هم اکنون عضو شبکه تلگرام رجانیوز شوید

 

 

 

 

 

رجانیوز را در شبکه‎های اجتماعی دنبال کنید

 

چهارشنبه 19 مهر 1396 ساعت 16:24 2017-10-11 16:24:57
شناسه خبر : 277798
 در طول تاریخ ادیان خصوصا در تاریخ اسلام همواره عده ای بوده اند تا یا از روی رسیدن به مقاصد و اهداف خاصی همچون منافع شخصی و جناحی ، یا از روی جهالت و نادانی دست به تحریف دین اسلام و یا به طور خاص تفسیر به رای قرآن کریم برده اند . انعکاس این موضوع به طور مفصل در احادیث و سیره ی عملی معصومین (ع) در منابع معتبرمنعکس گشته و به ما رسیده است .
در طول تاریخ ادیان خصوصا در تاریخ اسلام همواره عده ای بوده اند تا یا از روی رسیدن به مقاصد و اهداف خاصی همچون منافع شخصی و جناحی ، یا از روی جهالت و نادانی دست به تحریف دین اسلام و یا به طور خاص تفسیر به رای قرآن کریم برده اند . انعکاس این موضوع به طور مفصل در احادیث و سیره ی عملی معصومین (ع) در منابع معتبرمنعکس گشته و به ما رسیده است .

گروه معارف - رجانیوز: از جمله مباحثی که در علوم قرآن و حدیث به عنوان دغدغه ی عالمان این علم و به طور کلی عالمان دینی ما مطرح است ، بحثی به نام تفسیر به رای قرآن کریم است . در طول تاریخ ادیان خصوصا در تاریخ اسلام همواره عده ای بوده اند تا یا از روی رسیدن به مقاصد و اهداف خاصی همچون منافع شخصی و جناحی ، یا از روی جهالت و نادانی دست به تحریف دین اسلام و یا به طور خاص تفسیر به رای قرآن کریم برده اند . انعکاس این موضوع به طور مفصل در احادیث و سیره ی عملی معصومین (ع) در منابع معتبرمنعکس گشته و به ما رسیده است . این روزها که برخی در فضای سیاسی کشور تعبیرها و تفسیر های عجیب و غریبی از آیات قرآن کریم، سیره معصومین (ع) و اعتقادات و کلام اسلامی ارائه می کنند بد نیست به مرور برخی از احادیث اهل بیت (ع) در باب تفسیر به رای قرآن کریم بپردازیم . 

 

معنای تفسیر و رأی

 

تفسیر از واژه «فَسَرَ» به معانی روشن كردن و آشكار ساختن است و تفسیر در اصطلاح مفسران عبارت است از زدودن ابهام از لفظ مشكل و دشوار، كه در انتقال معنای مورد نظر، نارسا و دچار اشكال است.«رأی» عبارت است از آن تصوراتی كه مانند محسوسات مورد رؤیت ذهنی باشد و اصطلاحاً به معنای «اعتقاد حاصل از اجتهاد و تفكّر» استعمال می‌شود و برخی از دانشمندان، رأی در این‌ مورد را به معنای «هوی و هوس»گرفته‌اند.

 

معنای تفسیر به رای 

 

گرچه برخی از علمای این علم تعاریف مختلفی در این باب ارائه کرده اند اما می توان اجمالا و در تعریفی غیر تخصصی ، تفسیر به رای را به معنای ذیل گرفت . تفسیر به رای قرآن کریم  یعنی تفسیر و معنا کردن آیات قرآن ، منطبق با رای و نظر شخصی و نه منطبق با نظر خداوند متعال و اهل بیت عصمت و طهارت (ع) ؛ خواه غیر تعمدی و از روی جهالت اتفاق افتاده باشد و خواه تعمدی و از روی رسیدن به هدف و منفعت خاص باشد . 

 

در مذمت و نکوهش این موضوع و در شان این باب  روایات مختلفی وارد شده است که به طرح برخی از آن ها  می پردازیم :

 

 

1- پیامبر گرامی اسلام (ص) : مَنْ فَسَّرَ الْقُرْآنَ بِرَأْیِهِ فَلْیَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّار[۱] کسی که قرآن را به رأی و نظر خود تفسیر کند، جایگاهش آتش جهنم است.»

 

2- امام باقر(علیه‌السلام) به یکی از مفسران به نام قتادة فرمودند: «وَيْحَكَ‏ يَا قَتَادَةُ إِنْ‏ كُنْتَ‏ إِنَّمَا فَسَّرْتَ‏ الْقُرْآنَ‏ مِنْ تِلْقَاءِ نَفْسِكَ فَقَدْ هَلَكْتَ وَ أَهْلَكْت[۲]‏ واي بر تو اي قتاده اگر قرآن را از پيش خود تفسير كني، به يقين هلاك مي‌شوي و ديگران را نيز به هلاكت خواهي كشاند.» عبارت "مِنْ تِلْقَاءِ نَفْسِكَ" در روایت بیانگر قاعده‌مند بودن تفسیر قرآن است. 

 

3- امام حسن عسکری(علیه‌السلام) از پدر و اجداد گرامی‌ اش نقل کرده اند که رسول خدا(صلی‌ الله‌ علیه‌ و آله) فرمودند: «آیا می‌دانید چه کسانی به قرآن، که آن را شرفی بسی بزرگ و والا است تمسّک می‌جویند؟ آنان که قرآن و تأویلش را از ما اهل‌بیت و یا از نمایندگان و سفیران ما به‌سوی شیعیانمان به‌دست آورند، نه از طریق قیاس بدکاران و آرای اهل جدل. امّا آنان که به رأی و نظر خود درباره‌ی قرآن اظهارنظر می‌کنند، اگر تصادفاً گفتارشان درست باشد، عملشان از روی نادانی بوده، قرآن را از غیر اهلش فراگرفته‌اند، و امّا اگر دچار خطا و اشتباه شده، سخنشان مطابق با واقعِ امور نباشد، جایگاهشان آتش جهنّم خواهد بود.»[۳]

 

4- امام صادق(علیه‌السلام) نیز فرمودند: «مَنْ فَسَّرَ الْقُرْآنَ بِرَأْیِهِ إِنْ أَصَابَ لَمْ یُؤْجَرْ وَ إِنْ أَخْطَأَ خَرَّ أَبْعَدَ مِنَ السَّمَاء[۴]؛ کسی که قرآن را به رأی و نظر خویش تفسیر کند، اگر درست و مطابقِ با واقع باشد، اجر و پاداشی برایش نیست و اگر خطا رود، هرآینه (از مرز حقّ و حقیقت) بیشتر از فاصله آسمان‌ها از یکدیگر، دور شده است.»

 

5- امام علی (علیه السلام) : «وَ آخَرُ قَدْ تُسَمَّی عَالِماً وَ لَیْسَ بِهِ فَاقْتَبَسَ جَهَائِلَ مِنْ جُهَّالٍ وَ أَضَالِیلَ مِنْ ضُلَّالٍ وَ نَصَبَ لِلنَّاسِ أَشْرَاکاً مِنْ حَبَائِلِ غُرُورٍ وَ قَوْلِ زُورٍ قَدْ حَمَلَ الْکِتَابَ عَلَی آرَائِهِ وَ عَطَفَ الْحَقَ عَلَی أَهْوَائِه یُؤْمِنُ النَّاسَ مِنَ الْعَظَائِمِ وَ یُهَوِّنُ کَبِیرَ الْجَرَائِم[۵] و دیگری که نام عالم بر خود نهاده در صورتی که عالم نیست، نادانی‌هایی از نادانان و گمراهی‌هایی از گمراهان فراگرفته، و برای مردمان دام‌هایی بافته از رشته‌های غرور و گفتار دروغ گسترده است. کتاب خدا را با اندیشه‌های خود منطبق می‌کند، و حق را با هوای نفس خود پیوند می‌دهد. مردمان را از گناهان بزرگ ایمن می‌سازد، و بزرگترین جرم‌ها را برایشان آسان جلوه‌گر می‌کند.» 

 

اساسا در این حدیث امام علی (ع) ، آن دسته از کسانی که  نام خود را عالم گذاشته اند و لباس علما بر تن نموده اند اما کتاب خدا را با اندیشه های خود منطبق می کنند و حق را با هوای نفس خود پیوند می دهند ، عالم دینی ندانسته اند و علومشان را هم نادانی و گمراهی و دام هایی از رشته های غرور و دروغ برای مردم برشمرده اند . 

 

به هر حال در طول تاریخ اسلام خصوصا در رفتار حاکمان جائر اسلامی تفسیر به رای قرآن کریم و تلاش برای تحریف معارف اسلام ناب به وفور یافت می شود چرا که  می خواستند با غرض و مرض به تفسیر آیات الهی پرداخته شود تا جایگاه فسق و فجور خود را میان جامعه تثبیت نمایند و دشمنان خود را باطل جلوه دهند . به عنوان مثال می توان به نقل تاریخی زیر اشاره نمود : 

 

6- ابن ابی الحدید معتزلی نقل می‌کند که معاویه به سمرة بن جندب پیشنهاد داد که در مقابل صد هزار درهم روایتی جعل کند به این مضمون که آیات ۲۰۴ و ۲۰۵ سوره بقره در مورد علی بن ابی طالب(علیه السلام ) !!! ، و آیه «وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یَشْری نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ(و از میان مردم کسی است که جان خود را برای طلب خشنودی خدا می‌فروشد و خدا نسبت به[این] بندگان مهربان است).  در مورد ابن ملجم!!! نازل‌شده است؛ سمرة نپذیرفت. معاویه مبلغ را بالا برد تا این که در مقابل چهارصد هزار درهم قبول کرد که چنین روایتی را جعل کند.[۶] این نمونه‌ای از تفسیر به رأی آیات قرآن است، نمونه‌ای که فاصله میان تفسیر به رأی و تفسیر صحیح کلام الهی را معلوم می‌سازد.

 

به هر حال وظیفه ی عالمان دینی در طول تاریخ این بوده است که به کشف و بیان معارف حقیقی اسلام ناب بپردازند و قرآن کریم را با توجه به قواعد تفسیری از اهل بیت (ع) گرفته و بصورت خالص و صحیح در اختیار مردم قرار دهند تا مایه ی هدایت بشر باشد . اگر عالمان دینی چه سهوا و از روی مطالعه نکردن و جهل دچار تفسیر به رای و تحریف معارف اسلامی شوند و یا عمدا و از روی رسیدن به اهداف شومی دست به چنین کاری بزنند ، هم باید خود را برای آتشی عظیم مهیا سازند و هم جامعه را به آتش دنیوی و اخروی گرفتار خواهند کرد . 

 

متاسفانه  نمونه هایی از این تفسیر به رای ها، در سال های اخیر در فضای سیاسی کشور رخ داده است . از ماجرای مذاکره ی اباعبدالله (ع) در کربلا تا استنباط غلط در موضوع مشروعیت و مقبولیت از سیره ی سیاسی امیرالمومنین(ع) تا تفسیر اشتباه آیات 56 الی 58 سوره مبارکه انفال که هر کدام موجب موضع گیری علمای اسلام گردیده است . 

 

  ----------------------------------------------------------------------------------------

پی نوشت : 

 

[۱] عوالي اللئالي‏، ابن ابی الجمهور، ناشر: دار سيد الشهداء للنشر، قم، سال چاپ: ۱۴۰۵هـ ق، ج۴، ص۱۰۴.
[۲] الکافی، كلينى، محمد بن يعقوب‏، ناشر: دار الکتب الاسلامیه، تهران، سال چاپ: ۱۴۰۷ هـ ق، ج۸، ص۳۱۱.
[۳] أَ تَدْرُونَ مَنِ الْمُتَمَسِّكُ بِهِ الَّذِي يَتَمَسَّكُهُ يَنَالُ هَذَا الشَّرَفَ الْعَظِيمَ هُوَ الَّذِي يَأْخُذُ الْقُرْآنَ وَ تَأْوِيلَهُ عَنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ وَ عَنْ وَسَائِطِنَا السُّفَرَاءِ عَنَّا إِلَى شِيعَتِنَا- لَا عَنْ آرَاءِ الْمُجَادِلِينَ‏ فَأَمَّا مَنْ‏ قَالَ‏ فِي‏ الْقُرْآنِ‏ بِرَأْيِهِ‏ فَإِنِ اتَّفَقَ لَهُ مُصَادَفَةُ صَوَابٍ فَقَدْ جَهِلَ فِي أَخْذِهِ عَنْ غَيْرِ أَهْلِهِ وَ إِنْ أَخْطَأَ الْقَائِلُ فِي الْقُرْآنِ بِرَأْيِهِ فَقَدْ تَبَوَّأَ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّار. رک: وسائل الشیعه، حر عاملی، ناشر: مؤسسة آل البيت عليهم السلام‏، قم‏، سال چاپ: ۱۴۰۹ هـ ق‏، ج۲۷، ص۳۳.
[۴] همان، ص۲۰۲.
[۵] نهج البلاغة، شريف الرضي، محمد بن حسين‏، محقق: صبحی صالح، ناشر: هجرت‏، قم‏، سال چاپ: ۱۴۱۴ هـ ق، ص۱۱۹.
[۶] رك: شرح نهج البلاغة، ابن ابی‌الحدید، ج ۴، ص ۷۳.

 

 

 

 

 



 

 

 

دروپال طراحی سایت آموزش مجازی lms

 

 

 

 

 

تبلیغات متنی در رجانیوز 09197136882
صرافی ستاره سهیل
۵۴۵۰۶ - ۰۲۱

 

 

x