همه ما مدیون سرهنگی هستیم

پایمردی او در مسیری که انتخاب کرده است و تلاش برای به ثمر نشاندن نهالی که خودش هم می‌دانست بارور شدنش نیاز به صبر و حوصله دارد یکی از وجوه شخصیت اوست. سرهنگی در این سالها دستگیر خیلی از کسانی بوده است که دوست داشند در مسیر تاریخ و ادبیات انقلاب و دفاع مقدس گام بردارند. خیلی‌ها که الان برای خودشان نویسنده و پژوهشگر هستند با تلاش و محبت و صبر و نکته‌بینی سرهنگی به اینجا رسیده‌اند.

گروه فرهنگی - رجانیوز: 19 فروردین ماه مراسمی در حوزه هنری برگزار شد تا از مرتضی سرهنگی بعنوان «چهره برتر هنر انقلاب در سال ۹۳» تجلیل شود. این عنوان شاید برای هر کسی غیر از سرهنگی افتخار بزرگی باشد، اما برای این فرد نه! سرهنگی چهره برتر هنر انقلاب در یک سال نیست. شاید هنر انقلاب در این 36 سال آدم تلاشگر و زحمتکش کم به خود ندیده باشد، اما سرهنگی چیز دیگری است. پایمردی او در مسیری که انتخاب کرده است و تلاش برای به ثمر نشاندن نهالی که خودش هم می‌دانست بارور شدنش نیاز به صبر و حوصله دارد یکی از وجوه شخصیت اوست.

اما سرهنگی در این سالها دستگیر خیلی از کسانی بوده است که دوست داشند در مسیر تاریخ و ادبیات انقلاب و دفاع مقدس گام بردارند. خیلی‌ها که الان برای خودشان نویسنده و پژوهشگر هستند با تلاش و محبت و صبر و نکته‌بینی سرهنگی به اینجا رسیده‌اند.

این دو خصوصیت و خیلی از شاخصه‌هایی که می‌توانید گوشه‌هایی‌اش را در فیلم زیر -که توسط باشگاه فیلم سوره تهیه شده است- ببینید، دلایلی است برای اینکه بگوییم سرهنگی چهره برتر هنر انقلاب در سال ۹۳ نیست، او چهره برتر هنر انقلاب در تمام این سالهاست.

sarhangi.mp4 | دانلود فیلم

نگاهی به زندگی و آثار مرتضی سرهنگی:

سرهنگی در 1332 در تهران متولد و تحصیلات خود را در مقطع كارشناسی علوم اجتماعی نیمه‌ تمام رها كرد، از سال 58 تا 67 با روزنامه‌های جمهوری اسلامی همكاری و از سال 67 تاكنون در دفتر ادبیات و هنر مقاومت حوزه هنری مشغول فعالیت می‌باشد. سرهنگی در سال 75 عضو شورای سردبیری روزنامه ایران و سالها سردبیر دوهفته‌ نامه كمان بوده است. از میان آثار او "اسرار جنگ تحمیلی به روایت اسرای عراقی" مقام اول انتخاب كتاب سال دفاع مقدس را كسب كرد و كتاب "پا به‌ پای باران" مقام اول گزارش را به ‌دست آورد. از دیگر آثار اوست: "مثل ماه"، "اسم من چفیه است"، "اسم من پلاك است"، "اسم من خاكریز است"، "خرمشهر؛کوجهان آرا"، "مرتضی آئینه زندگی ام بود"، "سفربرمدار مهتاب"، "باغ انگور، باغ سیب، باغ آیینه"، "خانه کوچک، زندگی بزرگ" و "حرف ما (گزیده سرمقاله های کمان)".

"اسم من چفیه است" داستانى با زبانى ساده و كودكانه، از سرگذشت چفیه و موارد متعدد استفاده از آن در جبهه‏‌هاى ‏جنگ ایران و عراق؛ كه با هدف بازشناسى عناصر مختلف جبهه و جنگ براى گروه سنى كودك به نگارش درآمده است. "اسم من پلاك است" داستانى با زبانى ساده و كودكانه، از سرگذشت پلاك و مورد استفاده و نقش و اهمیت آن ‏براى رزمندگان در جبهه‏هاى جنگ ایران و عراق، كه با هدف معرفى ‏عناصر مختلف جبهه و جنگ براى گروه سنى كودك به نگارش‏ درآمده است. كودكان مى‏آموزند كه این پلاك‏هاى فلزى براى سربازان ورزمندگان حكم یك شناسنامه را دارد و هرگاه سربازى در جنگ ‏كشته و یا زخمى شود از طریق پلاكى كه برگردن دارد، مى‏توان او راشناسایى كرد. داستان "اسم من خاكریز است"، درباره خاكریزهایى ‏است كه در زمان جنگ ایران و عراق، در مناطق جنگى كشورمان‏ساخته شده‏اند. كودكان در این كتاب با چگونگى ایجاد خاكریزها و موارد استفاده آنهادر جنگ، اولین خاكریزهایى كه در مناطق جنگى ساخته شدند، شكل‏هاى مختلف خاكریز و... آشنا مى‏شوند.

"خرمشهر؛کو جهان آرا" نوشته سرهنگی، پنجمین کتاب از مجموعه بانوى ماه است که به گفتگو با همسر محمد جهان‏آرا فرمانده شهید سپاه خرمشهر اختصاص دارد كه در اردیبهشت 1377 صورت گرفته است. مبارزات و فعالیت هاى سیاسى صغرا اكبرنژاد در زمان رژیم پهلوى‏ و زندانى شدن وى و نحوه آشنایى و ازدواج وى با جهان‏آرا و خاطراتى از دوران كوتاه زندگى مشترك با ایشان، عقاید و ویژگى‏هاى روحى و اخلاقى جهان‏آراء و ماجراى شهادت ایشان، ازدواج مجدد با یكى از دوستان نزدیك شهید جهان‏آرا و...موضوعات مطرح شده در این گفتگو است.

كتاب "پابه پای باران" نیز مشتمل بر 2 گزارش مشترك از شهر خرمشهر در سال هاى 1367 و 1368 و از مسائل پیرامون جنگ عراق علیه ایران ‏است. راویان به شرح حضور خود در مناطق جنگى و جنگ زده‏ خرمشهر، اهواز، شلمچه، دهلاویه، آبادان و كوى ذوالفقارى پرداخته‏ و از خاطرات عملیات هاى فتح‏المبین و بیت‏المقدس مواردى را نقل ‏كرده و از شهدایى چون جهان‏آرا، محسن صفوى، بهروز مرادى... و دكتر چمران یاد نموده‏اند.

"مرتضی آئینه زندگی ام بود"، جلد دوم از مجموعه بانوى ماه به گفتگو با همسر شهید مرتضى آوینى اختصاص دارد كه در اسفند ماه 1376 در تهران‏ صورت گرفته است. ماجراى آشنایى و ازدواج مریم امینى با شهید آوینى، محیط خانواده و رفتار شهید با همسر و فرزندان، عقاید و نظرات هنرى، اجتماعى و فلسفى و دینى آوینى و ویژگی هاى وى و نحوه شهادت ‏ایشان، موضوعات مطرح شده در این گفتگو است. در پایان كتاب نیز زندگى نامه مختصرى از شهید آوینى ارائه شده است.

جلد سوم از مجموعه بانوى ماه "سفربرمدار مهتاب" نوشته سرهنگی می باشد، شامل گفتگویى است با همسر شهید على اندرزگو، از مبارزین انقلاب اسلامى كه در سال1356 به شهادت رسیده است این مصاحبه در دى‏ماه 1376 درتهران، انجام گرفته است. در این گفتگو به ماجراى آشنایى و ازدواج با شهید اندرزگو و زندگى با ایشان، مبارزات و فعالیت‏هاى سیاسى اندرزگو در زمان رژیم پهلوى ‏و نحوه شهادت وى، زندانى شدن كبرا سیل ‏سه ‏پور به دست عوامل ‏ساواك پس از شهادت همسرش و همچنین دوران زندگى وى و فرزندانش پس از شهادت همسر پرداخته شده و در پایان نیز زندگینامه مختصرى از شهید اندرزگو ارائه شده است.

جلد چهارم از مجموعه بانوى ماه به گفتگو با صفیه‏ مدرس همسر شهید مهدى باكرى فرمانده لشكر عاشورا و از سرداران دفاع مقدس اختصاص دارد كه در اسفند ماه 1375 انجام‏ شده و "باغ انگور، باغ سیب، باغ آیینه" نام دارد. معرفى صفیه مدرس و خاطراتى از فعالیت هاى سیاسى وى قبل از پیروزى انقلاب، نحوه آشنایى ایشان با شهید باكرى، خاطراتى از مراسم ازدواج، آغاز زندگى مشترك، جدا شدن شهید باكرى از شهردارى ارومیه و پیوستن به سپاه پاسداران ارومیه، خاطراتى از زمان جنگ و تاثیر جنگ بر زندگى مشترك آنها، شهادت حمید، برادر مهدى باكرى، ویژگی ها و خصوصیات اخلاقى و روحى شهید باكرى، زندگى صفیه مدرس پس از شهادت همسرش و ... عمده‏ مطرح شده در این كتاب است. در پایان كتاب (چاپ حوزه هنرى1381) نیز زندگینامه مختصرى از شهید مهدى باكرى، ارائه‏ شده است.

كتاب "خانه کوچک، زندگی بزرگ" شامل متن گفت ‌وگوی نشر كمان با پروین داعی‌پور همسر شهید حسن باقری از سرداران و فرماندهان ارشد سپاه پاسداران می‌باشد كه در هنگام شناسایی مواضع دشمن به شهادت رسید. در این گفت ‌وگو ابتدا همسر شهید از فعالیت های خویش پیش از آشنایی‌اش با شهید باقر‌ی مطالبی ذكر كرده و در ادامه از نحوه شكل‌گیری ستاد مقاومت خواهران پاسداران انقلاب اسلامی با كمك شهید علم‌‌الهدی در دبیرستان نظام وفای اهواز، تكثیر اخبار جنگ، كمك در شناسایی مواضع دشمن، امداد مجروحان جنگ، حضور در میادین درگیری، نحوه آشنایی‌اش با شهید، خاطرة‌ ازدواج ساده، خصوصیات اخلاقی و روحی شهید، خاطراتی از یك سال و نیم زندگی مشتركشان در تهران و مناطق جنگی، تولد فرزندشان و نحوة باخبر شدن شهادت همسرش مطالبی را بیان می‌كند. در پایان كتاب نیز خلاصه‌ای از زندگینامه شهید غلامحسین افشردی (حسن باقری) از لحظه تولد، دوران تحصیل در دبستان، دبیرستان و دانشگاه، دوران قبل و بعد از انقلاب تا شهادتش آمده است. این کتاب از مجموعه بانوی ماه 6 که گفتگو با همسران سرداران شهید است منتشر شده است.

نشریه کمان دو سرمقاله داشت یکی ستون اول که مدیر مسئول می نوشت و یکی "حرف ما" که سردبیر می نوشت. کتاب "حرف ما" (گزیده سرمقاله های کمان)، شامل 30 سرمقاله از میان 103 سرمقاله حرف ما است که سرهنگی در سال های 1380 تا 1385 در نشریه کمان می نوشته است. سرمقاله ها پیرامون موضوعاتی چون به قدرت رسیدن صدام، عهدنامه ایران و عراق، ادبیات جنگ، ظاهر گرایی، آزادی خرمشهر، ادبیات جوانان و نوجوانان، عکس و سینمای جنگ و...است. این گزیده مقالات سبب افزایش درک و فهم خوانندگان از حقیقت انقلاب و جنگ و ادبیات پایداری و دفاع مقدس می شود.

خاطره نشریه کمان هنوز هم در ذهن علاقه مندان حوزه ادبیات و تاریخ دفاع مقدس زنده است. اما سرهنگی در سالهای اخیر بیشتر بخاطر تمرکز و تلاشهایش در مدیر دفتر ادبیات مقاومت و پایداری حوزه هنری مورد تجلیل و تقدیر بزرگان قرار گرفته است. اگرچه در سالهای اخیر نام سرهنگی را نمی‌توان پای کتابهای زیادی بعنوان نویسنده دید، اما خیلی از کتابهای پرفروش و شگفت‌آور حوزه دفاع مقدس مدیون او هستند و او در این سالها نسلی از نویسندگان و پژوهشگران تاریخ دفاع مقدس را تربیت کرده است.

شاید هنوز هم بعد از اینهمه سال بهترین تجلیل از سرهنگی و همقطاران او یادآوری همان جمله‌ای باشد که رهبر انقلاب درباره‌شان فرموده‌اند: «اگر بنده شاعر بودم، يقيناً در مدح شماها، در مدح آقاى سرهنگى، در مدح آقاى بهبودى، در مدح آقاى قدمى، در مدح همين خاطره‌سازان و خاطره‌انگيزان قصيده مى‌ساختم؛ حقيقتاً جا دارد؛ چون كارِ بسيار بزرگ و بااهميتى است...»