اگر حوزه منزوی شود دانش‌های سکولار عرصه اداره زندگی مسلمین را برعهده می‌گیرند/ برای تحول در حوزه باید بفهمیم، بفهمانیم و مطالبه کنیم

 

 

 

 

 

 

قبل از این که سخن از تحول حوزه علمیه به میان بیاوریم باید توجه کنیم قداست و صلابت و تنوع تعالیمی که در حوزه‌های علمیه ریشه‌دار بوده و گذشتگان سلف و صالح ما با تحمل مرارت‌های زیاد این میراث علمی را به یادگار گذاشته‌اند و نسل به نسل بر قوت و گستردگی او افزوده‌اند و وقتی سخن از تحول حوزه علمیه می‌آوریم نباید به هیچ وجه تلقی شود که آنچه الان به عنوان میراث علمی گذشتگان در اختیار ماست سست بنیاد است و یا این که نمی‌تواند ارتباط ما را با منابع اسلامی در حدی که می‌پرداخته برقرار کند. بنابراین سخن از کنار گذاردن یا به دور ریختن یا بی‌اعتنایی کردن نسبت به آنچه که اندوخته علمی گذشته حوزه به ویژه در عرصه فقه و فقاهت هست، نیست.

 

 

 

 

 

 

 

 

حضرت امام(ره) وقتی می‌فرمود بدون استقلال فرهنگی، استقلال در سایر جهات ممکن نیست، همین است. ما اگر نتوانیم از خودمان اقتدار فرهنگی نشان دهیم اقتدار سیاسی ما هم متزلزل است؛ وقتی می توانیم اقتدار فرهنگی داشته باشیم که به منبع وحی وصل باشیم و این اتصال‌مان علی‌الدوام تقویت شود. منبع لایزال و سرچشمه زلالی که سایر ملل دستشان از آن کوتاه است و به انحراف افتاده‌اند؛ چرا مسیحیت و یهودیت علی‌رغم این که دین توحیدی است نمی‌تواند در مقابل فرآیند مدرنیته مقاومت کند؟! نمی‌توانند در مقابلش قدم علم کنند برای این که دستشان خالی است و به یک منبع سیراب کننده‌ای متصل نیستند و از آن طرف هم مطالبات و مشتهیات دائم‌افزای بشر فوران کرده است.

 

 

حوزه علمیه به همین دلیل باید بتواند بهنگام عقبه فرهنگی نظام را تامین کند و اگر بهنگام هم تأمین نکند حتماً اثربخشی خودش را نخواهد داشت و معنی‌اش این می‌شود که جایگاه حوزه و روحانیت متزلزل و نقش آفرینی دین در عرصه زندگی تضعیف می‌شود و یا اینکه به انزوا می‌افتیم و یا به انحراف دچار می‌شویم، یعنی برای این که به زعم خودمان حضور دین و نقش‌آفرینی خودمان را استمرار بدهیم دست به تأویل و تحریف دین می‌زنیم و دین دست‌کاری شده‌ای را به بشریت عرضه می‌کنیم.

 

حالا که مسیحیت را عرض کردم، بیانیه پاپ را در رسانه‌ها مشاهده کنید. صحبت از صلح کل فرهنگی می‌کند -تعبیر از بنده است- صحبت از این می‌کند که ما به همه گرایش‌های ادیان، عقاید، مشروعیت ببخشیم، بگوییم لیبرالیست‌ها شما درست می‌گویید! همجنس‌بازها درست می‌گویید! صراحت دارد و اسم آورده است! چرا کلیسا به اینجا می‌رسد؟ مسیحیت دارد درون‌تهی می‌شود، هر چه جلوتر می‌رود هویت خودش را از دست می‌دهد. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

حتماً، دقت کنید وقتی می‌گفتم باید در سازمان‌سازی حضور پیدا کند، معنی‌اش مسئولیت اجرایی نیست. اینجا هم مشابه همان را می‌گویم، وقتی از جهانی‌سازی فرهنگی نام می‌برم منظورم این نیست که از اول تا آخر بر عهده حوزه علمیه است و بقیه کاری به این کار نداشته باشند، این را نمی‌خواهم بگویم، ولی می‌گویم اولاً در مواجهه نرم ما با تمدن رقیب، عمیق‌ترین و اصلی‌ترین میدان درگیری، درگیری فرهنگی است و ثانیاً گوهر و جوهر و محور و جهت دهنده فرهنگ، معرفت دینی است؛ یعنی به میزانی که اتصال بین فرهنگ و معرفت دینی اتفاق می‌افتد فرهنگ ما مصونیت و بالندگی پیدا می‌کند.