هم اکنون عضو شبکه تلگرام رجانیوز شوید
دوشنبه 2 فروردين 1400 11:51 ساعت
شناسه خبر : 345701
نگاهی به تازهترین ساخته مسعود کیمیایی؛
«خون شد»ی که سینما نیست!/ تکرار ملالآور «رئیس» سینمای ایران
کیمیایی که در روزگاری فیلمهای آوانگارد «قیصر» و «گوزنها» را ساخته و به یکی از تاثیرگذارترین کارگردانان سالهای قبل از انقلاب تبدیل شده بود، امروز نهتنها پیشرو نیست، بلکه به ورطه تکرار نیز افتاده است؛ آن هم یک تکرار ملالآور و غیرقابل تحمل.
گروه فرهنگ-رجانیوز: بعد از یک وقفه پنج ساله پرده نقرهای دوباره فیلمی از مسعود کیمیایی را به خود دید اما دیگری خبری از فیلمهای پیشرو و سرزندهای همچون «گوزنها»، «سفر سنگ» و «دندان مار» و قهرمانانی همچون «قیصر» نبود. «خون شد» فیلمیست که علیه سازنده خود میشود و بیانگر این است که شاید وقت آن فرا رسیده «رئیس» سینمای ایران مدیوم دیگری را برای بیان حرفهای خود انتخاب کند.
به گزارش رجانیوز، مسعود کیمیایی را میتوان جز اندک کارگردانان سینمای ایران دانست که «مولف» است و «جهان» دارد. در همه فیلمهای او شاخصهای ویژهای وجود دارد، به گونهای که اگر فیلمهایش تیتراژ آغاز و پایان هم نداشته باشد، مخاطب میفهمد که این فیلم، اثر کیمیاییست.
مسعود کیمیایی که در روزگاری فیلمهای آوانگارد «قیصر» و «گوزنها» را ساخته و به یکی از تاثیرگذارترین کارگردانان سالهای قبل از انقلاب تبدیل شده بود، امروز نهتنها پیشرو نیست، بلکه به ورطه تکرار نیز افتاده است؛ آن هم یک تکرار ملالآور و غیرقابل تحمل.
«خون شد» آخرین فیلم کیمیاییست که از روزهای گذشته، همزمان با ایام نوروز، در سینماها به نمایش درآمده است. میتوان در همین ابتدا به کسانی که علاقهای به مسعود کیمیایی دارند و تاکنون این فیلم را ندیدهاند، پیشنهاد کرد که اصلا به سراغ تماشای آن نروند تا خاطره همان کیمیایی «قیصر»، «گوزنها»، «سفر سنگ»، «سرب» و «دندان مار» در ذهنشان نقش بسته باقی بماند.
فیلمنامه «خون شد» مشکلات جدی و ضعفهای آشکاری دارد. مخاطب نمیفهمد که چرا فضلی از خانه رفته بود! اصلا حالا چرا بازگشته است؟! مرتضی (سیامک صفری) چرا به تیمارستان پناه برده بود؟! مسئله سند خانه چیست؟! ثریا کیست و الان کجاست؟ در واقع علت بسیاری از حوادثی که در گذشته اتفاق افتاده، نامعلوم است. در حالی که بیننده برای ارتباط گرفتن با فیلم نیاز به دانستن این علتها دارد اما کیمیایی نیازی به توضیح دادن نمیبیند و همهچیز در هالهای از ابهام جلو میرود.
به لحاظ کارگردانی «خون شد» را میتوان یکی از ضعیفترین آثار کیمیایی دانست. فیلم پر است از نماهای اشتباه و بیمعنی. این اتفاق درحالیست که فیلمبرداری «خون شد» را علیرضا زریندست، یکی از بهترین و باتجربهترین فیلمبرداران سینمای ایران، برعهده دارد! حتی حضور زریندست در کنار کیمیایی نتوانسته ضعفهای کارگردانی او را بپوشاند. در برخی از سکانسها اشتباه بودن نماها و قاببندی آنقدر آشکار است که باعث حیرت اهالی سینما میشود، اینکه چگونه کارگردانی با این همه تجربه چنین نمایی را میگیرد! همچنین برخی از سکانسهای فیلم هیچ کارکردی در پیشبرد داستان ندارند. بهعنوان مثال سکانس «جا انداختن» دست «آقاخان» در قهوهخانه اگر از فیلم حذف هم شود هیچ آسیبی به روایت فیلم وارد نمیکند. تنها مسئلهای که در این سکانس وجود دارد حس نوستالژیک آن است که مخاطب را هم یاد قهوهخانههای قدیمی میاندازد و هم یاد سکانس دیالوگهای معروف بهروز وثوقی و مرحوم بهمن مفید در فیلم «قیصر»، چراکه (احتمالا) لوکیشن این دو سکانس یکی است. این حس نوستالژیک در سکانس دیدار «فضلی» و «مرتضی» در تیمارستان نیز تکرار میشود چراکه لوکیشن آن نیز با لوکیشن تیمارستان فیلم «رضا موتوری» یکی است.
لحظه دیدار «خانمجان» (نسرین مقانلو) با «فضلی» (سعید آقاخانی) کاغذی از آب درآمده است. فضلی نزدیک به هشت سال از خانه رفته اما برخورد خانمجان با او به گونهایست که انگار چند ساعت بیشتر نبوده است! همچنین لحظه بازگشت فاطمه به خانه که میتوانست یکی از بهترین سکانسهای فیلم باشد به ضعیفترین شکل ممکن به تصویر کشیده میشود.
خشنوتی که «خون شد» به مخاطب نشان میدهد سالهاست تاریخ مصرفش گذشته است. جنس خشنونت امروز کاملا متفاوت از خشونت دهه سی و چهل است. در دهه نود دیگر کسی با یک چاقوی زنجانی به دنبال گرفتن «انتقام» نمیرود. از طرفی دیگر سکانسهای درگیری قهرمان با ضدقهرمانها به یک کمدی ناخواسته تبدیل شده است. مرد نانوا هیچ مقاومتی از خود در برابر قهرمان نشان نمیدهد و به راحتی «آب خوردن» به داخل تنور انداخته میشود!
از جمله ویژگیهای بارز فیلمهای کیمیایی حضور پررنگ موسیقی متن و نقش فعال آن در بیان قصه است و تنها نقطه قوت این فیلم را نیز میتوان موسیقی نیمه حماسی و قهرمانی آن دانست. موسیقی متن «خون شد» تا حد قابل قبولی از شدت ملالآور بودن فیلم کاسته و دیدن آن را برای تماشاگر قابل تحمل میکند. البته در این میان نباید از ایراد در صداگذاری فیلم چشمپوشی کرد. در برخی از سکانسها صدای موسیقی متن آنقدر زیاد است که دیالوگ شخصیتها به سختی شنیده میشود!
شاید در جهان کیمیایی خانه استعارهای از ایران داشته باشد که حال و روز خوشی ندارد. حال یک نفر از یک ناکجا آبادی برمیگردد، غریبهها را از خانه بیرون میکند و اعضای خانه را دور هم جمع میکند! شاید کیمیایی میخواهد بگوید خانه را به هیچ وجه نباید رها کرد، حتی بخاطر پول! به هر حال مشخص نیست کیمیایی چه میخواهد بگوید. آنچه که عیان است بیخبری او از وضعیت «حال» است. روایت کیمیایی از وضع موجود قابل درک نیست. مخاطب با جهان او ارتباط برقرار نمیکند. به بیانی دیگر این کیمیاییست که وضع موجود را درک نکرده و جهان امروز را نفهمیده است.
«خون شد» را بعد از «متروپل» و «قاتل اهلی» (هرچند که قاتل اهلی فیلم بهتری نسبت به این دو است) میتوان اوج افول کیمیای سینمای ایران در دهه نود دانست. شاید بهتر باشد کیمیایی بهجای فیلم ساختن و از بین بردن شکوه گذشته خود، روزها و ماهها با آدمهای این دوره و زمانه، از همه قشرها، به گفتگو بنشیند تا نگاه بهروزتر و واقعیتری نسبت به وضعیت «حال» پیدا کند. اصلا شاید بهتر باشد کیمیایی مدیوم دیگری را برای بیان حرفهای خود انتخاب کند.
