل و انتقالات مالی بین‌المللی نیز محدود شده، سهامداری پالایشگاه‌های دیگر کشورها می‌تواند باطل کننده تمام فشارهای غرب باشد.

تامین سوخت کشور و عبور از ناترازی بنزین

در مسیر تبدیل نفت به فرآورده‌های نفتی، نباید موضوع زمان و هزینه بسیار بالای ساخت پتروپالایشگاه و پالایشگاه را فراموش کرد.

ساخت پتروپالایشگاه به تعداد بالا با توجه به شتاب روزافزون مصرف مواد شیمیایی در دنیا و همچنین ساخت پالایشگاه به میزان لازم برای برطرف کردن نیاز به بنزین، بسیار اهمیت دارد اما ۲ متغیر مهم «سرمایه» و «زمان» در این رابطه اثرگذار است.

این یعنی هر گونه اقدامی در این رابطه به حداقل 2 تا 3 سال زمان احتیاج دارد و در کوتاه‌مدت در دسترس نیست.

این در حالی است که از ابتدای سال جاری موضوع ناترازی مصرف و تولید بنزین در کشورمان مطرح شده است؛ به طوریکه در برخی از روزهای تابستان میزان مصرف بنزین به بیش از 100 میلیون لیتر رسید که رقمی فراتر از تولید کشور است.

به نظر می‌رسد در این شرایط بهترین راهکار، استفاده از ظرفیت «پالایشگاه‌های فراسرزمینی» است. در این راهکار ایران اقدام به تولید فرآورده در پالایشگاه‌های ساخته شده موجود در سطح جهان می‌کند، بویژه پالایشگاه‌هایی که امکان سرمایه‌گذاری و سهامداری در آن وجود دارد.

ورود به بازار کشور هدف

در کنار آورده‌های سریع بیان شده درباره پالایشگاه‌های فراسرزمینی، ایران می‌تواند با یک استراتژی و برنامه‌ریزی اقتصادی بلند مدت نقش فعال‌تری را در بازار کشورهای هدف داشته باشد.

مسلما زمانی که بخش قابل توجهی از انرژی و سوخت این کشورها توسط نفت کشورمان تامین شود، مسیر نفوذ در بازارهای دیگر نیز محیا است.

البته برای این مهم دولت سیزدهم هر چه زودتر می‌بایست با بهره گیری از فعالان اقتصادی و بخش خصوصی برنامه دقیقی طراحی کند.  

ونزوئلا و ازبکستان اولین مقاصد پالایشگاه‌فراسرزمینی ایران

ونزوئلا اولین مقصد ایران برای ایجاد پالایشگاه فراسرزمینی بود، این کشور در حال حاضر به دلیل مشکلات موجود در مسیر تحریم‌ها، بشدت در زمینه تعمیر تجهیزات و استفاده از حداکثر ظرفیت پالایشگاه‌های خود به مشکل خورده است؛ بخش مهمی از پالایشگاه‌های این کشور با مشکلات جدی در تجهیزات روبه‌رو هستند و عدم تعویض آنها باعث شده ظرفیت پالایشی این پالایشگاه‌ها بشدت کاهش یابد و در نتیجه با ظرفیت حداقلی، فرآورده‌های نفتی سوختی را تولید کنند.

ایران که سال‌هاست با وجود تحریم‌ها توانسته ظرفیت پالایشی خود را در حداکثر نگه‌ دارد و از توان فنی مهندسی بالایی نیز برخوردار است، ابتدا برای بازگشت پالایشگاه‌های کشور ونزوئلا به ظرفیت اسمی و اصلی خود،  اقدام به صادرات خدمات فنی- مهندسی و تجهیزات کرد و سپس برای رسیدن به ظرفیت حداکثری باید نفت سنگین ونزوئلا سبک‌تر شود که در اینجا با نفت سبک‌تر ایران تلفیق خواهد شد و در نتیجه نفتی با اسپک و ویژگی‌های نزدیک به نفت ایران تهیه خواهد شد تا به عنوان خوراک به پالایشگاه‌ ارسال شود.

به این ترتیب علاوه بر صادرات خدمات فنی- مهندسی، نفت ایران نیز از این پس در این پالایشگاه‌ها مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

صادرات خدمات فنی- مهندسی هزینه ثابت و اصلی ایران در این پالایشگاه‌ها خواهد بود و به عنوان میزان آورده دولت ایران محاسبه خواهد شد و به همان میزان نیز ایران سهامدار خواهد شد اما میزان نفت صادر شده به عنوان هزینه متغیر محسوب می‌شود و از محل فروش فرآورده‌های نفتی علاوه بر اعطای سود سهام ایران در پایان سال مالی، ونزوئلا باید نفت خریداری شده از ایران را نیز تسویه کند.

بنابراین با یک تیر دو نشان ‌زده می‌شود؛ علاوه بر صادرات خدمات فنی- مهندسی و سهامداری ایران در پالایشگاه‌های فراسرزمینی، بازارسازی تضمینی برای نفت ایران نیز ایجاد می‌شود. 

در حال حاضر ظرفیت ۳ پالایشگاه فراسرزمینی در کشور ونزوئلا وجود دارد که ایران با صادرات خدمات فنی- مهندسی و رساندن آن به حداکثر ظرفیت، سهامدار آنها خواهد شد.

اولین پالایشگاه، پالایشگاه دولتی 140 هزار بشکه‌ای «ال‌پالیتو» در ایالت کارابوبوی ونزوئلاست.

پالایشگاه ال‌پالیتو ونزوئلا

در دومین و مهم‌ترین قرارداد، شرکت‌های دولتی ایران برای تعمیر پالایشگاه پاراگوانا، بزرگ‌ترین پالایشگاه نفتی ونزوئلا با ظرفیت 955 هزار بشکه در روز که به دلیل تحریم آمریکا فرسوده شده و بخشی از ظرفیتش کاهش یافته، آماده شده‌‌اند.

اوایل سال جاری نیز شرکت‌‌های دولتی ایران قطعاتی را برای راه‌اندازی مجدد یک واحد تولید بنزین‌ به پاراگوانا ارسال کردند.

در سومین قرارداد نیز مشارکت ایران و ونزوئلا برای تکمیل طرح پالایشی نیکاراگوئه پیش‌بینی  شده است. پالایشگاهی که ایران سهامدار آن خواهد شد، یک پالایشگاه 100 هزار بشکه‌ای به نام «بولیوار سوپریم سوئنو» در نیکاراگوئه است.

هفته گذشته جواد اوجی وزیر نفت از شروع فعالیت پالایشگاه فراسرزمینی «ال‌پالیتو» خبر داد. وی در این باره گفت: این آرزوی دیرینه و ۴۳ ساله‌ای بود که به همت همکاران شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی و پیگیری مدیرعامل این شرکت در بخش فراسرزمینی تحقق یافت، نقطه آغاز این اقدام در ونزوئلا بود و با برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده در دیگر نقاط نیز ادامه خواهد یافت.

به غیر از ونزوئلا اخیرا اخبار امیدوار کننده‌ای درباره سهامداری کشور در کشور ازبکستان به گوش می‌رسد؛ علی جدی، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی هفته گذشته در این باره به رجانیوز، گفته بود: در حاشیه نشست پیمان شانگهای، ایران قرارداد جدیدی برای بازسازی دو پالایشگاه فراسرزمینی در ازبکستان را نهایی و منعقد کرده است. ما می توانیم علاوه بر ازبکستان با کشورهای همجوار نیز در حوزه پالایشگاه داری فراسرزمینی مذاکره کنیم.

وی افزود: مجموعه صنایع فراسرزمینی چه در بحث پالایشگاه، چه پتروشیمی و چه نیروگاه‌ به دلیل توسعه صادرات خدمات فنی و مهندسی ایران، نفوذ اقتصادی ما را در کشورهای همسو افزایش می‌دهد.

جدی گفت: هم اکنون در ایران شاهد فعالیت بخش خصوصی در راه اندازی پالایشگاه‌ها و مینی پالایشگاه‌ها هستیم؛ دولت باید کمک کند که تمام این ظرفیت‌ها هم در داخل و هم در خارج فعال‌تر از گذشته شوند. صادرات فرآورده‌های نفتی باید هدف‌گذاری شود موضوعی که به هر دلیلی در دولت پیش به آن پرداخته نمی‌شد.

صادارت خدمات فنی مهندسی نفت تحریم‌ها را بی‌اثر می‌کند

در همین باره علیرضا نظری نماینده مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با رجانیوز با اشاره به این‌که صادرات خدمات فنی و مهندسی به سایر کشورها می‌تواند به معنای مشارکت در پالایشگاه‌ها و پتروپالایشگاه‌های آنها باشد، بیان کرد: با سهامداری در پالایشگاه‌های فراسرزمینی می‌توانیم یک بازارسازی مناسب برای صادرات نفت کشورمان داشته باشد.

وی افزود: با توجه به تحریم و محدودیت‌های مالی که در انتقال پول داریم ما می‌توانیم با صادرات خدمات فنی و مهندسی و سهامداری در پالایشگاه، بازار فروش نفت را ایجاد و فروش نفت را برای کشور تضمین کنیم و به جای آن‌که به دنبال مشتری برای خرید نفت باشیم، می‌توانیم با شرکت هایی که خودمان سهامدار آن هستیم نفت را به فروش برسانیم و در جابه جایی پول با مشکلات کمتری روبه رو شویم.

این عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس شورای اسلامی، در ادامه یادآور شد: این نکته نباید فراموش شود که بخشی از نفت کشور در داخل کشور به فرآورده تبدیل می‌شود که حاصل تولیدات خودمان است و بخشی از آن هم به پالایشگاه هایی می‌رسد که خودمان سهامدار آن هستیم در حقیقت اینگونه بهره‌برداری به نفع هر دو کشور است و مزیت‌هایی را برای هر دو کشور به دنبال خواهد داشت.

وی پیرامون سیاست همکاری با کشورهای همسایه اظهار داشت: عضویت دائمی جمهوری اسلامی در پیمان همکاری کشورهای شانگهای یک فرصت خوب برای کشور است. در این همکاری تضمین شده که کشورها فارغ از ملاحظات تحریمی، مبادلات نفتی و کالاهای خود را انجام دهند و همکاری لازم را با یکدیگر داشته باشند.

نظری افزود: این همکاری‌ها ایران را به بازیگری فعال در بین کشورهای منطقه از نظر اقتصادی تبدیل می‌کند و دیگر تمام آمال‌ و آرزوها از غرب نخواهد بود. در حقیقت این عضویت و همکاری نشان می‌دهد که ایران وابسته به این چند کشور نیست و می‌تواند ارتباط های جدید در آسیا و شرق آسیا برقرار و بازار فروش و تأمین برای خود ایجاد کند.

وی عنوان کرد: کشور ازبکستان راه دریایی ندارد اما با چند کشور در ارتباط است که می‌تواند راه مبادلاتی ما با آن کشورها باشد و مبادلات تجاری را برای ما فراهم کند. گزارشاتی در دستگاه های رسمی منتشر شده که بیش از 20 درصد مبادلات تجاری کشورمان از لحاظ وزنی و قیمتی افزایش یافته است. در واقع این افزایش حاصل از این ارتباطات و همکاری اقتصادی بین کشورهای منطقه و به خصوص کشورهای عضو شانگهای است.

این نماینده مجلس گفت: ایران رابطه‌اش با کشورهای پاکستان، افغانستان و تاجیکستان و... و همچنین با کشورهای منطقه اورایسا و کشور عراق، هند و چین و... در این مدت به سرعت بالایی افزایش یافته و به نظر می‌رسد در سال‌های آتی یکی از منابع درآمدی ما در بحث مبادلات تجاری باشد.

نظری در پایان عنوان کرد: در این یک سال اخیر با توجه به فعالیت های دولت سیزدهم به نظر می‌رسد سهامداری و صادرات خدمات فنی و مهندسی ما به سایر کشورها آورده های مهمی را در برداشته است و این یک فرصت خوبی است که علاوه بر حفظ ارتباط با کشورهای همسایه، فروش نفت‌مان را افزایش دهیم.

انتهای پیام/