هم اکنون عضو شبکه تلگرام رجانیوز شوید

 

 

 

رجانیوز را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

 

يكشنبه 16 خرداد 1389 ساعت 16:59
يكشنبه 16 خرداد 1389 21:29 ساعت
2010-6-6 16:59:39
شناسه خبر : 36354
در پياده کردن نوارها و تنظيم يادداشت‎هاي استاد مطهري «كم‌كاري» شديدي مشاهده مي‌شود؛ خصوصا اگر دقت كنيم كه اين انتشارات به‌ويژه در سال‎هاي نخستين آن مورد حمايت ويژه نهادهاي دولتي بوده است. مثلا تمامي سخنراني‌ها و مكتوبات دكتر شريعتي، حتي يادداشت‎هايش، تنها پس از دو سال از وفات ايشان به‎طور كامل در قالب مجموعه آثار و بدون تحريف[!] چاپ شد.

دکتر حسین سوزنچی پژوهشگر و مدرس آثار استاد شهید مرتضی مطهری در مقاله‌ای از طرح علی مطهری برای انحصاری ماندن انتشار آثار استاد انتقاد و ناگفته‌هایی از آشفتگی در انتشار آثار شهید مطهری و مقاومت علی مطهری در مقابل اجرایی شدن دستور رهبر انقلاب مبنی بر خلاصه‌برداری از این آثار را بیان کرد.

به گزارش رجانیوز، در این مقاله که هفته‌نامه پنجره آن را منتشر کرد، آمده است:

نمايندگان مجلس شوراي اسلامي در جلسه علني روز چهارشنبه 29 ارديبهشت، يک فوريت طرحي را (براي الحاق يک تبصره به ماده 12 قانون حمايت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان) تصويب کردند که به موجب آن، آثار شهيد مطهري از شمول قانون حمايت حقوق مؤلفان مستثني شود، و حق چاپ و نشر آن همچنان در اختيار انتشارات صدرا قرار گيرد. پيشنهاد‎ دهنده اين طرح، علي مطهري چنين توضيح داد: «طبق قانون حمايت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان مصوب 1348/10/11، بعد از گذشت 30 سال از درگذشت مؤلف، حقوق مادي اثر وي به ورثه يا وصي او تعلق نمي‌گيرد.» سپس توضيح داد كه «در 31 سال گذشته آثار شهيد آيه‌الله مطهري با يك «نظم قابل‎قبولي» در حال انتشار است! و اگر قرار باشد از اين پس، هركسي آثار ايشان را منتشر كند قطعا[!] باعث تحريفاتي در آثار ايشان خواهد شد و يك نوع بي‌نظمي عجيبي [!] در آثار ايشان پديد خواهد آمد... نظر به اهميت حفظ اصالت آثار شهيد آيت‌الله مطهري و عدم تحريف آن‎ها و نيز پيوند آن با اعتبار علمي و اجتماعي امام خميني(ره) و به‎دليل تأييد كامل اين آثار توسط رهبر معظم انقلاب، ضروري است كه از نشر اين آثار توسط ناشران متعدد جلوگيري به عمل آيد و نشر آن به همان نحو سابق ادامه يابد؛ لذا طرح مذكور جهت پيشگيري از ايجاد تحريف و بي‌نظمي در آثار استاد شهيد آيت‌الله مرتضي مطهري با قيد فوريت تقديم شده است.»

بدين‎ترتيب، مهمترين مستمسک مطرح‎کنندگان محترم اين طرح، جايگاه بي‎بديل آثار شهيد مطهري در بيان نظام‎مند معارف اسلامي و تأکيدات مکرر امام راحل(ره) و مقام معظم رهبري (دام ظله العالي) بر اهميت و لزوم توجه به آن‎هاست، و اين‎که انتشارات صدرا با «نظم قابل قبولي» تاكنون به انتشار اين آثار اقدام كرده و ممکن است در نتيجه مشارکت سايرين در چاپ و نشر اين کتب، آثار ايشان تحريف و يا انتشار آن‎ها دچار بي‌نظمي گردد!

در اين خصوص لازم است به چند نکته توجه شود:

1) بي‎شک هيچ‎چيز در اهميت و اعتبار و استناد، به قرآن کريم نمي‌رسد، و مي‌بينيم که سال‎هاي سال، ناشران مختلف در چاپ و نشر اين اثر نوراني، مشارکت داشته و خللي هم بر معارف اسلام وارد نشده است. تجربه چاپ و نشر قرآن کريم که توسط عموم ناشران و در ابعاد و طرح‎هاي مختلف، و البته با مجوز شوراي نظارت بر چاپ و نشر قرآن کريم، مهمترين شاهد بر اين مدعاست که مي‌توان با اتخاذ راهکار مناسب و کارآمد، دغدغه نظارت را تأمين و از منافع و برکات مشارکت بخش خصوصي و همکاري عمومي استفاده کرد.

2) جايگاه مهم آثار شهيد مطهري در نظام مقدس جمهوري اسلامي غير قابل انکار است؛ اما بايد جنبه فکري آن را جداي از ابعاد قانوني بررسي کرد. در طول بيش از نيم قرن که از تأليف اين آثار مي‎گذرد، استفاده‎هاي علمي مشتاقان در حد و حصر نمي‎گنجد و ان‌شاء‎الله اين شجره طيبه همواره، آثار و برکات مطهر خود را خواهد داشت؛ اما حتي يک مورد هم اتفاق نيفتاده و نخواهد افتاد که کسي به استناد جمله‎اي از شهيد مطهري، حکمي صادر يا قانوني وضع يا پرونده‌اي را قضاوت کند. چنين جايگاه حساس و ظريفي در قوانين رسمي کشور قابل طرح است و مي‌بينيم که اجازه چاپ و اعلام آن، در انحصار روزنامه رسمي کشور و قوه قضایيه است.

3) شوراي نظارت بر نشر آثار شهيد مطهري و انشارات صدرا (كه ظاهرا علی مطهری فرد فعال و تصمیم‌گیر آنان است)، علي‎رغم تلاش‎هاي ارزشمندي که در اين راستا داشته، آن‎چنان که بايد و شايد، پاسخگوي سيل تقاضاها و مطالبات مشتاقان نبوده ‌است؛ و معلوم نيست آن «نظم قابل قبولي» كه ادعا مي‌شود چيست؟

اولا در پياده کردن نوارها و تنظيم يادداشت‎هاي استاد مطهري «كم‌كاري» شديدي مشاهده مي‌شود؛ خصوصا اگر دقت كنيم كه اين انتشارات به‌ويژه در سال‎هاي نخستين آن مورد حمايت ويژه نهادهاي دولتي بوده است. مثلا تمامي سخنراني‌ها و مكتوبات دكتر شريعتي، حتي يادداشت‎هايش، تنها پس از دو سال از وفات ايشان به‎طور كامل در قالب مجموعه آثار و بدون تحريف[!] چاپ شد، با اين‌كه نه از حمايت آن‎چناني دولتي برخوردار بود، و نه‎ناظر آن‎چناني داشت؛ اما در مورد آثار شهيد مطهري كه اين‎چنين مورد تأكيد رهبران نظام اسلامي بوده، پس از 30 سال (دقت کنيد: 30 سال!) هنوز هم نوارها و يادداشت‎هاي منتشر نشده‎اي باقي مانده و در انتظار تنظيم و چاپ است! و انتشارات صدرا هر سال با افتخار[!] چاپ آثار جديدي از استاد را اعلام مي‌كند (مثلا از سه مجموعه يادداشت الفبايي، موضوعي، و كتابچه‌اي ايشان، تاكنون فقط «يادداشت‎هاي الفبايي» منتشر شده؛ و يا از سه سلسله سخنراني‎های ايشان در موضوع «فطرت»، كه استاد شهيد آن را زيربناي معارف اسلامي مي‌دانست، تنها يك سلسله منتشر شده است). آيا اين اقدامات، محبوس كردن انديشه‌هاي استاد و ايجاد مانع براي استفاده عمومي است يا حمايت و نظم در ارائه آن؟

آن‎چه بيشتر جاي تأسف دارد اين است كه گاه برخي از سخنراني‎ها را ناقص منتشر، و اعلام مي‌كنند برخي از نوارهاي شهيد مطهري موجود نيست؛ در حالي كه آن نوارها قبلا توسط ارگان‎هاي معتبر (مانند حزب جمهوري اسلامي) پياده و منتشر شده بوده و هنوز در برخي كتابخانه‌ها آن آثار موجود است. (مانند مباحث «نفاق» شهيد مطهري، كه انتشارات صدرا بعد از گذشت 22 سال از شهادت شهيد مطهري آن را در كتاب 15 گفتار و به طور ناقص منتشر كرد، در حالي‎كه در سال 1359 به طور كامل توسط حزب جمهوري اسلامي منتشر شده بود و...)

ثانيا در عرصه تجديدچاپ کتب موجود با اين‌كه تقاضاها روزافزون است، اما متأسفانه همواره علاقمندان با اعلام عدم موجودي کافي برخي از کتب انتشارات صدرا مواجه مي‌شوند، و امروزه كه به همت عده‌اي از جوانان علاقه‎مند به اسلام، گروه‎هاي مطالعاتي متعددي براي مطالعه آثار شهيد مطهري در كشور شكل گرفته، اين انحصار، مساوي از دست دادن فرصت‎هاي طلايي و خسارتي بزرگ است.

4) متأسفانه «شوراي نظارت بر انتشار و گسترش آثار شهيد مطهري» و «انتشارات صدرا»، نه‌تنها تاكنون اقدام مؤثري در گسترش انديشه‌هاي استاد برنداشته (تاكنون يك كانون مطالعاتي يافت نمي‌شود كه با حمايت‎هاي اين شورا و انتشارات شكل گرفته باشد) بلكه با توجيه حق انحصاري نشر، در موارد متعددي سنگ پيش پاي علاقمنداني گذاشته كه درصدد گسترش انديشه‌هاي استاد شهيد بوده‌اند. مثلا مقام معظم رهبري در اوايل دهه 70 در سخنراني‌اي تأكيد كردند كه خلاصه‌هايي از آثار استاد شهيد تهيه شود و در اختيار علاقمندان قرار گيرد. دانشگاه امام صادق عليه‌السلام در يك پروژه چندساله خلاصه‌هاي مناسبي از بسياري از آثار شهيد تهيه كرد؛ اما آقاي علي مطهري شديدا در مقابل اين اقدام ايستاد و خلاصه كردن آثار را يكي از مصاديق تحريف انديشه‌هاي استاد معرفي کرد! و رييس محترم دانشگاه، به دلايلي، فرمودند كه فعلا انتشار آثار در خارج از دانشگاه متوقف شود و فقط براي تدريس در دانشگاه مورد استفاده قرار گيرد. جاي اين نگراني هست كه مقصود دكتر مطهري از جلوگيري از تحريف در لايحه فوق، ادامه دادن چنين تنگ‌نظري‌هايي باشد.

5) دكتر علي مطهري در نطق خود براي تصويب فوريت اين لايحه، ابتدا بيان مي‌كند كه «اصلا تمسك به اين لايحه براي نشر آثار توسط ديگران، جايز نيست، و فقط براي احتياط چنين تبصره‌اي پيشنهاد شده؛ زيرا در لايحه فوق «حقوق مادي» ذكر شده، در حالي كه «حقوق معنوي» به جاي خود محفوظ است.» ما هم بر اين باوريم كه حقوق معنوي مؤلف قطعا بايد حفظ شود؛ اما سپردن انتشار يك اثر به وارثان او مصداق حفظ منافع مادي آثار براي آن‎هاست؛ (خصوصا كه امروزه برخي از اين آثار به چاپ صدم و بيشتر رسيده و سودآوري مادي آن بر كسي پوشيده نيست) و حفظ حقوق معنوي اثر، چيزي نيست جز اين‌كه اثر همواره با نام مؤلف چاپ شود، و با ورود ساير ناشران، قطعا مشكلي از اين جهت ايجاد نخواهد شد.

بدين ترتيب، افزودن اين تبصره به ماده فوق توجيه مناسبي ندارد، و اتفاقا هدف اين ماده اين بوده كه پس از 30 سال، توزيع انديشه‌هاي يك مؤلف از انحصار خانواده وي خارج شود تا با مشاركت ديگران، آن انديشه‌ها بهتر گسترش يابد؛ و قطعا مجلس محترم شوراي اسلامي كه درصدد حفظ منافع و مصالح ملي كشور است، نبايد چنين طرحي را تصويب كند؛ خصوصا كه ممكن است از فردا سايرين نيز خواستار چنين استثناهايي شوند. همچنين با توجه به اين‌كه شوراي‌عالي انقلاب فرهنگي چندي است که با تصويب اساسنامه بنياد علمي و فرهنگي استاد شهيد مرتضي مطهري، نشر و ترويج انديشه شهيد مطهري را به آن سپرده است، دكتر مطهري، كه خود عضو آن بنياد هستند، مي‌توانند دغدغه‌هاي حفظ حقوق معنوي مؤلف را از آن طريق تعقيب كنند، و شايسته است آن بنياد شوراي واقعي براي نظارت بر آثار استاد تدارك بيند و خود در خروج آثار از اين انحصار و تسريع در چاپ‌سپاري بقيه آثار پيش‎قدم شود.

در حقيقت برداشتن اين انحصار و عدم افزودن هرگونه تبصره‌اي به آن ماده قانوني، موجب خواهد شد كه بسياري از علاقمندان انديشه‌هاي شهيد مطهري نيز در قبال منتشر نشدن برخي از آثار و در اختيار نبودن برخي ديگر احساس مسئوليت كنند و قطعا تنوع و رقابتي كه در نشر آثار پيش خواهد آمد، هم جذابيت‌هاي چاپ آثار را بيشتر خواهد كرد، هم زمينه را براي كارهاي تحقيقاتي بيشتر در اين آثار فراهم مي‌كند، و هم گروه‌هايی مطالعاتي كه در كشور شكل مي‌گيرند و هميشه به‎خاطر فقدان برخي از آثار مجبورند برنامه مطالعاتي خود را دائما عوض كنند، ديگر با چنين مشكلاتي مواجه نخواهند شد.