هم اکنون عضو شبکه تلگرام رجانیوز شوید
پنجشنبه، 10 خرداد 1403
ساعت 15:22
به روز شده در :

 

 

 

رجانیوز را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

 

دوشنبه 27 فروردين 1403 ساعت 14:02
دوشنبه 27 فروردين 1403 13:43 ساعت
2024-4-15 14:02:11
شناسه خبر : 379209
پس از گذشت ۶۰۰ سال از ساخت بازار کرمان و باوجود بی‌توجهی به مرمت برخی بخش‌های این سرمایه مسقف تاریخی طی سالیان گذشته، اما همچنان کسب و کار در آن از رونق نیفتاده و ضمن عرضه جلوه‌های زیبای‌ تاریخ، می‌توان گفت که نبض تپنده اقتصاد این استان در رگ های راسته بازار این شهر همچنان می‌تپد.
پس از گذشت ۶۰۰ سال از ساخت بازار کرمان و باوجود بی‌توجهی به مرمت برخی بخش‌های این سرمایه مسقف تاریخی طی سالیان گذشته، اما همچنان کسب و کار در آن از رونق نیفتاده و ضمن عرضه جلوه‌های زیبای‌ تاریخ، می‌توان گفت که نبض تپنده اقتصاد این استان در رگ های راسته بازار این شهر همچنان می‌تپد.
گروه فرهنگ-رجانیوز: بازار کرمان در عصر تیموریان و با بنا نهادن بازار اختیاری شکل گرفت و پس از آن در مقاطع مختلف تاریخی قسمت‌های ارزشمندی به این مجموعه تاریخی افزوده شد به طوری که امروز کرمان به گواه تاریخ دارای بزرگترین راسته بازار کشور است.
 
به گزارش رجانیوز به نقل از ایرنا، بازار کرمان با هزار و ۲۰۰ متر فضای مسقف البته به جز بازار مظفری به صورت شرقی- غربی، از میدان ارگ آغاز و به خیابان میرزارضای کرمانی در آن سوی میدان شهدا یا همان مشتاق ختم می‌شود.
 
وجود گنجینه‌ها و آثار تاریخی فراوان چون بازار گنجعلی‌خان، مجموعه وکیل، سرای سردار، قیصریه‌ها و بازار مسگری، آب انبارها و غیره بازار کرمان را غنایی دوچندان بخشیده است.
 
میدان ارگ به عنوان نقطه آغاز ورود به بازار کرمان شناخته می‌شود و موج جمعیتی که در حال خرید و فروش کالا هستند توجه هر رهگذری را در این مکان به خود جلب می‌کند.
 
 میدان ارگ
سراسر بازار از مغازه‌ها و البته دست‌فروشانی که هر کدام به نوعی کالاهایی را برای فروش به مردم عرضه کرده اند، سرشار است؛ این راسته به میدان مشتاقیه شهر کرمان ختم می‌شود.
 
هر بخش از بازار کرمان در زمان یکی از فرمانروایان این شهر ساخته شده است؛ بازار سرپوشیده کرمان یکی از منحصربه‌فردترین بازارهای ایران به شمار می‌رود و به دلایل مختلف از جمله طولانی بودن و ساخت بنا شهرت جهانی یافته است.
 
 چهارسوق بازار
محل اصلی خرید و فروش مردم کرمان به چندین بخش تقسیم می‌شود که می‌توان از بازار ارگ به عنوان نخستین بخش بازار سرپوشیده کرمان نام برد که این بخش از میدان ارگ آغاز و تا چهار سوق گنجعلی خان کشیده شده و در اصل به ۲ بخش فرعی‌تر بازار نقارخانه و بازار سراجی تقسیم می‌شود.
 
طول بازار را که به پیش می‌روی بعد از بازار ارگ به چهارسوق گنجعلی خان می‌رسی، اینجا درست محل تقاطع ۲ راسته بازار است که به این نام معروف شده و پرجمعیت‌ترین مکان بازار با گچبری هایی هنرمندانه و نقاشی‌های زیبا آذین بسته شده است.
 
گفته می شود گنبدهای بازار قبل از معماری کنونی با الگوی غربی، به هم پیوسته بودند و بازار از مرتفع‌ترین بناهای شهر بعد از مسجد جامع به شمار می‌آمد ولی بعد از آن گنبدها به صورت جداگانه بنا شدند.
 
خنکای هوا حتی در گرمای سوزنده تابستان به دلیل نوع معماری این بنا آدمی را به ماندن در زیر این سقف گنبدی راغب تر می‌کند چرا که ساخت گنبدی شکل سقف‌ها در مناطقی کویری مانند کرمان، نوعی معماری سازگار با محیط بوده است.
 
همان طور که طول بازار را پیش می‌روی در بخش جنوبی میدان گنجعلی خان به قطعه بعدی بازار که همان بازار گنجعلی خان است می‌رسی؛ این قطعه که تا بازار اختیاری ادامه دارد از سبک معماری عصر صفوی بهره برده است.
 
این قطعه از بازار، گردشگران زیادی را به خود فرا می‌خواند زیرا در سمت راست آن، حمام تاریخی گنجعلی خان خودنمایی می‌کند و ۱۸ مغازه در این بازار وجود دارد؛ سمت چپ بازار نیز طاق نماها جلوه‌ای خاص به این مکان بخشیده است.
 
 حمام گنجعلیخان
حمام گنجعلیخان یکی از بناهای مجموعه گنجعلیخان در شهر کرمان است که در سال ۱۰۲۰ ه.ق (۱۶۱۱ میلادی) ساخته شده و گنجعلی بیک، ملقب به گنجعلیخان از حاکمان کرمان در زمان شاه عباس بوده که کارهای عمرانی مهمی در کرمان انجام داده است.
 
سردر حمام که بخشی با نقاشی‌های عهد صفوی زینت یافته و کتیبه شعری به خط نستعلیق بر سنگ مرمر حک شده و مصرع آخر آن، سال اتمام بنا را با تبدیل به حروف ابجد نشان می‌دهد ('کسی نداده نشان در جهان چنین حمام')، سال (۱۰۲۰ ه. ق) را نشان می‌دهد.
 
بعد از این قسمت بازار به بازار اختیاری به عنوان چهارمین قسمت بازار کرمان می رسیم؛ این قطعه از انتهای بازار جنوبی گنجعلی خان آغاز می‌شود و تا اول بازار وکیل ادامه دارد.
 
در قسمت چپ بازار اختیاری و در غرب مدرسه گنجعلی خان واقع شده و در قرن یازدهم هجری قمری از درآمد موقوفه گنجعلی خان به همت عبدالباقی تاجر کشانی به اتمام رسیده است.
 
مدرسه ابراهیم خان، سه بازارچه سرداری و در انتهای آن حمام یا چایخانه سنتی وکیل از جمله آثار موجود در این قطعه است.
 
بعد از آن در انتهای بازار اختیاری، مجموعه وکیل واقع شده است؛ این مجموعه تاریخی به دستور محمداسماعیل خان وکیل الملک حاکم کرمان در سال ۱۲۸۲ ه. ق (۱۸۵۶ میلادی) و پسرش مرتضی قلی خان وکیل ثانی و اولادش مجموعه بزرگی شامل کاروانسرا، بازار، حمام، مسجد را ساختند که هنوز هم به نام وکیل خوانده می‌شود.
 
چند بازارچه متقاطع نیز بعد از بازار سردار را تشکیل می‌دهند؛ این بازارچه‌ها با سه راسته اصلی که در حاشیه بازار قرار دارند به بازار اختیاری متصل می‌شود که بیشتر در این قسمت مغازه‌های پارچه فروشی به چشم می‌خورد.
 
مسجد جامع کرمان
بازار مظفری نیز از انتهای بازار وکیل آغاز و به خیابان میرزا رضای کرمانی ختم می‌شود؛ بازار مظفری جزو مجموعه امیرمحمد مظفر است و از پدیده‌های این بخش از بازار می‌توان از تکیه (صفه) عزاخانه، بازار قدمگاه و مسجد جامع کرمان نام برد.
 
مسجد جامع کرمان که به نام مسجد جامع مظفری نیز شهرت دارد در همسایگی مشتاقیه است، این مسجد توسط بازار مظفری، بازار قدمگاه، خیابان شریعتی و میدان مشتاق محصور شده است.
 
این بنا که در دوران حکومت امیر مبارزالدین محمدمظفر سر سلسله آل مظفر ساخته شده از مساجد چهار ایوانی به شمار می رود که دارای سردر رفیع، صحن، ایوان و شبستان است.
 
بعد از آن به بازار قلعه محمود به عنوان نخستین بخش بازار شمالی - جنوبی می رسیم، این بازار در جنوبی ترین بخش واقع شده که به نخستین بخش آن بازار دروازه ریگ آباد می‌گویند و این بازار، نیز از خیابان امام خمینی (ره) رو به روی بازار قلعه محمود آغاز و به چهار سوق گنجعلی خان ختم می‌شود.
 
مجموعه بازار کرمان شامل بازارهای دیگری همچون بازار قدمگاه، بازار عطاری، بازار مسگری، بازار زرگری، بازار سردار، بازار کفاش‌ها و غیره است که هنوز باوجود گذشت زمان و در دنیای ماشینی کنونی از رونق تجاری و اقتصادی خاصی برخوردار هستند.
 
در این مجموعه بازارها نیز آثار تاریخی همچون آب انبار علیمردان خان پسر کوچک گنجعلی خان در ضلع غربی میدان، داخل بازار مسگری غربی و روبه روی مدرسه گنجعلی خان واقع شده که از معماری جالبی برخوردار است.
 
 بازار مسگرها
بازار مسگری نیز خود به ۲ بخش شمالی و غربی تقسیم می‌شود، این بازار در شمال میدان گنجعلی خان قرار دارد و در غرب آن چهارسوق مسگری قرار دارد؛ شرق آن به بازار کلاه مالی متصل می‌شود که طول این بازار ۸۸ متر و عرض آن شش متر است.
 
در جنوب بازار مسگری غربی نیز چهار سوق گنجعلی خان قرار دارد و شمال آن چهارسوق مسگری واقع شده که ۴۳ متر در پنج و نیم متر است.
 
وجود کاروانسرای هنود یا هندوها در بازار بیانگر رونق گذشته این مکان همچون حال است؛ این اثر تاریخی در نیمه دوم قرن نوزدهم توسط انگلیسی‌ها احداث شده و بعدها به منظور تجارت در اختیار هندوها قرار گرفت.
 
مجموعه ابراهیم خان نیز جزئی از تاریخ بازار کرمان است، این مجموعه توسط ابراهیم خان ظهیرالدوله که از سال ۱۲۱۸ تا ۱۳۴۰ ه. ق در دوره فتحعلی شاه قاجار حاکم کرمان بوده، ساخته شده و شامل بازار قیصریه، حمام، آب انبار و مدرسه است.
 
صفه عزاخانه، مسجد وکیل، مسجد گنجعلی خان و مسجد چهلستون هر یک مساجدی هستند که با نام بازار اصلی خود که جزئی از بنای آن هستند نامیده می‌شوند و از شکل خاص هر یک از حمام‌ها یا مسجدها در بازارهای مختلف می‌توان نوع معماری دوره ایجادشان را بررسی کرد و به نتایج جالبی رسید.
 
این اثر تاریخی در حالی هنوز پویا و سرزنده است که بسیاری از حرفه‌های قدیمی آن از رونق افتاده و جای خود را به سایر مشاغل داده اند، به عنوان نمونه می‌توان به مشاغلی مانند شال بافی، گیوه دوزی، نمدمالی و کلاه دوزی اشاره کرد که حالا جای خود را به طلافروشی‌ها داده اند.
 
با توجه به نیازهای روز و البته در سایه بی توجهی مسئولان برخی بناهای قدیمی بازار مانند مدرسه‌ها، کاروانسراها و تیمچه‌ها در حال تخریب است و بی استفاده باقی مانده اند اما در کنار آن برخی مکان‌ها نیز با تغییر کاربری تا حدودی حیات خود را حفظ کرده اند.
 
بازار سرپوشیده کرمان
مرمت و احیای کاروانسرای وکیل کرمان واقع در بازار تاریخی شهر کرمان سال ۱۳۹۶ منعقد و در هفتم آبان سال ۱۴۰۱ انجام شد. این اثر تاریخی بعد از بازسازی و مرمت به یکی از بهترین هتل بوتیک های کشور با ۵۷ اتاق و سوئیت تبدیل شده است.
 
هتل کاروانسرای وکیل (کاروانیکا ) جزو بزرگترین هتل بوتیک های کشور است که بهترین مرمت کاران در آن فعالیت کردند.
 
این هتل تاریخی مکان مناسبی برای برگزاری کنسرت، همایش، جشنواره و غیره با گنجایش هزار نفر است ضمن اینکه زمینه اشتغال ۶۰ نفر به صورت مستقیم و ۱۵۷ نفر را به‌طور غیرمستقیم فراهم کرده است.
 
هتل کاروانسرای وکیل کرمان با ۱۱ هزار متر مربع مساحت و چهار هزار متر مربع زیربنا ۱۵۲ تخت ظرفیت پذیرش مسافر دارد.
 
کاروانسرای وکیل کرمان در سال ۱۲۷۷، توسط محمد اسماعیل خان وکیل الملک والی وقت کرمان ساخته شده که جزئی از مجموعه بزرگ شامل حمام، مسجد و بازار است.
 
این بنای تاریخی در ۲ طبقه و ۱۲۰ غرفه با قدمتی حدود ۱۷۰ سال در حاشیه خیابان شریعتی و در نزدیکی بازار وکیل کرمان قرار گرفته و ۲ در ورودی به بازار وکیل دارد.
 
هتل کاروانیکا 
حالا بازار کرمان به عنوان نبض تپنده اقتصاد این شهر با بروز و ظهور خیابان‌های تازه‌تاسیس و البته بی توجهی به بافت منسجم قدیمی اطراف آن در خطر است می‌طلبد مسئولان امر برای تثبیت و تحکیم این حیات برنامه ریزی و تلاش کنند.
 
گرچه متولیان امور گردشگری و عمران شهری کرمان گهگاهی و در برهه‌هایی از زمان اقدامات مرمتی را در بخش‌هایی از بازار انجام داده اند ولی این بازار که چند قرن از آوازه آن به عنوان یک نقطه محل مبادلات تجاری ملت‌های گوناگون می‌گذرد شایسته توجه بیشتر برنامه ریزان است تا همچنان از این یادگار طولانی نسل‌ها صیانت و حفاظت شود.
 
وجود این بازار تاریخی و ارزشمند که توالی تاریخ را در کارنامه خود به یادگار دارد و عنوان طولانی‌ترین "راسته" را در میان بازارهای قدیمی کشورمان به خود اختصاص داده به نوعی به تعدد کارونسراهایش هم شهره است و در یک کلام می‌توان از آن به عنوان گل سرسبد آثار تاریخی کرمان نام برد و یک ثروت خدادادی در حوزه گردشگری است که متولیان امور باید با پاسداشت این ثروت تکرار نشدنی برای حفظ آن تلاش مضاعفی داشته باشند و به طور جدی از رو به تخریب نهادن آنها جلوگیری کنند.
بازار بزرگ تاریخی کرمان به عنوان طولانی‌ترین راسته بازار ایران در تاریخ ۲۵ اردیبهشت ۱۳۸۰ با شماره ثبت ۳۸۵۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و این بنا از اهمیت و جایگاه اقتصادی، گردشگری و فرهنگی بسیاری بین مردم استان کرمان برخوردار است.
 
انتهای پیام/